به نقل از ایسنا به گزارش علم خوان، یافته‌های یک تحقیق تازه نشان می‌دهد افرادی که پس از عمل جراحی فیوژن ستون فقرات به عفونت ناحیه جراحی مبتلا می‌شوند، با اینکه عفونت تحت کنترل قرار گرفته و ابزارهای فلزی نیز حفظ شده‌اند، ممکن است در درازمدت از نظر درد و ناتوانی به نتایج مشابه بیماران فاقد عفونت دست یابند؛ هرچند خطر بروز برخی عوارض مکانیکی و ضرورت مداخلات پزشکی اضافی در این گروه بالاتر باقی می‌ماند.
فیوژن ستون فقرات یا جوش دادن مهره‌ها، یکی از روش‌های جراحی به‌منظور درمان برخی اختلالات فرسایشی، تغییرشکل‌ها و سایر مشکلات موجود در ستون فقرات است. در این فرآیند، از ابزارهایی مانند پیچ و میله‌های فلزی برای تثبیت مهره‌ها و فراهم آوردن شرایط لازم برای جوش‌خوردن آنها استفاده می‌شود. عفونت ناحیه جراحی یکی از عوارض بالقوه این جراحی است که می‌تواند بر روند درمان و عواقب بلندمدت آن تاثیر بگذارد.
در مواجهه با این مشکل، در بسیاری از موارد، پزشکان سعی می‌کنند از طریق پاک‌سازی ناحیه عفونت و تجویز آنتی‌بیوتیک‌ها، عفونت را کنترل کنند و در عین حال با حفظ ابزارهای فلزی، پایداری و راستای ستون فقرات را نگه‌دارند. با این وجود، پیامدهای بلندمدت این استراتژی و احتمال بروز عوارض بعدی، از جمله سوالات مهم این حوزه به شمار می‌آید.
محققان دانشگاه علوم پزشکی تهران، به همراه محققان بین‌المللی، جهت بررسی این موضوع به ارزیابی مطالعات موجود به‌صورت یک مرور نظام‌مند و فراتحلیل پرداختند. در این پژوهش، چهار پایگاه داده علمی شامل PubMed، Embase، Scopus و Web of Science تا پایان سال ۲۰۲۵ جست‌وجو شدند. در نهایت، ۱۱ مطالعه که جمعاً شامل ۲۶۸۱ بیمار بودند، به تحلیل راه یافتند. میانگین دوره پیگیری بیماران در حدود ۳۴ ماه بود و در برخی از مطالعات، پیگیری بیش از پنج سال ادامه داشت. محققان برای ارزیابی نتایج درمان، میزان درد در ناحیه کمر و پا و همچنین ناتوانی بیماران را مورد بررسی قرار دادند. به‌منظور اندازه‌گیری شدت درد از مقیاس دیداری درد (VAS) و برای ارزیابی ناتوانی از شاخص ناتوانی اسوستری (ODI) استفاده کردند.
نتایج این فراتحلیل نشانگر این بود که از لحاظ نتایج درد کمر، درد پا و ناتوانی میان بیمارانی که پس از جراحی فیوژن ستون فقرات به عفونت مبتلا شده بودند و بیمارانی که فاقد عفونت بودند، تفاوت معناداری وجود ندارد؛ مشروط بر اینکه ابزارهای فلزی در گروه مبتلا به عفونت حفظ شده باشد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که وقوع عفونت پس از جراحی، به‌طور قطعی به معنای بروز درد بیشتر یا عملکرد ضعیف‌تر در درازمدت نیست و بیمارانی که عفونت آنها به‌خوبی مدیریت می‌شود، ممکن است از لحاظ کاهش درد و بهبود عملکرد به نتایج مناسبی مشابه بیماران بدون عفونت دست یابند. با این حال، بررسی عوارض ساختاری و نیاز به مداخلات پزشکی بیشتر، نشان‌دهنده تصویر متفاوتی از وضعیت این بیماران است.
از جمله یافته‌های کلیدی مطالعه، افزایش خطر جوش‌نخوردن مهره‌ها یا پسودوآرتروز (Pseudarthrosis) در بیماران مبتلا به عفونت بود. در این وضعیت، مهره‌هایی که قرار است پس از عمل جراحی به یکدیگر جوش بخورند، به‌طور کامل به هم متصل نمی‌شوند؛ موضوعی که می‌تواند با درد، ناپایداری ستون فقرات، و نیاز به جراحی مجدد همراه باشد. بر اساس نتایج فراتحلیل، شانس وقوع پسودوآرتروز در بیماران مبتلا به عفونت که ابزارهای جراحی آنها حفظ شده بود، حدود ۲.۹۵ برابر بیشتر از بیماران بدون عفونت گزارش شد. همچنین، شانس انجام جراحی مجدد (به‌جز عمل‌هایی که منحصراً برای پاک‌سازی عفونت انجام می‌شوند)، در گروه مبتلا به عفونت تقریبا ۳.۳ برابر بیشتر بود.
احتمال بستری مجدد غیرمنتظره نیز در این بیماران افزایش یافته بود. با این حال، پژوهشگران خاطرنشان کردند که در برخی از پیامدهای مکانیکی، تفاوت‌های معناداری میان نتایج مطالعات مشاهده می‌شود؛ بنابراین، تفسیر این یافته‌ها باید با احتیاط انجام گیرد. در مقابل، از لحاظ بروز کیفوز در محل اتصال مهره‌ها به نواحی مجاور ستون فقرات (PJK)، هیچ تفاوت معناداری میان دو گروه به چشم نمی‌خورد. به گفته محققان، نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که ارزیابی موفقیت درمان عفونت پس از جراحی ستون فقرات نباید صرفاً به اندازه کاهش درد یا بهبود عملکرد بیمار محدود گردد.
ممکن است که علائم بیمار پس از درمان عفونت بهبود یابد، اما هنوز هم خطر بروز عوارض شامل جوش‌نخوردن مهره‌ها، نیاز به جراحی مجدد و بستری مجدد باقی خواهد ماند. بنابراین، نیاز است که وضعیت جوش‌خوردن مهره‌ها و پایداری ستون فقرات به‌موازات ارزیابی علائم بالینی مورد مداقه قرار گیرد. پژوهشگران همچنین بر اهمیت استانداردسازی تعاریف عفونت، زمان‌بندی ارزیابی نتایج درمان و روش‌های گزارش‌دهی عوارض مکانیکی در مطالعات آتی تأکید کردند تا امکان مقایسه دقیق‌تری از یافته‌های پژوهش‌ها فراهم شود.
این تحقیق با همکاری محققانی از دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه فلوریدای جنوبی انجام شده و در سال ۲۰۲۶ در Journal of Spine Surgery به چاپ رسیده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که کنترل عفونت و بهبود درد پس از جراحی فیوژن ستون فقرات به‌تنهایی برای اطمینان از موفقیت بلندمدت درمان کافی نیست و ارزیابی عوارض ساختاری و احتمال نیاز به مداخلات اضافی نیز باید در پیگیری این بیماران لحاظ شود.
انتهای پیام
نظرات کاربران