در حال حاضر، گمرکات، بازارچه‌های مرزی و پایانه‌های تجاری در سیستان و بلوچستان، نقش چشمگیری در فعالیت‌های اقتصادی کشور دارند و افزایش فعالیت در حوزه‌های صادرات، واردات و ترانزیت، توانمندی‌های مرزی این استان را بیش از پیش در کانون توجه قرار داده است.
به گزارش ایسنا، منطقه جنوبی سیستان و بلوچستان به خاطر همسایگی با دریای عمان، دسترسی به آب‌های آزاد، وجود بندر چابهار و قرار گرفتن در مسیر ارتباطی ایران با کشورهای همسایه، به یکی از محورهای اصلی توسعه تجارت و ترانزیت در کشور بدل شده است.
در این میان، گمرکات چابهار، پیشین شهرستان راسک و ریمدان شهرستان دشتیاری و همچنین پایانه‌ها و بازارچه‌های مرزی، وظیفه مهمی در جابه‌جایی کالا، صادرات، و واردات و حرکت ناوگان دارند.
وجود سیستان و بلوچستان در مرز ۲ کشور پاکستان و افغانستان و قابلیت دسترسی بندر چابهار به آب‌های آزاد، موقعیتی استراتژیک برای پیشرفت تجارت با کشورهای همسایه و اتصال کریدورهای تجاری شرق کشور به بازارهای جهانی فراهم کرده است.
گمرکات این استان، در کنار بازارچه‌های مرزی و پایانه‌های صادرات و واردات، نقش کلیدی در فرآیند نقل و انتقال کالا ایفا می‌کنند و به‌طور روزانه حجم چشمگیری از کالاهای صادراتی، وارداتی و ترانزیتی را از طریق مسیرهای رسمی جابه‌جا می‌کنند.
فعالیت این مسیرها به‌غیر از تسهیل مبادلات تجاری با کشورهای همسایه، به رونق فعالیت ناوگان حمل‌ونقل، شرکت‌های خدماتی، انبارداری، بارگیری و سایر مشاغل وابسته به تجارت مرزی کمک می‌کند.
در بخش واردات، مرزهای رسمی سیستان و بلوچستان، به‌ویژه در قسمت جنوبی استان، نقش مهمی در واردات اقلام ضروری کشور ایفا می‌کنند.
کالاهای اساسی و دیگر اقلام پس از ورود از طریق راه‌های دریایی یا زمینی و گذراندن تشریفات قانونی و گمرکی، به شبکه توزیع کشور منتقل می‌شوند که می‌تواند بهبود زنجیره تأمین کالا در کشور را در کنار بنادر و زیرساخت‌های حمل‌ونقل تسهیل کند.
به‌عنوان دارای بندر و دسترسی مستقیم به آب‌های آزاد، چابهار یکی از مهم‌ترین مقاصد تجاری در جنوب شرق کشور به حساب می‌آید و توانمندی‌های بندری، گمرکی، منطقه آزاد و حمل‌ونقل آن، امکان جابه‌جایی کالا در مسیرهای متعدد را قوت بخشیده است. این اعتبارات در سال‌های اخیر، شرایط مساعدی برای افزایش فعالیت‌های صادراتی و وارداتی و ترانزیت کالا از چابهار فراهم کرده است و آن را به یکی از محورت‌های اصلی تجارت دریایی ایران با کشورهای همسایه تبدیل نموده است.
علاوه بر ظرفیت‌های بندری چابهار، مرز زمینی ریمدان در شهرستان دشتیاری به‌عنوان یکی از راه‌های تجاری اصلی ایران و پاکستان، موقعیت خاصی برای مبادلات مرزی در جنوب شرق کشور به دست آورده است. افزایش ساعات فعالیت، توسعه زیرساخت‌های گمرکی و تجاری و گسترش تردد کامیون‌ها در این مرز، ظرفیت ریمدان را برای جابه‌جایی کالا و گسترش تجارت با پاکستان تقویت کرده است.
بازارچه‌های مرزی استان نیز از دیگر منابع اقتصادی مهم سیستان و بلوچستان هستند که به‌علاوه فراهم نمودن بستر مبادلات قانونی مرزی، می‌توانند در ایجاد اشتغال، بهبود کسب‌وکارهای محلی و افزایش درآمد ساکنان مناطق مرزی تأثیرگذار باشند. فعال شدن این بازارچه‌ها و تسهیل فرآیندهای تجاری، می‌تواند منجر به کاهش هزینه‌های مبادله، ساماندهی تجارت مرزنشینان و بهره‌مندی بیشتر از ظرفیت‌های اقتصادی مناطق مرزی شود.
