دکتر بابک فرخی - رئیس مرکز توسعه شبکه وزارت بهداشت در گفت‌وگو با ایسنا؛ با تأکید بر اهمیت مکمل‌یاری در مراحل مختلف زندگی بیان کرد: در طول زندگی، دوره‌هایی وجود دارد که از نظر تغذیه‌ای نیاز به توجه ویژه‌ای دارند و یکی از مهم‌ترین این زمان‌ها برای مادران، دوره بارداری است. در این زمان، نیازهای غذایی خاصی نمود پیدا می‌کنند و تأمین مواد مغذی اثر بسزایی در سلامت مادر و رشد صحیح جنین دارد.
وی افزوده است: مادران باردار بایستی به همراه داشتن یک رژیم غذایی متعادل، به استفاده از مکمل‌ها نیز توجه داشته باشند؛ چراکه نیاز بدن به ویتامین‌ها و مواد معدنی در این دوران به‌طرز چشمگیری افزایش می‌یابد و تنها از طریق تغذیه نمی‌توان به مقدار کافی این ریزمغذی‌ها دست یافت، بنابراین گنجاندن مکمل‌ها در برنامه غذایی مادر ضروری است.
رئیس مرکز توسعه شبکه وزارت بهداشت درباره مکمل‌های مؤثر در زمان بارداری گفت: از جمله این مکمل‌ها می‌توان به اسیدفولیک، آهن، کلسیم و ید اشاره کرد که بر سلامت بارداری اثر بسزایی دارند. کمبود این ترکیبات ممکن است مشکلاتی مثل کم‌خونی، نقص‌های مادرزادی، ضعف سیستم ایمنی و رشد ناکافی جنین را به همراه داشته باشد.
ضرورت مکمل‌یاری در کودکان و شیرخواران
فرخی با بیان اهمیت مکمل‌یاری در کودکان تصریح کرد: در کودکان، به ویژه در سنین زیر دو سال، ممکن است با کمبود برخی ریزمغذی‌ها، از جمله آهن و ویتامین‌های AD مواجه شویم که این کمبود می‌تواند به اختلال در رشد، نقصان در میزان هوش و کاهش توانمندی‌های ذهنی و جسمی منجر شود.
وی با تأکید بر ضرورت مصرف مکمل «آهن» در دوران شیرخوارگی افزود: عدم تأمین کافی آهن مورد نیاز می‌تواند سبب ایجاد کم‌خونی فقر آهن و بروز اختلالات دیگر در این زمان گردد.
رئیس مرکز توسعه شبکه وزارت بهداشت ادامه داد: استفاده از قطره آ.د یا مولتی‌ویتامین در برنامه مکمل‌یاری شیرخواران نیز می‌تواند مؤثر باشد و براساس دستورالعمل‌ها و پروتکل‌های معتبر، مصرف این مکمل‌ها توصیه می‌شود.
مکمل‌یاری آهن و ویتامین D در مدارس
فرخی در خصوص برنامه‌های مکمل‌یاری در سنین مدرسه توضیح داد: در بین دانش‌آموزان، به‌ویژه دختران ۱۲ تا ۱۸ سال، اجرای برنامه آهن‌یاری و مصرف مکمل آهن در دستور کار قرار دارد. همچنین مکمل ویتامین D برای نوجوانان دختر و پسر در پروتکل‌های وزارت بهداشت گنجانده شده است.
وی افزود: در سنین بالاتر یعنی در گروه‌های جوان، میانسال و سالمند نیز برخی مکمل‌ها، از جمله کلسیم، از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. برای سالمندان، موضوع تراکم استخوان و بررسی وضعیت استخوان‌ها نیز حائز اهمیت بوده و مصرف مکمل‌های کلسیم دی بر اساس نیاز مشخص می‌شود.
