در دوران اوایل دهه ۱۹۸۰ و در اوج تقابل جنگ سرد، اتحاد جماهیر شوروی دست به طراحی و اجرای برنامه جنگنده چندمنظوره خط مقدم (MFI) زد تا با تحولات سریع در فناوری نظامی ایالات متحده رقابت کند. همزمان با تلاش‌های آمریکایی‌ها در راستای توسعه جنگنده تاکتیکی پیشرفته (ATF) که به تولید Lockheed F-22 Raptor انجامید، دفتر طراحی معتبر میگ در سال ۱۹۸۳ مصمم بود تا جایگزین‌های مناسبی برای سوخو Su-27 و میگ ۲۹ طراحی کند.

تولد یک آرزوی نامحقق: میگ 1.44



هدف برنامه MFI شوروی، ایجاد جنگنده‌ای نسل جدید با قابلیت‌های پیشرفته‌ای همچون سوپرکروز (پرواز با سرعت ابرصوت بدون نیاز به پس‌سوز)، حسگرهای مدرن، کاهش اثرات راداری و فروسرخ، و مانورپذیری فوق‌العاده بود. نمونه اولیه میگ تحت عنوان MiG-1.42 نام‌گذاری شد، در حالی که نمونه فناوری پروازی به اسم میگ 1.44 شناخته شد. فرآیند توسعه این جنگنده تقریباً ۲۰ سال به طول انجامید، اما با فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۱، منابع مالی این پروژه نیز به طور کلی از بین رفت و میگ تنها دو بار پرواز کرد و پس از آن به فراموشی سپرده شد.

میگ 1.44 با طول ۲۲ متر و عرض ۱۷ متر، و حداکثر وزن برخاستی فراتر از ۳۶۰۰۰ کیلوگرم، به عنوان یک هواپیمای عظیم توصیف می‌شود. مهندسان میگ طراحی این پرنده را بر مبنای الگوی بال دلتا انجام دادند و همچنین کاناردهای برجسته‌ای در قسمت جلویی بال‌ها به آن افزودند. دو سکان عمودی با فاصله زیاد در انتهای بدنه میگ 1.44 قرار داده شده بود.

این جنگنده خاص با استفاده از دو موتور توربوفن با پس‌سوز AL-41F که امکان تغییر بردار رانش را نیز داشتند، قدرت مورد نیاز خود را تامین می‌کرد. سرعت نهایی پیش‌بینی‌شده برای میگ 1.44 بیش از ۲ ماخ تخمین زده شده و قرار بود قابلیت پرواز پایدار فراصوت را بدون نیاز به پس‌سوز داشته باشد. طراحان همچنین به دنبال ادغام قابلیت‌های پنهان‌کاری پیشرفته و محفظه‌های داخلی تسلیحات در این جنگنده بودند.

سقوط رؤیاهای هوانوردی روسیه



به محض اینکه جنگنده نسل جدید میگ آماده بود تا به مرحله آزمایش‌های پروازی راه یابد، اتحاد جماهیر شوروی به طور ناگهانی از هم پاشید. اگرچه روسیه بسیاری از بخش‌های نظامی-صنعتی شوروی را به ارث برده بود، اما از ظرفیت مالی کافی برای نگهداری آن توانمندی‌های صنعتی و نظامی بهره‌مند نبود. اوایل دهه ۱۹۹۰ شاهد کاهش چشمگیر هزینه‌های دفاعی بود و برنامه MFI نیز بی‌مورد از این روند آسیب دید.

اگرچه تا میانه دهه ۹۰ میگ 1.44 به شکل عمده‌ای مونتاژ شده بود، فرآیند توسعه آن به شدت تسریع پیدا نکرد. در سال ۱۹۹۷، پروژه میگ 1.44 به دلیل هزینه‌های غیرقابل تحمل ناشی از توسعه و نگهداری آن لغو شد؛ حتی پیش از آنکه این هواپیما فرصت پرواز کردن پیدا کند. با این حال، میگ به کار بر روی نمونه نمایشی ادامه داد و آن را در ژانویه ۱۹۹۹ به‌طور عمومی معرفی کرد.

تنها ۴۰ دقیقه پرواز؛ پایان یک جاه‌طلبی



در فوریه ۲۰۰۰، میگ 1.44 برای نخستین بار به مدت ۱۸ دقیقه پرواز کرد. خلبان آزمایشی ولادیمیر گوربونوف این پرواز را در ارتفاع ۱۰۰۰ متری و با سرعت کمتر از ۶۰۰ کیلومتر بر ساعت انجام داد. این پرواز در واقع فقط یک نمایشی از توانایی پروازی میگ 1.44 بود.

این جنگنده مجدداً در ۲۷ آوریل ۲۰۰۰ به هوا برخواست و به مدت ۲۲ دقیقه در آسمان باقی ماند. پس از این، فرآیند آزمایش پرواز به طور کامل متوقف شد. زمان کل پرواز میگ 1.44 در این دو پرواز کمتر از یک ساعت بود. از نظر فنی، هیچ نقصی در میگ 1.44 وجود نداشت؛ اما روسیه فاقد سرمایه‌گذاری کلانی بود که برای تبدیل این نمونه نمایشی به سیستمی رقابتی و قابل اعتماد نظیر F-22 رپتور نیروی هوایی آمریکا لازم بود. این موضوع تنها به اندازه‌گیری تعداد نمونه‌های تولید کافی نبود بلکه شامل نگهداری و ارتقاء طولانی‌مدت چنین جنگنده پیشرفته‌ای می‌شد.

در آن دوران، دفتر طراحی میگ نیز تأثیر خود را در صنعت جنگنده‌های روسی از دست می‌داد. رقیب اصلی میگ، سوخو، در حال تصاحب بخش قابل توجهی از بازار جنگنده‌ها در پی فروپاشی شوروی بود. هنگامی که مسکو دوباره به سمت طراحی یک جنگنده نسل پنجم روی آورد، دولت روسیه به سوخو روی آورد و نتیجه این تلاش تولید جنگنده سوخو Su-57 فلون (Sukhoi Su-57 Felon) بود.

میگ 1.44 آینده‌ای نداشت، اما به‌عنوان پاسخ شوروی به جنگنده F-22 رپتور شکل‌گیری شده بود که در زمان شروع توسعه‌اش، هنوز در مرحله ابتدایی بود. سرنوشت میگ 1.44 به‌عنوان نمادی از فروپاشی یک ابرقدرت و ناکامی‌های جاه‌طلبی‌های آن در عرصه فناوری نظامی باقی ماند.

جنگنده