علی‌اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایران‌شناسی، در مراسم بیست‌ویکمین دوره اعطای جایزه دکتر تقی ابتکار، که در شامگاه پنج‌شنبه ۱۶ مهرماه برگزار شد، بر لزوم توجه به ریشه‌های اختلافات بین کشورها تأکید کرد و گفت: «جنگ‌ها به صورت اجتناب‌ناپذیری با الگوی مشابهی آغاز نمی‌شوند؛ در برخی موارد، یک واقعه غیرمنتظره ممکن است ایجاد تنش کند و در موارد دیگر، جنگ نتیجه‌ای از تصمیمات، برداشت‌های نادرست و اقدامات مداوم است که از پیش شکل گرفته است.»
صالحی با اشاره به عواقب ناشی از عدم توجه به اختلافات و سوءتفاهم‌ها، تصریح کرد: «بی‌توجهی به نشانه‌های نارضایتی و عدم توانایی در مدیریت سوءتفاهم‌ها می‌تواند تبعات گسترده‌ای داشته باشد.»
همچنین، رئیس بنیاد ایران‌شناسی به زنجیره‌ای که ممکن است با سوءتفاهم و رفتارهای نادرست آغاز گردد و به کارهای تنش‌زا بینجامد، اشاره کرد و عقلانیت و حکمت را برای روابط بین کشورها ضروری دانست.
او در ادامه گفت: «در مناسبات جهانی، هیچ‌گاه نباید یک طرف خود را به‌طور مطلق محق و دیگری را مقصر بداند. درک دقیقی از شرایط، لحاظ کردن دیدگاه طرف مقابل و پرهیز از قضاوت‌های غیرمنصفانه می‌تواند مانع از بروز بسیاری از بحران‌ها باشد.»
صالحی همچنین به گفت‌وگوی اخیرش با یکی از سفرا در مورد ریشه‌های برخی سوءتفاهم‌ها اشاره کرد و بیان داشت: «در روابط بین‌کشوری، اقدام‌ها و تصمیمات هر دو طرف می‌تواند در ایجاد یک وضعیت پرتنش تأثیرگذار باشد و عبور از چنین شرایطی مستلزم نگاهی واقع‌بینانه و توجه به عوامل مختلف است.»
صلح‌طلبی به معنای غفلت از آمادگی دفاعی نیست
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با تأکید بر اهمیت صلح در تعاملات بین‌المللی، به آیه ۶۱ سوره انفال اشاره کرد و اظهار داشت: «اگر آن‌ها به صلح تمایل نشان دادند، تو نیز باید به آن گرایش یابی و بر خداوند توکل کنی.»
او همچنین تأکید کرد: «صلح‌طلبی به معنای سهل‌انگاری و نادیده‌گرفتن نیست؛ حفظ آمادگی دفاعی، آگاهی از نیت‌ها و توجه به تاریخ، الزامات حفظ منافع و امنیت کشورهاست.»
صالحی در ادامه با اشاره به مثال صلح حدیبیه و تحولات بعد از آن، این واقعه تاریخی را مثالی از اهمیت تدبیر و شناخت محیط دانست و گفت: «در بسیاری از شرایط، دستیابی به نتایج مطلوب نیازمند رویارویی مستقیم نیست و گاهی تدبیر و انتخاب زمان و روش صحیح، نقشی سرنوشت‌ساز دارند.»
او در ادامه با اشاره به تبعات این رویکرد اظهار داشت: «از دل صلح حدیبیه می‌توان به فتح مکه رسید.»
رئیس بنیاد ایران‌شناسی همچنین به موضوع محیط زیست اشاره کرد و بر مسئولیت انسان در قبال آفرینش تأکید نمود و گفت: «از منظر دینی، انسان صرفاً بهره‌بردار از آفرینش نیست، بلکه نسبت به آن مسئولیت دارد.»
صالحی حفظ کرامت آفرینش، جلوگیری از تخریب طبیعت و اسراف، و پذیرش مسئولیت در قبال زمین را از بنیادی‌ترین اصولی دانست که باید در رفتار فردی و جمعی لحاظ شوند.
او همچنین به لزوم توجه به خود و عواقب توسعه بر منابع طبیعی اشاره کرد و اظهار داشت که توسعه و بهره‌برداری از ظرفیت‌های طبیعت نباید به قیمت نابودی محیط زیست تمام شود و پیشرفت علمی و اقتصادی باید با مسئولیت‌پذیری در برابر طبیعت و نسل‌های آینده توأم باشد.
در بخش دیگری از این مراسم، صالحی با گرامیداشت یاد شهدای کشور، به ویژه جان‌باختگان حوادث اخیر، به شخصیت علمی و اخلاقی مرحوم دکتر تقی ابتکار اشاره کرد که به دغدغه‌های اجتماعی و زیست‌محیطی توجه داشت.
او همچنین در مورد آشنایی خود با ابتکار از سال‌های اولیه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی گفت که ایشان علم تخصصی را از مسئولیت اجتماعی و اخلاقی جدا نمی‌دانست و همین پیوند میان علم و معرفت، از ویژگی‌های بارز او بود.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی در ادامه به شیوه تعامل ابتکار در مباحث علمی و سیاسی اشاره کرد و گفت که او در برابر نظرات مختلف، ظرفیت بالایی برای شنیدن و پذیرش داشت و حتی در بحث‌های جدی نیز آرامش و گشاده‌رویی خود را حفظ می‌کرد.
در پایان، صالحی ضمن قدردانی از معصومه ابتکار و خانواده مرحوم دکتر تقی ابتکار، به ماندگاری نام نیک انسان‌ها اشاره کرد و گفت: «سعدیا، مرد نکونام نمیرد هرگز؛ مرده آن است که نامش به نکویی نبرند.»
نظرات کاربران