اختصاص ۲ همت اعتبار برای تأمین متمرکز مکمل‌ها
رئیس مرکز توسعه شبکه وزارت بهداشت با اشاره به شرایط اقتصادی و چالش‌های حاصل از تحریم‌ها و هزینه‌های تأمین دارو و مکمل‌ها اعلام کرد: در برنامه پزشکی خانواده برای مناطق روستایی، شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر و جمعیت عشایری، ما به‌موجب یک تفاهم‌نامه با سازمان بیمه سلامت، تصمیم گرفتیم که تأمین و توزیع مکمل‌ها را به‌صورت متمرکز و از طریق این سازمان انجام دهیم.
وی ادامه داد: برای این اهداف، مبلغی حدود ۲ همت تخصیص داده‌ایم تا بتوانیم مکمل‌های مورد نیاز گروه‌های هدف در این جمعیت را فراهم کنیم. برآوردهای اولیه ما نشان می‌دهد که تأمین مکمل‌ها در قالب پوشش‌های سه‌ماهه برای گروه‌های هدف مدنظر قرار گرفته است.
فرخی درباره سازوکار تأمین منابع این طرح اشاره کرد: منابع این برنامه از سوی وزارت بهداشت به سازمان بیمه سلامت منتقل می‌شود، چراکه به لحاظ قانونی ملزم به ایجاد سازوکار بیمه‌ای برای تأمین این مکمل‌ها هستیم. منابع به‌دست آمده از محل یک درصد مالیات بر ارزش افزوده استفاده خواهد شد.
وی افزود: مکمل‌های مشخصی برای گروه‌های سنی مختلف تعیین شده و به سازمان بیمه سلامت ابلاغ کرده‌ایم که کدام مکمل‌ها باید تأمین شوند. مرحله نخست این طرح نیز به‌واسطه سازمان بیمه سلامت آغاز شده است.
آغاز توزیع مکمل‌ها با اولویت مناطق محروم جنوب کشور
رئیس مرکز توسعه شبکه وزارت بهداشت ضمن اشاره به اولویت‌بندی در مناطق تحت پوشش اظهار کرد: به دلیل سطح بالای محرومیت در برخی نقاط کشور، در اولین گام، ۱۰ دانشگاه علوم پزشکی در مناطق جنوبی و محروم انتخاب شده‌اند. از جمله این مناطق می‌توان به هرمزگان، سیستان و بلوچستان، خوزستان و بوشهر اشاره کرد.
وی توضیح داد: این مناطق به‌ویژه استان‌های هرمزگان و سیستان و بلوچستان تحت تأثیر شرایط و پیامدهای جنگ قرار داشته‌اند؛ لذا این دانشگاه‌ها به‌طور ویژه در برنامه توزیع مکمل‌ها با همکاری سازمان بیمه سلامت مورد توجه قرار گرفته‌اند.
فرخی با تأکید بر تداوم این طرح تصریح کرد: در مراحل بعدی نیز بر اساس نیازهای گروه‌های هدف هر دانشگاه، تأمین لازم انجام خواهد شد و تلاش خواهیم کرد تا در هر دوره سه‌ماهه، مکمل‌های ضروری را تأمین کنیم. دوره اول به دانشگاه‌های جنوب کشور متمرکز است و پس از آن دیگر دانشگاه‌ها هم تحت پوشش می‌آیند. به‌طور کلی، تمامی ۶۴ دانشگاه علوم پزشکی کشور برای پوشش مناطق روستایی، عشایری و شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر در این برنامه لحاظ شده‌اند. جمعیت این مناطق حدود ۳۰ میلیون نفر از کل کشور را تشکیل می‌دهد.
رئیس مرکز توسعه شبکه وزارت بهداشت خاطرنشان کرد: با همکاری سازمان برنامه و بودجه، سازمان بیمه سلامت، وزارت بهداشت و معاونت توسعه و سایر نهادهای مرتبط، موفق به آغاز این برنامه شده‌ایم. بخش عمده‌ای از اقدامات فنی توسط معاونت بهداشت صورت گرفته و امیدواریم مرحله نخست این برنامه به‌خوبی آغاز شود.
