طبق گزارشی که خبرگزاری مهر به آن پرداخته است، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در جدیدترین تحلیل خود با عنوان برآورد تأثیر استخراج رمزارزها بر مصرف برق کشور، به بررسی سهم و تأثیر استخراج غیرمجاز ارزهای دیجیتال در بحران ناترازی شبکه برق پرداخته است. نتایج این تحقیق علمی و مقایسه‌ای نشان می‌دهد که مصرف انرژی تجهیزات مربوط به استخراج رمزارزها در ایران به حدود ۱۲۰۰ مگاوات می‌رسد که سالانه نزدیک به ۸.۴۶ میلیارد کیلووات‌ساعت انرژی الکتریکی را به خود اختصاص می‌دهد.

این تحقیق از دو روش محاسباتی مستقل بهره گرفته است: تخمین سهم ایران از نرخ هش در شبکه جهانی و تحلیل تغییرات بار پایه در زمان افت ترافیک اینترنت. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه استخراج غیرمجاز به‌عنوان عامل اصلی ناترازی برق محسوب نمی‌شود، اما در ماه‌های گرم سال، ۱۴ درصد از کسری کل انرژی ماهانه کشور (معادل مصرف سالانه حدود ۲.۵ میلیون خانوار) را به خود اختصاص می‌دهد؛ این مسئله علاوه بر ایجاد مشکلات انرژی، سالیانه هزینه‌ای معادل ۱.۵ میلیارد دلار برای سوخت مایع و گاز بر دوش دولت و نیروگاه‌ها تحمیل می‌کند.

نکات کلیدی گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس بدین قرار است:

۱. سهم ۱۴ درصدی از ناترازی انرژی در تابستان: در اوج ناترازی توان در فصل گرم که به ۱۴.۷ هزار مگاوات می‌رسد، استخراج رمزارزها حدود ۶ درصد از پیک توان و ۱۴ درصد از کسری تجمعی انرژی تابستان را به خود اختصاص می‌دهد.

۲. تأثیر معجزه‌آسا بر پایداری شبکه: براساس مدل‌سازی‌های انجام‌شده در این گزارش، در صورتی که مصرف استخراج غیرمجاز به‌طور کامل قطع شود، ساعات بدون کسری شبکه در تابستان از ۵.۲ درصد به ۳۳.۶ درصد افزایش یافته و کسری‌های شدید بالای ۱۰ هزار مگاوات به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌یابد.

۳. تبعات منفی ماینرها بر مخازن سوخت: تأمین برق این تجهیزات به مصرف حدود ۲.۱ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی یا بیش از ۲ میلیارد لیتر گازوئیل نیاز دارد؛ رقمی که معادل ۸۰ درصد گازوئیل وارداتی کشور در سال‌های اخیر بوده و دست‌کم ۱.۵ میلیارد دلار هزینه فرصت برای سوخت ایجاد کرده است.

۴. تغییر دادن محل استخراج: بررسی‌ها نشان می‌دهد که تعرفه‌گذاری پلکانی در بخش خانگی مانع از استخراج در منازل شده اما یارانه‌های انرژی در بخش‌های کشاورزی، شهرک‌های صنعتی غیرفعال، انشعابات تجاری و حتی مصارف داخلی نیروگاه‌ها، استخراج رمزارز را به این مکان‌ها سوق داده است.

کاهش ۱۴ درصدی ناترازی برق با جمع‌آوری ماینرهای غیرمجاز

محمد اله‌داد، مدیرعامل شرکت توانیر، به‌عنوان واکنشی به این گزارش پژوهشی، جزئیاتی از برنامه‌های عملیاتی صنعت برق را تشریح کرد و اظهار داشت: گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس ابعادی واقعی و تلخ از پدیده‌ای را نمایان کرده که ما روزانه در فرآیند بهره‌برداری از شبکه آن را به وضوح احساس می‌کنیم. میزان ۱۲۰۰ مگاوات مصرف مداوم ماینرها به‌طور دقیق معادل توان تولیدی یک نیروگاه بزرگ حرارتی یا دو فاز از نیروگاه اتمی بوشهر است که به شکل بار اضافی خاموش، ثبات شبکه سراسری را تهدید می‌کند.

به نقل از پایگاه خبری وزارت نیرو، وی بر اهمیت حذف این مصارف در افزایش آسایش عمومی تأکید کرد و افزود: حذف مصرف‌های ماینرها می‌تواند ساعات بدون ناترازی را در اوج تابستان به شش برابر افزایش دهد و ۱۴ درصد از کسری انرژی را برطرف سازد. این امر نشان می‌دهد که مقابله با استخراج غیرمجاز تنها یک اقدام انتظامی نیست، بلکه سریع‌ترین و کم‌هزینه‌ترین روش برای افزایش تاب‌آوری شبکه برق می‌باشد. تولید چنین حجم برقی به قیمت سوزاندن سوخت مایع گران‌قیمت تمام می‌شود، در حالی که سود حاصل از آن به جیب عده‌ای محدود می‌رود و خسارت‌های ناشی از قطعی‌های ناخواسته آن بر دوش صنایع مولد و مردم عادی خواهد بود.

این مسئول در ادامه به رویکرد نوین شرکت در مواجهه با سودجویان اشاره کرد و گفت: دوران روش‌های سنتی بازرسی به پایان رسیده است. همان‌طور که بازوی پژوهشی مجلس پیشنهاد نموده، توانیر درحال اجرای پایش چندبعدی از طریق سامانه‌های هوشمند داده‌کاوی است. با نظارت مداوم بر پروفایل بار در سطح فیدرهای فشار متوسط و ضعیف، تطبیق مصرف ترانسفورماتورها با تولید فیزیکی در بخش‌های صنعتی و کشاورزی، و همچنین کنترل مصارف داخلی نیروگاه‌ها، الگوهای غیرعادی مصرف در زمان واقعی شناسایی خواهند شد. افزون بر این اقدامات فنی، نیازمند اصلاح قوانین و تشدید مجازات‌های مرتبط هستیم تا هزینه تخلف از برق عمومی برای متخلفان به مراتب بیش از سود ناشی از استخراج باشد.