تانک‌های جنگی برای نخستین بار در میدان‌های نبرد جنگ جهانی اول خود را نشان دادند و از آن زمان به این سو، شاهد تحولات فراوانی در این عرصه بوده‌ایم. این وسایل زرهی مدرن، با اینکه به فناوری‌های دیجیتالی و شبکه‌ای تجهیز شده‌اند، همچنان از اجزای مرسوم مانند گیربکس برای انتقال قدرت به چرخ‌ها بهره می‌برند. بر خلاف انتظار بسیاری، رانندگی با تاکی مانند M1A2 Abrams بسیار ساده‌تر از آنچه که تصور می‌شود، بوده و نیاز به تسلط بر مهارت‌های پیچیده رانندگی خودروهای دستی ندارد. این سهولت در روند کار، تانک‌های مدرن را به سمت استفاده از گیربکس‌های اتوماتیک سوق داده است.

تکامل گیربکس تانک: از دستی به اتوماتیک

تانک‌های رزمی از زمان ورود به عرصه جنگ در جنگ جهانی اول، تحولات متعددی را پشت سر گذاشته‌اند. در حالی که مدل‌های قدیمی‌تری مانند ام۴ شرمن (M4 Sherman) که در جنگ جهانی دوم به کار گرفته شد و برخی تانک‌های مربوط به دوره جنگ سرد نظیر تی-۵۴ (T-54) تولید شوروی به گیربکس‌های دستی یا نیمه‌دستی متکی بودند، تانک‌های امروزی غالباً با گیربکس‌های اتوماتیک تجهیز گردیده‌اند. این تحول نه تنها به کار با تانک‌ها تسهیل بخشیده، بلکه نیاز به زمان طولانی برای آموزش کار با گیربکس دستی را نیز از بین برده است که این امر برای نیروهای تازه‌کار یک مزیت بزرگ به حساب می‌آید.

قلب تپنده M1A2 آبرامز؛ گیربکس اتوماتیک و پیشرفته

هنگامی که به داخل یک تانک M1A2 Abrams وارد می‌شوید، فوری متوجه خواهید شد که از گیربکس اتوماتیک بهره می‌برد. راننده در یک صندلی نیمه‌خوابیده قرار دارد و با استفاده از یک یوغ کنترل، شبیه به فرمان موتورسیکلت، به هدایت تانک می‌پردازد و با اهرم‌های گاز، سرعت را تنظیم می‌کند. تانک M1A2 Abrams به گیربکس Allison Transmission X1100-3B مجهز شده است، که نوعی گیربکس اتوماتیک خاص برای خودروهای سنگین زرهی محسوب می‌شود.

این نوع گیربکس به صورت کراس‌درایو طراحی شده و مسئولیت هدایت و ترمزگیری را نیز بر عهده دارد. این سیستم به گونه‌ای ساخته شده که برای خودروهای زرهی تا وزن ۷۵ تن و موتوری با قدرت ۱۵۰۰ اسب بخار قابل استفاده باشد و طراحی آن شامل چهار دنده جلو و دو دنده عقب است. خانواده‌تانک‌های آبرامز از زمان ورودشان در سال ۱۹۸۰، با گیربکس‌های سری ایکس۱۱۰۰ عملکرد داشته‌اند که به‌منظور برآورده کردن نیازهای عملکردی در جنگ‌های مدرن، بهبودهای قابل توجهی به آن‌ها اضافه شده است. با در نظر گرفتن اینکه گیربکس‌های اتوماتیک کار با تانک را تسهیل کرده و زمان آموزش پرسنل را کاهش می‌دهند، بعید به نظر می‌رسد که نیروهای نظامی دیگر به گیربکس‌های دستی روی آورند و این فناوری در طراحی تانک‌های آینده نیز ادامه خواهد داشت.

تانک