روز جهانی زباله‌های الکترونیکی به تشویق تعمیر، استفاده مجدد و بازیافت محصولات الکترونیکی به جای دور ریختن آن‌ها پرداخته و هر سال در تاریخ ۱۴ اکتبر برگزار می‌شود. هدف این روز، افزایش آگاهی در خصوص رشد روزافزون زباله‌های الکترونیکی و لزوم جمع‌آوری و بازیافت صحیح آن‌هاست. این نوع زباله‌ها به دلیل سرعت بالا در نوآوری‌های تکنولوژیکی و کوتاهی عمر مصرف محصولات، سریع‌ترین رشد را در میان دیگر انواع پسماندها در سطح جهان تجربه می‌کنند.

هر سال، ما به‌طور مرتب تلفن‌های همراه را تغییر می‌دهیم، لپ‌تاپ‌ها را به‌روز می‌کنیم یا با دستگاه‌های غیرقابل استفاده خداحافظی می‌کنیم، اما به ندرت به عواقبی که بعد از این اتفاقات رخ می‌دهد توجه داریم. زباله‌های الکترونیکی، که شامل تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی دور انداخته شده است، به یکی از سریع‌ترین جریانات زباله در دنیا تبدیل شده و مدیریت صحیح آن می‌تواند بین خطرات محیط زیستی و فرصت‌های مرتبط با اقتصاد چرخه‌ای تفاوت ایجاد کند.

به‌گفته گزارش‌های منتشرشده، زباله‌های الکترونیکی موجب از بین رفتن مواد ارزشمند زیادی می‌شوند و دفن غیر اصولی این زباله‌ها می‌تواند خطرات بهداشت عمومی و محیط‌زیست را افزایش دهد. این نوع زباله‌ها با فرایندهای نادرست برچیدن یا سوزاندن می‌توانند فلزات سمی و مواد ویژه‌ای چون سرب، جیوه و مواد ضد آتش را آزاد کنند. این عمل منجر به آلودگی خاک، آب و هوا شده و پیامدهای جدی برای سلامتی کارگرانی که بدون وسایل حفاظتی با این زباله‌ها مواجه‌اند، به همراه خواهد داشت.

طبق گزارشی از سازمان ملل، در سطح جهانی، سالانه بیش از ۶۲ میلیون تن زباله الکترونیکی تولید می‌شود و پیش‌بینی می‌شود این عدد تا سال ۲۰۳۰ به بیش از ۸۲ میلیون تن افزایش یابد که نشان‌دهنده افزایشی ۲۰ میلیون تنی نسبت به سال ۲۰۲۲ است. با این حال، تنها حدود ۲۳ درصد از این زباله‌ها به‌طور رسمی جمع‌آوری و به درستی بازیافت می‌شوند، بنابراین تقریباً ۴۸ میلیون تن زباله الکترونیکی از سیستم‌های ثبت‌شده و معتبر بازیافت دور می‌ماند. اگرچه برخی از این تجهیزات ممکن است مجدداً مورد استفاده قرار گرفته یا از طریق شیوه‌های غیررسمی مدیریت شوند و فورا دور انداخته نشوند، اما این شکاف آماری نشان‌دهنده حجم بسیار بالای مواد الکترونیکی است که از سیستم‌های بازیابی ثبت‌شده خارج می‌ماند.

این مناسبت به‌منظور جلب توجه عمومی به عواقب زیست‌محیطی دور انداختن غیراصولی تجهیزات الکترونیکی پایه‌گذاری شده است. متخصصان بر این موضوع تأکید دارند که تحویل تجهیزات الکترونیکی قدیمی به مراکز معتبر بازیافت دارای اهمیت ویژه‌ای است. اقدامات ساده‌ای مانند جدا کردن باتری‌های قابل جداسازی و خودداری از انداختن زباله‌های الکترونیکی در سطل‌های زباله معمولی می‌تواند به کاهش آلودگی محیط‌زیست و همچنین حفظ منابع طبیعی کمک کند.

هدف اصلی برگزاری این رویداد، ترویج بازیافت اصولی و هدایت به سمت اقتصادی چرخشی است که در آن تجهیزات کهنه به‌جای تبدیل شدن به زباله، به منبعی برای تأمین مواد اولیه و تولید محصولات نو تبدیل می‌شوند.

تحقیقات نشان می‌دهند که از طریق بازیافت کابل‌ها و دیگر لوازم برقی قدیمی به‌جای ذخیره آن‌ها، می‌توان مواد ارزشمندی مانند مس موجود در این تجهیزات را بازیابی کرد و در ساخت محصولاتی جدید نظیر گوشی‌های همراه، لپ‌تاپ‌ها، ساعت‌های هوشمند، تجهیزات انرژی پاک و حتی دستگاه‌های پزشکی به‌کار گرفت.

گزارش «اتاق‌های بازرگانی بیرمنگام بزرگ» اعلام کرده که کمپین «روز جهانی زباله‌های الکترونیکی» در سال جاری بر روی «فناوری سریع» (Fast Tech) متمرکز است؛ یعنی افزایش روزافزون اقلام الکتریکی و الکترونیکی ارزان‌قیمتی که به سرعت خریداری، استفاده و دور انداخته می‌شوند. مدیریت مؤثر زباله‌های الکترونیکی نیاز به همکاری گسترده‌ای دارد، از تولیدکننده گرفته تا مصرف‌کننده نهایی.

خبرگزاری دیلی میرر اشاره کرده که توجه به این روز بسیار مهم است، چرا که کشورها در حال پیشرفت دیجیتالی شدن در بخش‌های عمومی، آموزشی و سایر زمینه‌های کلیدی هستند و به همین خاطر، نیاز به دفع و بازیافت مسئولانه تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی دور انداخته شده افزایش یافته است.

گزارش‌ها نشان می‌دهد که جمع‌آوری مسئولانه، استفاده مجدد و بازیافت علمی زباله‌های الکترونیکی می‌تواند نه تنها خطرات محیط‌زیستی را کاهش دهد، بلکه فرصتی برای توسعه اقتصادی پایدار ارائه کند و اقدامات گسترده‌تر کشورها در راستای اقتصاد سبز و دستیابی به هدف کربن خالص صفر تا سال ۲۰۵۰ را حمایت نماید.

فناوری سریع همچنین با خود خطراتی به همراه دارد که از دست رفتن مواد قابل بازیابی فراتر می‌رود. بسیاری از این دستگاه‌ها دارای باتری‌های لیتیوم یونی هستند که در صورت آسیب دیدن یا سوراخ شدن می‌توانند در مکان‌های جمع‌آوری زباله عمومی یا مراکز دفن زباله، موجب حریق شوند. بنابراین، دور انداختن وسایل الکترونیکی ارزان و زودمصرف در سطل زباله معمولی نه تنها به معنای از بین رفتن فرصت‌های بازیافت است، بلکه به ایجاد خطرات ایمنی برای کارگران در حوزه پسماند و زیرساخت‌ها در سرتاسر جهان نیز می‌انجامد.

گزارش وبسایت وی فروم (weee-forum) نشان می‌دهد که وسایل الکترونیکی ارزان و کاربردی سریع، نادیده گرفته شده‌ترین بخش در دنیای زباله‌های الکترونیکی هستند. این محصولات غالبا به‌عنوان اقلامی که نیازمند دفع مسئولانه هستند، شناسایی نمی‌شوند.

انتهای پیام