در اواخر دوران جنگ سرد، شرکت سوخو وارد عرصه‌ای جدید شد و با به‌کارگیری ابتکاراتی نوآورانه، به طراحی نسل جدیدی از جنگنده‌ها در روسیه پرداخت. یکی از دستاوردهای مهم این امر، خلق جنگنده Su-37 بود که قرار بود ابعاد جدیدی از دینامیک پرواز را به تصویر کشد. این هواپیمای شگفت‌آور به‌واسطه‌ی مانورپذیری بی‌نظیر و سیستم‌های پیشرفته‌اش، امیدهایی روشن برای دستیابی به برتری هوایی در آینده را زنده نمود.
سوخو ۳۷ ترمیناتور: فراسوی قواعد آیرودینامیک
سوخو ۳۷ ترمیناتور، که به نام سوپر فلنکر نیز معروف بود، یکی از تأثیرگذارترین جنگنده‌های روسیه به شمار می‌رفت. این جنگنده در خلال دهه 1990 میلادی در نمایشگاه‌های هوایی به تحسین علاقه‌مندان و تماشاگران پرداخت اما متاسفانه هرگز به خدمت عملیاتی نرسید. در واقع، تنها یک نمونه اولیه از آن تولید شد که در سال ۲۰۰۲ میلادی در یک حادثه سقوط کرد. Su-37 به‌خاطر روش‌های پروازی خاصش که شبیه به حرکت فضاپیماها بود، جلب توجه می‌کرد و قادر بود تا اصول آیرودینامیک رایج را نقض کند و با زوایای حمله بسیار بالا پرواز نماید.
با وجود از بین رفتن نمونه اولیه Su-37، روس‌ها از آن به عنوان بستری برای آزمایش تکنولوژی‌ها و فنون نوین بهره جستند که در نهایت در سایر جنگنده‌های خانواده فلنکر مانند Su-27 و Su-35 به کار گرفته شد. ساخت این جنگنده در دهه ۱۹۸۰ میلادی و در اوج تنش‌های جنگ سرد آغاز گردید و سوخو در آن زمان به بررسی موتورها با قابلیت تغییر بردار رانش پرداخته بود. این فناوری نخست بر روی نمونه Su-27M آزمایش شد و بعد به ویژگی بارز Su-35 تبدیل گردید. رویکرد هوشمندانه سوخو این بود که موتورها به‌طور مستقیم به کنترل هواپیما کمک کرده و در زوایای حمله بالا و در سرعت‌های بسیار پایین، از مشکلات سطوح کنترل آیرودینامیک جلوگیری کنند.
T10M-11 که یازدهمین پروتوتایپ Su-27M بود، در نهایت به Su-37 تبدیل گردید. این جنگنده مجهز به موتورهای توربوفن با پس‌سوز لیولکا-ساتورن AL-37FU بود که نازل‌های آن‌ها قابلیت انحراف به میزان ۱۵ درجه به بالا یا پایین را داشتند. سوخو ۳۷ ترمیناتور برای نخستین بار در تاریخ ۲ آوریل ۱۹۸۶ میلادی توسط خلبان آزمایشی معروف روس، «یوگنی فرولوف»، از فرودگاه ژوکوفسکی به پرواز درآمد. این جنگنده قابلیت انجام مانورهایی را داشت که هر جنگنده دیگر را در وضعیت واماندگی قرار می‌داد. ادغام قابلیت بردار رانش با سیستم کنترل پرواز دیجیتالی «Fly-by-wire» در Su-37، مانورپذیری فوق‌العاده‌ای را حتی در سرعت‌های کم فراهم می‌آورد. در نمایشگاه بین‌المللی هوایی فارن‌بورو در سال ۱۹۹۶ میلادی، Su-37 مانور رزمی «سوپر کبرا» را در برابر مخاطبان به اجرا درآورد. به لطف طراحی آیرودینامیکی منحصر به فرد و موتورهای با قابلیت تغییر بردار رانش، Su-37 به راحتی توانایی انجام مانور «فولروف چاکرا» یا «کولبیت» را داشت که در آن خلبان هواپیما را ۳۶۰ درجه دور خود می‌چرخاند و در عین حال در یک منطقه بسیار کوچک از آسمان باقی می‌ماند.
