محمدصالح صدقیان، متخصص امور عراق، در مصاحبه‌ای با ایلنا در مورد خروج نیروهای آمریکایی از این کشور در تاریخ ۳۰ سپتامبر، بیان کرد: واقعیت این است که در رابطه با خروج این نیروها، نظرات، مواضع و تحلیلات مختلفی وجود دارد، اما می‌توان خروج نیروهای آمریکایی از عراق را به‌عنوان یک پیروزی عظیم برای عراق و حتی ایران تصور کرد.

او ادامه داد: این رویداد، پیش از هر چیز، برای عراق از اهمیت بالایی برخوردار است؛ چراکه آخرین گروه‌های عملیاتی آمریکا اکنون خاک این کشور را ترک کرده‌اند. از سوی دیگر، ایران نیز از زمان آغاز حضور نظامیان آمریکایی در منطقه، با این مسئله مخالفت کرده و بنابراین، می‌توان خروج این نیروها را از دیدگاه تهران نیز یک تغییر مهم تلقی کرد.

این تحلیلگر سیاسی تأکید کرد: طبق مستندات رسانه‌ای، نیروهای نظامی رزمی و عملیاتی آمریکایی از عراق خارج شده‌اند و فقط تعداد محدودی از این نیروها برای انجام مأموریت‌های آموزشی در این کشور باقی مانده‌اند؛ نیروهایی که بنا به توافقی بین دولت عراق و آمریکا، وظیفه آموزش نیروهای عراقی را بر عهده دارند. بنابراین، مسأله حضور نیروهای رزمی در عراق دیگر موضوعیت ندارد و مأموریت نیروهای باقی‌مانده صرفاً آموزشی است.

او اضافه کرد: همچنین گزارش‌هایی مبنی بر خروج نیروهای آمریکایی از پایگاه‌هایشان در شمال و غرب عراق و منطقه کرکوک وجود دارد و به‌طور کلی، حضور نظامی عملیاتی آمریکا در عراق پایان یافته است. پیش‌تر نیز در سال ۲۰۱۱، بر اساس توافقی بین بغداد و واشنگتن، نیروهای آمریکایی از عراق خارج شدند، اما در سال ۲۰۱۴، به‌دنبال درخواست دولت عراق و هم‌زمان با گسترش فعالیت‌های گروه داعش، این نیروها دوباره به عراق بازگشتند.

رئیس مرکز عربی مطالعات ایران گفت: در آن زمان، داعش از سوریه به عراق وارد شده بود و تحولات جدید امنیتی در این کشور به وجود آمده بود. حضور نیروهای آمریکایی از سال ۲۰۱۴ کماکان ادامه داشت تا اینکه اکنون فرایند خروج آنان دوباره به پایان رسیده است. در این راستا، پس از خروج این نیروها، مسئولیت اصلی تأمین و مدیریت امنیت عراق به دولت و نیروهای مسلح این کشور سپرده خواهد شد و از این پس، توانمندی بغداد در مدیریت وضعیت امنیتی و کنترل تحولات داخلی، اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.

او افزود: در کنار این تحولات، نگرانی‌هایی نیز در بین مقام‌های اقلیم کردستان عراق درباره خروج نیروهای آمریکایی وجود دارد که می‌تواند از دو جنبه بررسی شود. نخست، نگرانی در مورد آینده روابط میان دولت مرکزی عراق و اقلیم کردستان است. یکی از دغدغه‌ها این است که پس از خروج نیروهای آمریکایی، دولت مرکزی بار دیگر بخواهد کنترل و نفوذ بیشتری بر اقلیم کردستان اعمال کند. این نگرانی، ریشه‌های تاریخی دارد. نیروهای آمریکایی در طول سال‌های متمادی در عراق حضور داشته‌اند و به همین دلیل، بسیاری بر این باورند که حضور آمریکا در عراق به‌عنوان عاملی برای تضمین امنیت اقلیم کردستان مطرح بوده است.

صدقیان بیان کرد: دومین نگرانی به احتمال بازگشت داعش و دیگر گروه‌های مسلح و تروریستی مربوط می‌شود. با در نظر گرفتن وضعیت جغرافیایی عراق، یکی از مسیرهای محتمل برای ورود این گروه‌ها، مرزهای شمالی و نواحی سوریه است. در سال ۲۰۱۴ نیز داعش از سوریه وارد عراق شد و در پی آن، تهدیدی برای اربیل ایجاد کرد. در آن زمان، مسعود بارزانی از سردار سلیمانی درخواست یاری کرد و بر اساس آن روایت، سلیمانی در پاسخ به او اعلام کرد که نیروهای اقلیم باید برای مدتی مقاومت کنند و او برای کمک خواهد آمد.

او گفت: اکنون نیز نگرانی مشابهی درباره بازگشت داعش، القاعده یا گروه‌های مشابه وجود دارد؛ به‌ویژه از آن نظر که در صورت بروز چنین تحولی، اقلیم کردستان احتمالاً یکی از نخستین نواحی در معرض تهدید خواهد بود. در روزهای اخیر، همچنین گزارش‌هایی مبنی بر تحرکات نیروهای مسلح در منطقه کرکوک و اطراف کوه‌های قندیل منتشر شده است. در این راستا، ممکن است در صورت افزایش فعالیت داعش یا سایر گروه‌های مسلح، واشنگتن این ادعا را مطرح کند که خروج نیروهای آمریکایی خلأ امنیتی به وجود آورده و پیش از خروج، نقش مهمی در تأمین امنیت عراق ایفا کرده است.

این تحلیلگر مسائل خاورمیانه افزود: از این پس، مسائل جزئی‌تر، از جمله تعداد نیروهای خارجی باقی‌مانده در عراق و مأموریت آنها، به‌صورت ثانویه در اولویت قرار خواهند گرفت. موضوع اصلی این است که دولت عراق و نیروهای نظامی این کشور تا چه اندازه قادر خواهند بود مسئولیت تأمین امنیت و کنترل تحولات داخلی را به دوش بکشند. در این راستا، مسئله حشدالشعبی نیز اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. طبق این دیدگاه، دولت عراق به تازگی قانونی را درباره حشدالشعبی تصویب کرده که این قانون به مجلس عراق برای تأیید ارجاع شده است.

او در پایان یادآور شد: در صورت تصویب این قانون، حشدالشعبی به‌صورت رسمی در ساختار نیروهای مسلح عراق جای خواهد گرفت و می‌تواند به‌صورت قانونی و رسمی فعالیت کند و در تأمین و حفظ امنیت کشور نقش ایفا کند. از این‌رو، یکی از مسائل حائز اهمیت پیش‌روی عراق پس از خروج نیروهای آمریکایی، چگونگی سازمان‌دهی و بهره‌برداری از ظرفیت‌های نیروهای مسلح این کشور برای مدیریت شرایط امنیتی و جلوگیری از بازگشت تهدیدات تروریستی خواهد بود.

انتهای پیام/