در مجموع، گمرکات، بنادر، بازارچه‌ها، پایانه‌های مرزی و شبکه حمل‌ونقل سیستان و بلوچستان یک زنجیره به‌هم‌پیوسته تجاری را شکل می‌دهند که شامل ورود کالاهای ضروری به کشور، صادرات محصولات و ترانزیت کالا به کشورهای همسایه است. توسعه زیرساخت‌های این بخش، آسان‌سازی فرآیندهای گمرکی، تقویت امکانات پایانه‌ها و بهبود مسیرهای ارتباطی می‌تواند بستر استفاده بهینه‌تری از ظرفیت‌های مرزی استان و تقویت نقش سیستان و بلوچستان در تجارت منطقه‌ای را مهیا کند.
چابهار، پیشین و ریمدان به‌دلیل موقعیت جغرافیایی و ارتباط مستقیم با بازار پاکستان و مسیرهای دریایی، از ظرفیت‌های تجاری برجسته‌ای برخوردارند و تداوم سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های بندری، گمرکی، جاده‌ای و خدماتی می‌تواند نقش این مناطق را در تأمین کالا، توسعه صادرات و ترانزیت کشور به‌طور قابل توجهی تقویت کند.
گزارش عملکرد نیمسال اول ۱۴۰۵ گمرک چابهار و تابعین آن، تصویری از میزان فعالیت‌های تجاری این مجموعه را نمایان می‌سازد؛ آماری که از افزایش چشمگیر ارزش صادرات و وزن کالاهای خروجی و همچنین افزایش حجم ترانزیت حکایت دارد.
صادرات ۱۰۹ میلیون دلاری از گمرکات چابهار، پیشین و ریمدان
مدیرکل گمرک چابهار در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، درباره عملکرد نیمه نخست امسال، بیان کرد: در حوزه صادرات قطعی از گمرکات چابهار، پیشین و منطقه آزاد و همچنین پایانه و بازارچه مرزی ریمدان، تعداد یک‌هزار و ۶۹ فقره پروانه صادراتی به ارزش ۱۰۹ میلیون و ۶۷۹ هزار و ۸۱۶ دلار و وزن ۸۰۸ هزار و ۵۲۰ تن به ثبت رسیده است.
رضا قربانی افزود: تعداد پروانه‌های صادراتی در این بخش نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۹ درصد افزایش و ارزش صادرات ۵۹ درصد رشد داشته، همچنین اما وزن کالاهای صادرشده ۹ درصد کاهش یافته است.
وی ادامه داد: عمده اقلام صادرات قطعی گمرکات چابهار در این مدت شامل کلینکر، سیمان، میوه و تره‌بار، کاشی و زغال‌کک بوده است.
وی همچنین خاطرنشان کرد: در بخش صادرات کالاهای اظهارشده در سایر گمرکات کشور و خروجی از گمرکات چابهار و تابعین آن نیز پنج هزار و ۶۸۰ فقره پروانه به ارزش ۳۵۴ میلیون و ۶۴۱ هزار و ۷۳۳ دلار و وزن ۶۲۳ هزار و ۶۹۰ تن ثبت شده است.
وی گفت: تعداد پروانه‌های این بخش نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۸۸ درصد، ارزش صادرات ۱۵۰ درصد و وزن کالاهای خروجی نیز ۱۵۰ درصد افزایش داشته است.
مدیرکل گمرک چابهار افزود: اقلام خروجی این بخش شامل گاز، قیر، سیمان، کاشی و سرامیک، مواد غذایی مجاز و تره‌بار بوده است.
قربانی اظهار کرد: در مجموع، کل کالای صادراتی که از طریق گمرکات چابهار و تابعین آن در شش ماهه نخست امسال انجام شده است، از نظر ارزش ۴۶۴ میلیون و ۳۲۱ هزار و ۵۴۹ دلار و از نظر وزن یک میلیون و ۴۳۱ هزار و ۲۱۰ تن بوده که ارزش آن نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۲۰ درصد و وزن کالاهای خروجی ۲۵ درصد افزایش یافته است.