تداوم برنامه تا پایان سال و توزیع مکمل‌ها بر اساس میزان مصرف
فرخی تصریح کرد که برنامه وزارت بهداشت برای ادامه تحویل مکمل‌ها تا پایان سال برقرار است و امیدواریم بتوانیم از این طریق مکمل‌های مورد نیاز گروه‌های سنی مختلف، از جمله مادران باردار، شیرخواران، نوجوانان در مدارس و سالمندان را تأمین و توزیع نمائیم. توزیع مراحل آتی بر اساس نیاز مصرفی و اطلاعات ثبت شده در سامانه سطح یک انجام خواهد شد. در مرحله ابتدایی، نیازهای پایه مشخص‌شده و مکمل‌ها در این راستا به گروه‌های هدف ارایه می‌شوند.
وی اضافه کرد: پس از آن، میزان مصرف مکمل‌ها در سامانه ثبت خواهد شد و توزیع مراحل بعدی بر اساس این مصرف انجام خواهد شد. به این ترتیب، مکمل‌ها باید به گروه هدف برسند و به محض تحویل و ثبت اطلاعات در سامانه، توزیع مرحله بعدی بر اساس میزان مصرف انجام می‌شود.
جلوگیری از انحراف منابع و تبدیل اعتبار به محصول قابل استفاده
رئیس مرکز توسعه شبکه وزارت بهداشت در پاسخ به این پرسش که چرا تأمین مکمل‌ها به‌صورت متمرکز و از طریق سازمان بیمه سلامت انجام می‌شود، توضیح داد: سال‌های گذشته، اعتبار این برنامه به دانشگاه‌های علوم پزشکی اختصاص می‌یافت. هرچند نمی‌توان گفت که این منابع به‌طور کامل محقق می‌شد، اما دانشگاه‌ها با چالش‌ها و مشکلات زیادی، به‌ویژه در زمینه مسائل پرسنلی و پرداخت حقوق کارکنان، روبه‌رو بودند و طبیعتاً هزینه‌های پرسنلی در اولویت قرار می‌گرفت.
وی ادامه داد: در چنین وضعیت‌هایی ممکن بود برخی از خدمات به‌طور کامل به انجام نرسند. برای حفظ این ردیف اعتباری و تبدیل آن به محصول که به گروه‌های هدف برسد، تصمیم گرفتیم تأمین مکمل‌ها را به‌صورت متمرکز و از طریق سازمان بیمه سلامت انجام دهیم. ضمن اینکه قانون نیز ما را به این شیوه ملزم کرده است.
وی افزود: هدف این است که مکمل‌ها به محروم‌ترین نقاط کشور و گروه‌هایی برسند که واقعاً نیازمند آن‌ها هستند. در شرایطی که هزینه تأمین مواد غذایی از جمله منابع پروتئینی به‌شدت افزایش یافته است، تلاش داریم که مکمل‌های ضروری این گروه‌ها را به انگشتان آن‌ها برسانیم.
رئیس مرکز توسعه شبکه وزارت بهداشت بر لزوم حمایت از مادران باردار تأکید کرد و گفت: با توجه به اینکه مسئله جمعیت و فرزندآوری از اولویت‌ها به شمار می‌آید، ما خواهیم کوشید که مادران باردار نگرانی بابت تأمین هزینه‌های مکمل‌ها نداشته باشند و این مکمل‌ها بدون هزینه برای گروه‌های هدف در دسترس قرار گیرد.
نقش سازمان بیمه سلامت در تامین و توزیع مکمل‌ها
فرخی در پاسخ به این پرسش که مسئولیت تأمین مکمل‌ها بر عهده کدام نهاد است، گفت: منابع این برنامه از طریق سازمان برنامه و بودجه در قالب یک درصد مالیات بر ارزش افزوده تأمین می‌شود و سازمان بیمه سلامت به‌عنوان واسطه اجرایی و سازوکار بیمه‌ای عمل کرده تا منابع به محصول تبدیل گردد.
وی افزود: وزارت بهداشت نیز نظارت بر این فرایند را بر عهده دارد تا مکمل‌ها به مصرف‌کننده نهایی برسند. هدف، این است که نقش واسطه‌ها در این پروسه به حداقل برسد؛ زیرا با وجود واسطه‌های بیشتر در مسیر توزیع منابع و محصولات، احتمال عدم رسیدن محصول به هدف نهایی افزایش می‌یابد. به این ترتیب، امیدواریم که منابع به محصول مورد نیاز تبدیل شوند و آنچه که قانون پیش‌بینی کرده، به دست مصرف‌کننده نهایی برسد.
