طبق گزارش ایسنا، فرآیند بازسازی خانه‌های آسیب‌دیده از منازعات به مرحله‌ای رسیده که تسریع در تعمیرات و ارائه سرپناه به خانواده‌های آسیب‌دیده، در کنار شروع ساخت بناهای ویران‌شده، از اهمیت بالایی برخوردار است. بر اساس آخرین اطلاعات ارائه شده توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، ارزیابی خسارات در ۲۴ استان و ۴۰۷ شهر به انجام رسیده و به طور کلی، ۱۰۲ هزار واحد نیازمند تعمیر و یک‌هزار و ۳۰۰ واحد نیازمند بازسازی شناسایی شده‌اند.
مجید جودی، معاون امور بازسازی و مسکن روستایی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، در مصاحبه‌ای به تشریح وضعیت تازه بازسازی واحدهای آسیب‌دیده پرداخت و اعلام نمود که تا کنون تعمیرات ۹۰ هزار واحد به پایان رسیده و عملیات ساخت ۶۲۰ واحد از بناهای تخریبی نیز آغاز شده است.
این مقام مسئول اظهار داشت که بنیاد مسکن برنامه‌ریزی نموده است تا تعمیرات واحدهای آسیب‌دیده تا پایان آبان‌ماه ۱۴۰۵ به اتمام برسد و واحدهای نیازمند بازسازی نیز تا پایان سال ۱۴۰۶ آماده و تحویل گردند.
تأخیر در تکمیل تعمیرات ۱۲ هزار واحد باقیمانده
بر اساس آمار منتشر شده، از میان ۱۰۲ هزار واحد نیازمند تعمیر، ۹۰ هزار واحد تکمیل شده‌اند؛ بنابراین حدود ۱۲ هزار واحد همچنان در صف تعمیرات باقی مانده‌اند. با توجه به برنامه زمانبندی اعلام شده، بنیاد مسکن می‌بایست در هفته‌های باقیمانده تا پایان آبان، اقدامات تعمیر این واحدها را به اتمام برساند. در سنجش خروجی این برنامه، علاوه بر تعداد واحدهای تعمیرشده، بایستی مشخص گردد که چه تعداد خانوار به منازل خود بازگشته‌اند و چه تعداد همچنان به دلیل شرایط سکونتی یا ادامه فرآیند اجرایی با مشکلاتی مواجه‌اند.
اهمیت تعمیر واحدهای مسکونی در این نکته نهفته است که در بسیاری از موارد، بازگرداندن خانه به وضعیت قابل سکونت سریع‌تر از ساخت دوباره آن ممکن است؛ اما مسائلی همچون میزان خسارت، دسترسی به مصالح و نیروی کار و نیاز به انجام تعمیرات اساسی، می‌تواند بر زمان بازگشت خانوارها به domiciles تأثیرگذار باشد.
آغاز ساخت ۶۲۰ واحد تخریبی
در بخش بازسازی مجدد، از مجموع یک‌هزار و ۳۰۰ واحد که توسط بنیاد مسکن به عنوان تخریبی تشخیص داده شده‌اند، عملیات ساخت ۶۲۰ واحد آغاز گشته است. این تعداد معادل نزدیک به ۴۸ درصد از کل واحدهای نیازمند احداث است. با وجود شروع عملیات ساخت نزدیک به نیمی از واحدهای تخریبی، هدف تکمیل تمام این واحدها تا پایان سال ۱۴۰۶ برنامه‌ریزی گردیده است؛ لذا، فرآیند ساخت نسبت به تعمیرات، زمان بیشتری را طلب می‌کند.
اختلاف زمانی میان این دو قسمت نشان می‌دهد که بازسازی واحدهای آسیب‌دیده تنها محدود به انجام تعمیرات نیست و برای خانوارهایی که نیاز به ساخت مجدد دارند، تأمین منابع مالی، پیشبرد عملیات ساخت و ایجاد امکان سکونت دوباره، فرآیندی طولانی‌تر خواهد بود.
بیش از ۳۲۰۰ واحد غیرقابل سکونت؛ ارائه ودیعه مسکن موقت
یکی از چالش‌های اصلی در مسیر بازسازی، وضعیت خانوارهایی است که در مدت زمان انجام تعمیرات یا ساخت مجدد، قادر به سکونت در منازل خود نیستند. جودی اعلام کرد که بیش از ۳۲۰۰ واحد مسکونی آسیب‌دیده در درگیری‌های اخیر ویران شده‌اند؛ این واحدها یا به طور کامل تخریب شده‌اند یا تامین مجدد آنها بیش از شش ماه طول خواهد کشید. برای این خانه‌ها ودیعه‌ای پرداخت شده است.