واردات؛ افزایش ۵۷ درصدی وزن کالاهای واردشده
مدیرکل گمرک چابهار در رابطه با عملکرد واردات قطعی اداره کل گمرک چابهار و تابعین نیز اعلام کرد: در ۶ ماهه نخست امسال، چهار هزار و ۵۶ فقره پروانه وارداتی به ارزش یک میلیارد و ۲۳۰ میلیون و ۱۱۴ هزار و ۲۱۰ دلار و وزن یک میلیون و ۶۰۹ هزار و ۳۶۱ تن به ثبت رسیده است.
قربانی افزود: تعداد پروانه‌های وارداتی نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۴۰ درصد افزایش یافته، در حالی که ارزش واردات ۲۸ درصد کاهش و وزن کالاهای وارداتی با ۵۷ درصد افزایش همراه بوده است.
وی عمده اقلام وارداتی را شامل برنج، گوشت، لوازم یدکی، کنجاله سویا، شکر، گندم، جو، ذرت، لاستیک خودروهای سبک و سنگین، ماهی و کولر گازی و برخی اقلام مجاز اظهار کرد.
وی ادامه داد: بر اساس جدول تفصیلی عملکرد واردات گمرکات و بازارچه‌ها، در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ در منطقه آزاد چابهار دو هزار و ۵۱۷ فقره پروانه وارداتی با وزن یک میلیون و ۱۷ هزار و ۸۵۸ تن و ارزش ۹۴۶ میلیون و ۱۳۷ هزار و ۲۵۳ دلار ثبت شده است.
مدیرکل گمرک چابهار همچنین عنوان کرد: در گمرک پیشین ۳۴ فقره پروانه با وزن یک‌هزار و ۱۶۱ تن و ارزش سه میلیون و ۲۱۶ هزار و ۱۶۳ دلار، در ریمدان ۱۴۰ فقره پروانه با وزن یک‌هزار و ۷۰۴ تن و ارزش ۹ میلیون و ۳۴۶ هزار و ۲۷ دلار و در بازارچه مرزی ریمدان ۲۱۵ فقره پروانه به وزن ۲ هزار و ۳۸۱ تن و ارزش پنج میلیون و ۸۹۴ هزار و ۶۷۴ دلار ثبت شده است.
وی ادامه داد: جمع کل واردات گمرکات و بازارچه‌های چابهار در شش ماهه سالجاری، ۲ هزار و ۹۰۶ فقره پروانه، یک میلیون و ۲۳ هزار و ۱۰۴ تن کالا و ۹۶۲ میلیون و ۵۹۴ هزار و ۱۱۷ دلار ارزش داشته است.
قربانی گفت: در ۶ ماهه سالجاری، منطقه آزاد چابهار دو هزار و ۸۷۲ فقره پروانه به وزن یک میلیون و ۵۷۸ هزار و ۸۰۰ تن و ارزش یک میلیارد و ۱۹۰ میلیون و ۹۸ هزار و ۴۹۰ دلار، مرز پیشین ۹۵ فقره پروانه به وزن پنج هزار و ۲۵۰ تن و ارزش چهار میلیون و ۳۷۱ هزار و ۶۴۹ دلار، مرز ریمدان ۱۵۵ فقره پروانه به وزن ۲ هزار و ۴۷۶ تن و ارزش ۱۲ میلیون و ۴۶۱ هزار و ۹۱۶ دلار و بازارچه مرزی ریمدان ۹۳۴ فقره پروانه به وزن ۲۲ هزار و ۸۳۵ تن و ارزش ۲۳ میلیون و ۱۸۲ هزار و ۱۵۵ دلار داشته است.
صادرات قطعی در گمرکات و بازارچه‌ها
مدیرکل گمرک چابهار همچنین با اشاره به جزئیات جدول عملکرد صادرات گفت: در ۶ ماهه نخست سال ۱۴۰۴، منطقه آزاد چابهار ۷۹۳ فقره پروانه صادراتی به وزن ۸۳۰ هزار و ۶۲۱ تن و ارزش ۶۵ میلیون و ۸۹۴ هزار و ۵۰۴ دلار داشته است.
قربانی افزود: در گمرک پیشین نیز ۱۵۶ فقره پروانه به وزن ۵۹ هزار و ۲۸۹ تن و ارزش ۲ میلیون و ۶۶۵ هزار و ۸۷ دلار به ثبت رسیده است.
وی ادامه داد: همچنین در بازارچه ریمدان ۳۵ فقره پروانه صادر شده و ارزش صادرات آن برابر با یک‌هزار و ۶۵۳ تن کالا و ۳۹۶ هزار و ۷۱۸ دلار بوده است.