ویژگی‌ها و قابلیت‌های فنی نوآورانه
سوخو ۳۷ ترمیناتور به حسگرهای مدرن در کابین خلبان مجهز بود. رادار N011M Bars می‌توانست تا ۲۰ هدف هوایی را ردگیری کرده و به‌طور همزمان با ۸ هدف درگیر شود. این هواپیما همچنین به یک رادار رو به عقب و یک سیستم جستجو و ردیابی فروسرخ (IRST) فوق‌العاده مجهز بود. در عین حال، کابین خلبان شامل چهار نمایشگر چندمنظوره بود که در مقایسه با هواپیماهای پیشین شوروی که قبل از Su-37 ساخته شده بودند، پیشرفت قابل ملاحظه‌ای به حساب می‌آمد.
Su-37 وزنی معادل ۳۴,۹۲۷ کیلوگرم برای حداکثر وزن برخاست داشت. بالاترین سرعت آن بیش از ۲٫۵ ماخ و ارتفاع پروازی آن به حدود ۱۷,۹۸۳ متر می‌رسید. این جنگنده همچنین به قابلیت‌های رزمی چشمگیری مجهز بود. هواپیما شامل ۱۲ محل برای حمل تسلیحات خارجی بود که قادر بود حدود ۷,۹۸۳ کیلوگرم مهمات را حمل کند. در صورتی که Su-37 به تولید انبوه می‌رسید، می‌توانست با موشک‌های هوا به هوای کوتاه‌برد R-73 و موشک‌های فراتر از میدان دید R-77 سازگار باشد. همچنین این جنگنده ظرفیت حمل تسلیحات هوا به زمین را نیز داشت. یک توپ ۳۰ میلی‌متری GSh-30-1 با ۱۵۰ گلوله نیز به عنوان تسلیحات داخلی در نظر گرفته شده بود.
چرا سوخو ۳۷ ترمیناتور هرگز به تولید انبوه نرسید؟
متاسفانه سرنوشت سوخو ۳۷ ترمیناتور به دلیل ناآرامی‌های سیاسی و رکود اقتصادی روسیه پس از سقوط شوروی، دچار مشکل شد. حتی قبل از فاجعه سقوط در سال ۲۰۰۲ میلادی، این جنگنده به دلیل کاهش قابل توجه بودجه دفاعی روسیه و تلاش‌های شرکت سوخو برای بقای خود از طریق فروش‌های خارجه، هرگز به مرحله تولید انبوه نرسید. Su-37 تقریباً تمام دوران خود را یا در حال مانور برای شگفت‌زده کردن تماشاگران در نمایشگاه‌های هوایی بود، یا به‌عنوان بستری برای آزمایش فناوری‌های جدید مورد استفاده قرار می‌گرفت که در نهایت در سایر جنگنده‌های روسی ادغام گردیدند.
شرکت سوخو از نمونه اولیه Su-37 به منظور جذب مشتری‌های خارجی بهره گرفت، اما هیچ‌یک از آن‌ها تمایلی به سرمایه‌گذاری برای ایجاد یک خط تولید کاملاً جدید برای Su-37 نداشتند. در زمان وقوع سانحه در ۱۹ دسامبر ۲۰۰۲ میلادی در نزدیکی شاتورا، در حومه مسکو، موتورهای اصلی با قابلیت تغییر بردار رانش Su-37 به理由 قدیمی شدن، با موتورهای معمولی جایگزین شده بودند. تحلیل داده‌های سقوط از سوی مقامات روسی نشان داد که هواپیما دچار خستگی سازه‌ای شده بود که احتمالاً به وقوع سقوط نهایی آن منجر گردید. با این حال، وجود Su-37 به عنوان یک نمایشگر فناوری، برای روس‌ها کاربرد فراوانی داشت. اگرچه Su-37 هرگز از مرحله نمونه اولیه فراتر نرفت و به سرنوشت غم‌انگیزی دچار شد، اما روس‌ها از توانایی‌ها و فناوری‌های آن به بهترین نحو بهره بردند.
نظرات کاربران