براساس اطلاعات منتشر شده توسط خبرگزاری خبرآنلاین، مجله نظامی «میلیتاری واچ» در گزارشی که در تاریخ ۹ اکتبر ۲۰۲۶ به انتشار رسید، از مشاهده یک تانک T-۶۴ که در خدمت ارتش روسیه در جبهه جنگ اوکراین قرار دارد، خبر داده است؛ تانکی که به گفته این نشریه به‌ندرت در مجموعه عملیاتی روسیه دیده می‌شود.

تانک T-۶۴BV تیپ ۵۶ مکانیزه ارتش اوکراین

تانک T-۶۴ در زمان اتحاد جماهیر شوروی به همراه مدل‌های T-۷۲ و T-۸۰ ساخته می‌شد و طراحی آن در ساخت نسل‌های بعدی تانک‌های شوروی، از جمله T-۷۲ و T-۸۰، تأثیرگذار بود. با این وجود، پس از فروپاشی شوروی، روسیه عمده تانک‌های مدل T-۶۴ خود را از چرخه خدمت حذف کرد و توجه خود را به مدل‌های T-۷۲ و T-۸۰ معطوف نمود.

طبق این گزارش، هزینه‌های بالای نگهداری و پشتیبانی از انواع مختلف تانک‌ها یکی از دلایل اصلی کنار گذاشتن تعداد زیادی از T-۶۴های انبار شده در دهه‌های ۲۰۰۰ و ۲۰۱۰ بود. به این ترتیب، در زمانی که نیاز ارتش روسیه به تجهیزات زرهی افزایش یافت، تنها تعداد محدودی از این تانک‌ها امکان بازگشت به خدمت را داشتند.

چگونه این تانک قدیمی به جبهه روسیه رسیده است؟

به نقل از این نشریه، تانک مشاهده‌شده می‌تواند از نیروهای اوکراینی به غنیمت گرفته شده باشد یا یکی از معدود نمونه‌های باقی‌مانده در انبارهای روسیه باشد که دوباره مورد استفاده قرار گرفته است. با این حال، گزارش ارائه شده شواهد قطعی برای مشخص کردن منشأ این تانک در اختیار ندارد.

انبارها و پایگاه‌های تعمیراتی روسیه همچنان شامل تعدادی محدود از تانک‌های قدیمی مثل T-۶۴، T-۵۵ و T-۶۲ هستند. همچنین، بر اساس این گزارش، تعدادی از T-۶۴های انبار شده در میانه دهه ۲۰۱۰ به گروه‌های شبه‌نظامی در مناطق دونتسک و لوهانسک منتقل شده بودند.

از سوی دیگر، ارتش اوکراین قبل از آغاز جنگ به‌طور وسیع از تانک‌های T-۶۴ بهره می‌برد و این مدل قسمت عمده‌ای از ناوگان زرهی آن را تشکیل می‌داد. اما خسارات ناشی از جنگ، بازگرداندن تانک‌های T-۷۲ از انبارها و دریافت کمک‌های تسلیحاتی از کشورهای اروپای شرقی و مراکش، به افزایش نقش T-۷۲ در ناوگان اوکراین انجامیده است.

تانک T-۹۰M ارتش روسیه

مزیت‌های حرکتی و چالش‌های پشتیبانی

تانک T-۶۴ از موتور دیزلی ۵TDF با طراحی پیستون‌های متقابل بهره‌برداری می‌کند؛ موتوری که بر اساس اطلاعات «میلیتاری واچ»، در تأمین قطعات، تعمیر و پشتیبانی از نظر لجستیکی برای ارتش روسیه دشواری‌هایی را به وجود می‌آورد. اما این تانک در برخی خصوصیات حرکتی، نظیر سرعت حرکت به عقب، نسبت به مدل‌های T-۷۲ و T-۹۰ عملکرد بهتری از خود نشان می‌دهد. این ویژگی‌ها می‌توانند در میدان جنگ از نظر مانورپذیری اهمیت زیادی پیدا کنند، هرچند که استفاده از یک مدل قدیمی با سامانه‌های متنوع، چالش‌های بیشتری در زمینه پشتیبانی و نگهداری وجود دارد.

کاهش ذخایر شوروی و گسترش تولید T-۹۰M

این گزارش همچنین به کاهش موجودی تانک‌های قدیمی روسیه و محدودیت‌های منابع تانک‌های مازاد کشورهای ناتو برای ارسال به اوکراین اشاره کرده است. به گفته این نشریه، روسیه در حال افزایش فرایند تولید تانک T-۹۰M است و انتظار می‌رود که ظرفیت تولید آن تا پایان دهه جاری به بیش از هزار دستگاه در سال برسد؛ پیش‌بینی‌ای که تحقق آن همچنان نیاز به ارزیابی عملی دارد.

در صورت افزایش چشمگیر در تولید T-۹۰M، روسیه ممکن است قادر باشد قسمتی از تانک‌های قدیمی و با کاربرد کم، از جمله T-۶۴، را از خط مقدم خارج سازد.

منبع: militarywatchmagazine

۲۲۷۲۲۷