وی گفت: در مجموع، کل صادرات گمرکات و بازارچه‌های منطقه تحت نظر اداره کل گمرک چابهار در ۶ ماهه سال گذشته ۹۸۴ فقره پروانه، معادل ۸۹۱ هزار و ۵۶۳ تن کالا و ارزش ۶۸ میلیون و ۹۵۶ هزار و ۳۰۹ دلار بوده است.
مدیرکل گمرک چابهار تصریح کرد: در ۶ ماه سالجاری نیز، منطقه آزاد چابهار ۹۰۶ فقره پروانه، با وزن ۷۲۱ هزار و ۵۹۹ تن کالا و ارزش ۱۰۳ میلیون و ۶۰۰ هزار و ۵۲۶ دلار صادرات داشته، در حالی که در گمرک پیشین ۱۶۳ فقره پروانه، با وزن ۸۶ هزار و ۹۲۱ تن و ارزش ۶ میلیون و ۷۹ هزار و ۲۹۰ دلار ثبت شده است.
قربانی اظهار کرد: جمع کل صادرات گمرکات چابهار، پیشین و منطقه آزاد چابهار در مرز ریمدان برابر با یک‌هزار و ۶۹ فقره پروانه، ۸۰۸ هزار و ۵۲۰ تن کالا و ارزش ۱۰۹ میلیون و ۶۷۹ هزار و ۸۱۶ دلار بوده است.
صادرات کالاهای اظهارشده در سایر گمرکات
مدیرکل گمرک چابهار در ادامه درباره صادرات کالاهای اظهارشده از سایر گمرکات کشور و خروجی از گمرکات و بازارچه‌های جنوب سیستان و بلوچستان گفت: در ۶ ماهه نخست سالجاری، در گمرک پیشین ۲ هزار و ۲۴۸ فقره پروانه، با مجموع وزن ۱۶۳ هزار و ۴۹۲ تن و ارزش ۱۰۱ میلیون و ۸۸۸ هزار و ۷۰۸ دلار و در بازارچه ریمدان ۷۷۰ فقره پروانه به وزن ۸۳ هزار و ۱۸۳ تن و ارزش ۳۷ میلیون و ۹۷ هزار و ۹۷ دلار و در ریمدان یک فقره پروانه به وزن ۲ هزار و ۵۰۰ تن و ارزش ۲ میلیون و ۶۸۵ هزار و ۴۱۷ دلار ثبت شده است.
قربانی همچنین بیان کرد: جمع عملکرد صادرات کالاهای اظهارشده ۶ ماهه سال ۱۴۰۴ همراه با سه هزار و ۱۹ فقره پروانه، به وزن ۲۴۹ هزار و ۱۷۵ تن کالا و ارزش ۱۴۱ میلیون و ۶۷۱ هزار و ۲۲۲ دلار رسیده است.
وی ادامه داد: در نیمه نخست سال جاری در گمرک پیشین ۲ هزار و ۱۲۴ فقره پروانه، با وزن ۸۷ هزار و ۸۵۶ تن و ارزش ۷۳ میلیون و ۱۰۹ هزار و ۵۹۹ دلار و در بازارچه ریمدان یک‌هزار و ۹۰۲ فقره پروانه به وزن ۲۲۲ هزار و ۷۵۲ تن و ارزش ۱۳۴ میلیون و ۹۷۰ هزار و ۴۹۳ دلار و در ریمدان یک‌هزار و ۶۵۲ فقره پروانه به وزن ۳۱۳ هزار و ۸۲ تن و ارزش ۱۴۶ میلیون و ۵۶۱ هزار و ۶۴۱ دلار به ثبت رسیده است.
جمع عملکرد صادرات کالاهای اظهارشده در ۶ ماهه سال جاری برابر با پنج هزار و ۶۸۰ فقره پروانه، با وزن ۶۲۳ هزار و ۶۹۰ تن کالا و ارزش ۳۵۴ میلیون و ۶۴۱ هزار و ۷۳۳ دلار بوده است.
تردد مسافران در گمرکات چابهار، ریمدان و پیشین
مدیرکل گمرک چابهار در مورد خدمات مسافری نیز خاطرنشان کرد: در ۶ ماهه نخست امسال، تعداد ۹ هزار و ۳۱۲ نفر مسافر ورودی از گمرکات چابهار، ریمدان و پیشین، خدمات گمرکی و تشریفات مسافری دریافت کرده‌اند و همچنین ۷ هزار و ۸۴۲ نفر مسافر از این گمرکات خارج شده‌اند.
