فرارو- تنها کمتر از سه هفته به انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا باقی مانده است؛ انتخاباتی که می‌تواند به تغییر متوازن قدرت در پایتخت ایالات متحده بینجامد و مسیر ادامه فعالیت‌های دولت دونالد ترامپ را با چالش‌های جدی‌تری مواجه کند. یافته‌های نظرسنجی‌های ملی از پیشتازی دموکرات‌ها در رقابت برای مجلس نمایندگان خبر می‌دهد و در سنای آمریکا نیز احتمال قوی از دست دادن اکثریت جمهوری‌خواهان افزایش یافته است. با این حال، نتیجه نهایی هنوز روشن نیست و رقابت در چند ایالت می‌تواند سرنوشت کنگره را به طرز قابل توجهی تحت تأثیر قرار دهد.

به گزارش فرارو، اهمیت انتخابات امسال فراتر از فقط مشخص کردن ترکیب کنگره می‌رود. وضعیت اقتصادی، هزینه‌های زندگی، سیاست‌های مهاجرتی ترامپ و تبعات جنگ با ایران به موضوعات کلیدی در بحث‌های انتخاباتی تبدیل شده‌اند. نتیجه این انتخابات قادر است روی تصویب قوانین، تخصیص بودجه دولت، سیاست خارجی و حتی قابلیت کنگره برای نظارت بر عملکرد رئیس‌جمهور تأثیر بگذارد.

زمان برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و افرادی که مردم به آنها رأی می‌دهند؟

انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در روز سه‌شنبه ۳ نوامبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۲ آبان ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد. این انتخابات در میانه دوره چهارساله ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ انجام می‌شود؛ تقریباً دو سال پس از انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ و همچنین دو سال پیش از انتخابات بعدی ریاست‌جمهوری در نوامبر ۲۰۲۸.

در این انتخابات، تمامی ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان و ۳۵ کرسی از ۱۰۰ کرسی سنا تعیین می‌شوند. از این ۳۵ کرسی سنا، ۳۳ کرسی متعلق به انتخابات دوره‌ای و دو کرسی مربوط به انتخابات ویژه برای پر کردن دوره‌های خالی است. علاوه بر این، در بسیاری از ایالت‌ها انتخابات فرمانداری، مجالس ایالتی و تعدادی از سمت‌های محلی نیز برگزار خواهد شد. از این رو، انتخابات میان‌دوره‌ای به صرف تعیین نمایندگان کنگره محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند جهت‌گیری سیاست‌های ایالتی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

کنگره آمریکا متشکل از دو مجلس است. اعضای مجلس نمایندگان برای دوره‌های دو ساله انتخاب می‌شوند و در هر دو سال تمام کرسی‌های آن به رأی‌گذاری گذاشته می‌شود. اما سناتورها برای دوره‌های شش ساله در نظر گرفته شده‌اند و انتخابات سنا به‌صورت چرخشی برگزار می‌گردد؛ از این رو در هر انتخابات میان‌دوره‌ای همه کرسی‌های سنا تغییر پیدا نمی‌کنند.

فرایند انتخاب نامزدها در ایالت‌های مختلف یکسان نیست. بسیاری از ایالت‌ها، احزاب را ملزم می‌کنند تا ابتدا از طریق انتخابات مقدماتی نامزدهای خود را مشخص کنند؛ اما روش رأی‌گیری، امکان مشارکت مستقل‌ها و قواعد حضور در انتخابات مقدماتی بسته به قوانین ایالتی متفاوت است. همچنین رأی‌گیری زودهنگام و پستی در برخی ایالت‌ها مجاز است و رأی‌دهندگان نیازی ندارند تا روز سوم نوامبر منتظر بمانند. مسئولیت اجرای انتخابات و تعیین قواعد دسترسی به برگه رأی عموماً بر عهده ایالت‌هاست.

مبارزه جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها؛ علت تغییرات احتمالی در هر دو مجلس چیست؟

جمهوری‌خواهان در این رقابت با رهبری ترامپ وارد میدان شده‌اند و در حال حاضر کنترل هر دو مجلس کنگره را در اختیار دارند. برای دولت، حفظ این اکثریت اهمیت بسزایی دارد؛ زیرا همکاری کنگره فرآیند تصویب قوانین، تأمین بودجه و پیشبرد بخش‌های کلیدی برنامه‌های سیاسی رئیس‌جمهور را برایشان آسان‌تر می‌کند.

تمامی ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان در این انتخابات در معرض رقابت قرار دارند و تغییر تعداد محدودی از کرسی‌ها برای جابه‌جایی اکثریت کفایت می‌کند. بنابراین، عملکرد نامزدهای جمهوری‌خواه در حوزه‌های انتخاباتی رقابتی، به ویژه در مناطقی که نتایج انتخابات پیشین نزدیک بوده است، حائز اهمیت خواهد بود. دموکرات‌ها برای بازپس‌گیری مجلس نیازی به پیروزی در سراسر کشور ندارند؛ تنها کافی است در تعداد لازم از حوزه‌های رقابتی پیروز شوند.

گزارش ۹ اکتبر روزنامه واشنگتن‌پست از تغییر ارزیابی تعدادی از رقابت‌ها به نفع دموکرات‌ها خبر می‌دهد. برحسب برآورد مؤسسه غیردولتی کوک، احتمال آنکه دموکرات‌ها خالصاً ۹ تا ۱۹ کرسی بیشتر کسب کنند، وجود دارد؛ محدوده‌ای که می‌تواند به دست‌یابی به اکثریت در مجلس نمایندگان ختم شود. در این ارزیابی، وضعیت چند نماینده جمهوری‌خواه در آیووا و پنسیلوانیا از شرایط مساوی به سمت برتری احتمالی دموکرات‌ها تغییر یافته است. این برآورد پیش‌بینی انتخاباتی است و نه نتیجه قطعی.

