بر اساس گزارش ایسنا، میکروگرین‌ها که به عنوان سبزی‌های کوچک و نوظهور شناخته می‌شوند، به گیاهان جوانی اطلاق می‌گردد که پس از گذشت زمان کوتاهی از جوانه‌زنی بذر برداشت می‌شوند، در زمانی که لپه‌ها یا برگ‌های نخستین آن‌ها به طور کامل گشوده شده و ارتفاعشان به حداقل پنج سانتی‌متر رسیده است. این محصولات غذایی باارزش به دلیل غنای بالای ترکیبات فعال زیستی و مواد معدنی مفید در مقایسه با گیاهان کاملاً بالغ در سال‌های اخیر نظرها را در حوزه‌های غذایی و صنایع بهداشتی به خود جلب کرده‌اند. بخش خوراکی این گیاهان شامل ساقه مرکزی، برگ‌های بذری اولیه و نخستین برگ‌های واقعی است که به صورت تازه مصرف می‌شوند و به عنوان منبع سرشار از ویتامین C (اسید آسکوربیک)، ویتامین E، بتاکاروتن، پروتئین و فیبر غذایی شناخته می‌شوند.

لزوم پژوهش در این زمینه به این دلیل است که با وجود امکان کشت این محصولات در فضاهای باز، کشت آن‌ها در محیط‌های گلخانه‌ای با کنترل نور و شرایط محیطی به دلیل مدیریت بهتر شرایط، بیشترین رایجیت را دارد. در این راستا، استفاده از دیودهای ساطع‌کننده نور یا لامپ‌های ال‌ای‌دی به عنوان یکی از موثرترین فناوری‌های روشنایی در کشاورزی مدرن به شمار می‌آید، زیرا این لامپ‌ها نه تنها انرژی مورد نیاز برای فتوسنتز و تولید غذا را تأمین می‌کنند، بلکه سیگنال‌های فیزیولوژیکی متنوعی را به گیاه انتقال می‌دهند. کنترل دقیق طیف نور شامل نورهای تک‌رنگ مانند قرمز، آبی و سبز یا ترکیب آن‌ها به کشاورزان این فرصت را می‌دهد که طول‌موج‌ها را به وفق رنگدانه‌های گیاهی تنظیم کنند و به این ترتیب، متابولیسم و کیفیت نهایی محصول را به حداکثر برسانند.

در راستای درک دقیق‌تر این فرآیندهای فیزیولوژیکی، رامین نصر اصفهانی، پژوهشگر دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان، به همراه همکارش و با همکاری علمی دانشگاه محقق اردبیلی، یک تحقیق کاربردی را طراحی و اجرا کردند. این تیم تحقیقاتی در تلاش بود تا در مطالعه خود، تأثیر نسبت‌های مختلف نورهای ال‌ای‌دی را بر کیفیت، ارزش غذایی، ویژگی‌های ظاهری و عطر و طعم گیاهان بسیار جوان مورد بررسی قرار دهد و مشخص کند کدام طیف یا ترکیب نوری می‌تواند بهترین پاسخ فیزیولوژیکی را در این محصولات ارزانی دارد.

روش اجرایی این پژوهش بدین صورت بود که محققان تغییرات در ویژگی‌های فیزیولوژیکی، مواد معدنی و طعم سه میکروگرین پرکاربرد شامل رازیانه، چیا و کاسنی را تحت تیمارهای نوری مختلف ارزیابی کردند. این تیمارهای نوری شامل چهار حالت گوناگون بودند: نور طبیعی خورشید به عنوان گروه شاهد، نور صد در صد آبی، نور صد در صد قرمز، و همچنین یک ترکیب نوری شامل هفتاد درصد نور قرمز و سی درصد نور آبی.

نتایج این پژوهش نشان داد که استفاده از نور صد در صد قرمز موجب افزایش چشمگیر در سطح ترکیبات فنولی و فلاونوئیدها در گیاهان کاسنی و رازیانه می‌شود که این ترکیبات نقش کلیدی در خواص آنتی‌اکسیدانی گیاه ایفا می‌کنند. همچنین استفاده از نور صد در صد آبی توانست مقدار کلروفیل کل را در هر سه نوع میکروگرین به طور معنا‌داری تقویت نماید. در عین حال، بلندترین فاصله بین گره‌های ساقه در ترکیب نوری هفتاد درصد قرمز و سی درصد آبی در تمامی سه گیاه ثبت گردید، در حالی که کمترین طول میانگره در تیمار نور صد در صد آبی مشاهده شد.

در بخش دیگر نتایج مشخص گردید که ترکیب نوری هفتاد درصد قرمز و سی درصد آبی تأثیر مثبتی بر بهبود طعم و عطر و همچنین افزایش غنای عناصر معدنی در این گیاهان دارد. به طور کلی، این مطالعه حاکی از آن است که بهره‌گیری از سیستم روشنایی ال‌ای‌دی به بهبود کیفیت و ارتقای ارزش تغذیه‌ای سبزی‌های مینیاتوری کمک شایانی می‌کند. در این میان، ترکیب نوری هفتاد درصد قرمز و سی درصد آبی به عنوان بهترین و کارآمدترین طیف نوری برای رشد باکیفیت این محصولات شناسایی شد.

جزئیات بیشتری از این پژوهش نیز نشان می‌دهد که نوع نوردهی اثرات مستقیمی بر حس چشایی مصرف‌کنندگان دارد؛ بدین ترتیب، میکروگرین رازیانه در شرایط نور طبیعی و نور آبی طعمی شیرین و عطری ملایم داشت، ولی در نور قرمز عطر قوی‌تری احساس شد و در ترکیب نوری قرمز و آبی طعمی شیرین و عطری_EXCEPTIONOMY_ بسیار قوی تولید کرد. از طرف دیگر، میکروگرین‌های چیا و کاسنی در تمام شرایط نوری طعم تلخی خود را حفظ کردند، اگرچه میزان عطر آن‌ها بسته به نوع نور اعمال‌شده از ملایم تا تند متغیر بود و بالاترین میزان تلخی کاسنی در ترکیب نوری قرمز و آبی تجربه شد.

تغییر در اسانس و ترکیبات معطر گیاهان دارویی از اهمیت زیادی برخوردار است، زیرا این اسانس‌ها با خصوصیات دارویی، آنتی‌اکسیدانی و درمانی گیاه ارتباط مستقیم دارند. تولید این متابولیت‌های ثانویه و اسانس‌ها به شدت تحت تأثیر فیزیولوژی، مراحل رشد و منابع نوری قرار دارد، زیرا نور می‌تواند با تحریک آنزیم‌های حساس، مسیرهای بیوسنتز را تغییر دهد یا با افزایش وزن گیاه بر تولید اسانس تأثیر بگذارد. با این حال، مطالعات گذشته در گیاهانی از قبیل بادرنجبویه نشان داده‌اند که نورهای ال‌ای‌دی قرمز و ترکیبی قادرند میزان اسانس را به طور چشمگیری افزایش دهند، اما نتایج این پژوهش مشخص کرد که در این سه میکروگرین خاص، هیچ ترکیب شیمیایی غالبی در محتوای اسانس تحت تیمارهای نوری مختلف تولید نشد.

لازم به ذکر است که مقاله پژوهشی ارزشمند نتیجه‌گیری‌های این بررسی در «دوفصلنامه علوم سبزی‌ها» منتشر گردیده است. این نشریه علمی تخصصی وابسته به دانشگاه ایلام به انتشار دستاوردهای نوین در علوم باغبانی و سبزی‌کاری اختصاص دارد.

انتهای پیام