در این راستا، وزارت راه و شهرسازی پیشتر سقف این تسهیلات را با توجه به محل سکونت خانوارها مشخص کرده بود. بر اساس اطلاعات موجود، سقف این تسهیلات برای روستاها ۳۰۰ میلیون تومان، برای شهرهای با جمعیت کمتر از ۲۵ هزار نفر ۴۰۰ میلیون تومان، برای شهرهای با جمعیت بیشتر از ۲۵ هزار نفر ۶۰۰ میلیون تومان و برای مراکز استان‌ها به جز کلان‌شهرها ۷۰۰ میلیون تومان تعیین گردیده است. همچنین، مدت بازپرداخت به نوع خسارت بستگی دارد و از ۱۲ تا ۲۴ ماه در نظر گرفته شده است.
این تسهیلات به منظور تأمین سرپناه موقت برای خانوارهایی که منازلشان به دلیل خسارات غیرقابل سکونت شده، طراحی شده است. با این حال، نیاز است تا بین سقف تسهیلات مصوب و مبلغ واقعی که به هر خانوار پرداخت می‌شود تفاوت قائل شد؛ زیرا رقم نهایی به موقعیت سکونت و شرایط پرونده بستگی دارد.
پرداخت تسهیلات مسکن موقت به موازات بازسازی
برنامه بازسازی واحدهای آسیب‌دیده شامل دو بخش متصل به یکدیگر است: از یک سو، تعمیر یا ساخت خانه‌ها باید در جریان باشد و از سوی دیگر، در فاصله انجام عملیات ساختمانی، باید امکان تأمین سرپناه برای خانوارهای متضرر فراهم گردد.
در همین راستا، پیشتر اعلام شده بود که ۲ هزار میلیارد تومان برای تأمین مالی تسهیلات ودیعه مسکن موقت در نظر گرفته شده که نیمی از آن به میزان یک‌هزار میلیارد تومان از سوی صندوق ملی مسکن و نیمی دیگر از محل منابع بانک مسکن تأمین شده است. همچنین باید توجه داشت که آمار منابع تخصیص‌یافته یا سقف این تسهیلات به تنهایی نمی‌توانند نمایانگر اندازه نیاز خانوارهای آسیب‌دیده باشند. برای ارزیابی دقیق‌تر این برنامه، نیاز است تعداد متقاضیان واجد شرایط، تعداد پرونده‌های تکمیل‌شده، میزان تسهیلات پرداختی و مدت زمان انتظار خانوارها برای دریافت کمک نیز مشخص گردند.
در بخش تأمین مالی برای ساخت واحدهای تخریبی، اطلاعات دقیقی درباره سقف تسهیلات ساخت در دسترس نیست؛ بنابراین، جهت جلوگیری از انتشار اعداد غیرموثق، از درج هرگونه مبلغی به عنوان وام ساخت خودداری شده است.
پایان تعمیرات در آبان‌ماه
برنامه بنیاد مسکن برای اتمام تعمیرات تا پایان آبان ۱۴۰۵ با هدف‌گذاری تکمیل واحدهای تخریبی تا پایان سال ۱۴۰۶، زمانبندی نزدیک‌تری دارد. با توجه به آمار موجود، تکمیل حدود ۱۲ هزار واحد تعمیراتی که باقی مانده‌اند، نخستین گام پیش روی این برنامه است؛ در حالی که در بخش ساخت، عملیات ۶۲۰ واحد از یک‌هزار و ۳۰۰ واحد آغاز گردیده است.
در نهایت، زمانی‌که بازسازی نتایج ملموسی برای خانوارهای آسیب‌دیده به ارمغان می‌آورد که علاوه بر اتمام عملیات ساخت، زمینه برای بازگشت پایدار به خانه‌ها نیز مهیا شود. از این نظر، اعلام دوره‌ای آمار مربوط به پیشرفت تعمیرات و ساخت، میزان تسهیلات پرداختی و وضعیت خانوارهای اسکان یافته به‌طور موقت، می‌تواند نمایی شفاف‌تر از روند بازسازی و فاصله میان برنامه‌های اعلامی و تحقق آنها ارائه دهد.
انتهای پیام
نظرات کاربران