وی اضافه کرد: نسبت تعداد مسافران ورودی نسبت به سال قبل ۶۶ درصد و تعداد مسافران خروجی ۷۱ درصد کاهش نشان می‌دهد.
ترانزیت؛ افزایش جابه‌جایی کالا از مسیر ریمدان و چابهار
مدیرکل گمرک چابهار در ارتباط با وضعیت ترانزیت کالا گفت: ترانزیت کالا از گمرک منطقه آزاد چابهار در ۶ ماهه امسال به وزن ۶۲۷ هزار و ۹۶۶ تن و با ۳۳ هزار و ۷۹۰ کامیون انجام شده است.
قربانی افزود: کالاهایی همچون برنج، پارچه، روغن، کنجد و لوازم ورزشی از جمله کالاهای ترانزیتی است که از این مسیر عبور کرده‌اند.
وی همچنین اشاره کرد: در جدول عملکرد ترانزیت خارجی، در ۶ ماهه سال ۱۴۰۴ در مسیر منطقه آزاد چابهار ـ مبدأ ریمدان، یک‌هزار و ۳۰ فقره پروانه ترانزیتی با تعداد پنج هزار و ۳۲۵ کامیون و وزن ۱۰۶ هزار و ۵۱۶ تن ثبت شده است.
وی ادامه داد: در نیمه نخست سال جاری نیز در همین مسیر، ۱۰ هزار و ۸۷۴ فقره پروانه ترانزیتی با ۳۳ هزار و ۷۹۰ کامیون و وزن ۶۲۷ هزار و ۹۶۶ تن ثبت شده است.
مدیرکل گمرک چابهار تصریح کرد: بر اساس آمارهای ارائه‌شده، عملکرد ترانزیت خارجی از نظر وزن ۴۹۰ تن، تعداد کامیون‌ها ۵۳۵ و تعداد پروانه‌ها ۹۵۶ فقره مورد تغییر قرار گرفته است.
قربانی با مرور آمار ارائه‌شده بیان کرد: عملکرد ۶ ماهه گمرکات چابهار، پیشین، ریمدان و بازارچه‌های مرزی نشان‌دهنده این است که این مناطق هنوز ظرفیت قابل توجهی برای توسعه صادرات، واردات، ترانزیت و مبادلات تجاری دارند و افزایش گردش کالا و فعالیت ناوگان در این مسیرها می‌تواند تأثیر بسزایی در تقویت موقعیت جنوب سیستان و بلوچستان در مبادلات تجاری منطقه داشته باشد.
به‌طور کلی، سیستان و بلوچستان با مرزهای زمینی متصل به پاکستان و افغانستان، بندر استراتژیک چابهار، گمرکات، بازارچه‌های مرزی و پایانه‌های مختلف، به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های کلیدی برای توسعه تجارت با کشورهای همسایه به شمار می‌رود.
افزایش فعالیت در زمینه‌های صادرات، واردات و ترانزیت، نشان‌دهنده این است که مرزهای رسمی استان می‌توانند نقش مؤثرتری در تأمین نیازهای کشور، توسعه مبادلات تجاری و ایجاد مسیرهای جدید برای صادرات داشته باشند.
به‌ویژه، چابهار به‌عنوان تنها بندر اقیانوسی کشور و ریمدان و پیشین به عنوان یکی از برجسته‌ترین گذرگاه‌های زمینی ایرانی و پاکستان، ظرفیت قابل توجهی برای تقویت تجارت منطقه‌ای ارائه می‌دهند.
توسعه زیرساخت‌های بندری، گمرکی، جاده‌ای و پایانه‌ای به همراه افزایش امکانات حمل‌ونقل، انبارداری و خدمات رفاهی می‌تواند جریان جابه‌جایی کالا را تسهیل نماید و هزینه‌های تجاری را کاهش دهد.
استفاده بهینه از این ظرفیت‌ها علاوه بر افزایش درآمدهای تجاری، می‌تواند به رونق کسب‌وکارهای محلی، ایجاد اشتغال پایدار و توسعه مناطق مرزی انجامد. تداوم این روند و برطرف نمودن موانع موجود، زمینه تبدیل سیستان و بلوچستان به یکی از محوری‌ترین نقاط تجارت ایران با کشورهای همسایه و بازارهای منطقه‌ای را بیش از پیش فراهم خواهد کرد.
انتهای پیام
نظرات کاربران