تأمین مکمل آهن برای دختران ۱۲ تا ۱۸ سال
فرخی در پاسخ به پرسشی درباره شیوه اجرای برنامه مکمل‌یاری دانش‌آموزان همزمان با آغاز سال تحصیلی توضیح داد: در بین دانش‌آموزان دختر ۱۲ تا ۱۸ سال، برنامه مکمل‌یاری آهن به مرحله اجرا درآمده است. با توجه به نیاز فیزیولوژیک این گروه سنی به آهن که در این دوران افزایش می‌یابد، مکمل‌های مورد نیاز بر اساس دستورالعمل‌های تعیین‌شده تأمین می‌گردد.
وی اضافه کرد: مکمل مورد استفاده در این برنامه، فرفولیک بوده و این مکمل از طریق مدارس در اختیار دانش‌آموزان قرار می‌گیرد. مکمل‌ها در واحدهای ارائه‌دهنده خدمات، همچون خانه‌های بهداشت و پایگاه‌های سلامت، آماده می‌شوند تا در دسترس گروه هدف قرار بگیرند.
فرخی ادامه داد: برای دختران ۱۲ تا ۱۸ سال، قرص آهن در نظر گرفته شده و برای همین گروه سنی، شامل دختران و پسران، مکمل ویتامین D نیز تأمین شده است؛ زیرا این گروه سنی به ویتامین D نیز نیاز دارد. به‌طور کلی، قرص آهن به میزان یک عدد در هفته و به مدت ۴ ماه (معادل ۱۶ هفته) و همچنین مکمل ویتامین D به‌صورت ماهانه یک عدد ۵۰ هزار واحدی ارائه می‌شود.
مبنای علمی برنامه‌های مکمل‌یاری
رئیس مرکز توسعه شبکه وزارت بهداشت در پاسخ به پرسشی درباره شواهد علمی اثربخشی مکمل‌ها اظهار کرد: برنامه‌ها بر بنیاد مطالعات علمی، مستندات پزشکی و اسناد بین‌المللی طراحی شده‌اند. همچنین بسته خدمات سلامت وزارت بهداشت، یعنی بسته جامع خدمات سلامت، بر اساس همین مستندات علمی تهیه گردیده است. در همین راستا نیاز گروه‌های سنی مختلف به مکمل‌ها برپایه شواهد علمی مشخص می‌شود و این مکمل‌ها در رشد و پیشگیری از اختلالات خاص کمک می‌کنند و برنامه‌های مکمل‌یاری نیز دقیقاً طبق این مبنا طراحی شده‌اند.
فرخی بر اهمیت مصرف مکمل‌ها در دوران بارداری تأکید و بیان کرد: همان‌طور که پیش‌تر اشاره شده است، اگر مادر باردار مکمل‌های مورد نیاز را دریافت نکند، ممکن است رژیم غذایی به‌تنهایی قادر به تأمین نیازهای افزایشی بدن نباشند. در این شرایط، خطر بروز مشکلاتی نظیر کم‌خونی، ضعف سیستم ایمنی و رشد ناکافی جنین وجود دارد. بنابراین، مکمل‌ها به‌صورت رایگان در اختیار گروه‌های هدف قرار می‌گیرند تا برای این افراد دغدغه‌ای بابت تأمین هزینه‌های آن‌ها حاصل نشود.
ضرورت اطلاع‌رسانی درباره برنامه مکمل‌یاری
فرخی با تأکید بر لزوم اطلاع‌رسانی مناسب درباره این طرح گفت: ضروری است که اطلاع‌رسانی کافی انجام شود تا افراد از وجود این خدمات مطلع شوند.علاوه بر این باید روند تأمین مکمل‌ها به موقع انجام شود تا گروه‌های هدف بتوانند از خدمات فراهم‌شده بهره‌مند گردند.
انتهای پیام
نظرات کاربران