مبارزات سنا به مراتب پیچیده‌تر است. در این مجلس، دموکرات‌ها علاوه بر حفظ کرسی‌های خود باید چند کرسی جمهوری‌خواهان را نیز تصاحب کنند تا اکثریت را تغییر دهند. گزارش ششم اکتبر کوک، امکان کسب دو تا شش کرسی خالص بیشتر برای دموکرات‌ها را مطرح کرده و سه رقابت را به نفع این حزب تغییر ارزیابی کرده است: کانزاس از «تمایل به جمهوری‌خواهان» به رقابت نزدیک، نیوهمپشایر از رقابت نزدیک به «تمایل به دموکرات‌ها» و کارولینای شمالی به وضعیت «احتمال بالای پیروزی دموکرات‌ها» تغییر یافته است.

در کانزاس، آدام همیلتون دموکرات در مقابل راجر مارشال جمهوری‌خواه رقابت می‌کند. در نیوهمپشایر، کریس پاپاس دموکرات مقابل جان سانونو، سناتور سابق جمهوری‌خواه، قرار دارد و در کارولینای شمالی، روی کوپر، فرماندار پیشین دموکرات، با مایکل واتلی جمهوری‌خواه به رقابت می‌پردازد. این مبارزات نشان می‌دهند که انتخابات سنا دیگر محدود به دفاع جمهوری‌خواهان از کرسی‌های آسیب‌پذیر یا تلاش دموکرات‌ها برای حفظ موقعیت خود نیست؛ در برخی ایالت‌هایی که به‌طور معمول برای جمهوری‌خواهان به عنوان ایالت‌های امن در نظر گرفته می‌شدند، رقابت‌ها شدیدتر شده است.

با این حال، جمهوری‌خواهان هنوز از منابع مالی کلان و حمایت انتخاباتی ترامپ بهره‌مند هستند و ممکن است در برخی ایالت‌ها روند رقابت را تغییر دهند. در عوض، نارضایتی از دولت فدرال و افزایش هزینه‌های زندگی، نامزدهای این حزب را در موقعیت دشوارتری قرار داده است. نقشه انتخاباتی همچنان تا حدی رقابتی است که نمی‌توان نتیجه نهایی سنا را به‌راحتی پیش‌بینی کرد.

نظرسنجی‌ها چه تصویری ارائه می‌دهند و مهم‌ترین دغدغه‌های رأی‌دهندگان چیست؟

یکی از واضح‌ترین نشانه‌ها از وضعیت فعلی رقابت، فاصله دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان در نظرسنجی‌های مربوط به انتخابات مجلس نمایندگان است. طبق نظرسنجی مرکز پژوهشی پیو که نتایج آن در ۸ اکتبر منتشر شد، دموکرات‌ها در میان رأی‌دهندگان ثبت‌نام‌شده با نسبت ۴۴ درصد به ۳۶ درصد از جمهوری‌خواهان پیشتاز بودند؛ بدین معنا که فاصله‌ای معادل هشت واحد درصد به‌وجود آمده است. این نظرسنجی در بازه زمانی ۲۸ سپتامبر تا ۴ اکتبر انجام شده و نزدیک به یک‌پنجم پاسخ‌دهندگان اعلام کرده‌اند که به نامزد حزب سوم رأی خواهند داد یا هنوز در تصمیم‌گیری خود مردد هستند.

تصویر کلی در میانگین نظرسنجی‌ها هم مشابه به‌نظر می‌رسد. میانگین منتشرشده در وب‌سایت آن پوینت پالتیکس در ۹ اکتبر، با استناد به ۳۲۸ نظرسنجی، نشان‌دهنده حمایت از دموکرات‌ها به میزان ۵۱٫۶ درصد و جمهوری‌خواهان ۴۴ درصد بوده است؛ بدین ترتیب فاصله‌ای معادل ۷٫۶ واحد درصد وجود دارد. با این حال، این رقم قابل مقایسه مستقیم با نظرسنجی پیو نیست چرا که روش محاسبه میانگین و نمونه‌های نظرسنجی به یکدیگر متفاوت هستند. همچنین، رأی عمومی ملی الزاما عیار کرسی‌های مجلس را تعیین نمی‌کند؛ بلکه نتایج در حوزه‌های انتخاباتی و توزیع جغرافیایی آرا از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند.

با این حال، نظرسنجی‌ها صرفاً درباره ترجیحات حزبی نیستند؛ میزان مشارکت و رغبت رأی‌دهندگان نیز از اهمیت دوچندانی برخوردار است. در گزارش پیو، دموکرات‌ها در میان افرادی که گفته‌اند به انتخابات توجه زیادی دارند، با فاصلۀ معناداری پیشتاز بودند. در میان رأی‌دهندگانی که تأثیر نتیجه انتخابات برایشان بسیار حائز اهمیت است، نسبت حمایت از دموکرات‌ها ۵۳ درصد و برای جمهوری‌خواهان ۳۸ درصد بوده است. این شکاف می‌تواند به‌عنوان مزیتی برای دموکرات‌ها تلقی شود به شرط آنکه این تمایل به مشارکت در عمل به حضور آنها پای صندوق‌های رأی تبدیل شود.

نظرسنجی جدید آسوشیتدپرس و مرکز نورک که در ۱۵ اکتبر منتشر شد، نیز حکایت از نارضایتی گسترده رأی‌دهندگان از عملکرد ترامپ دارد. براساس این گزارش، حدود یک‌سوم آمریکایی‌ها دیدگاه مثبتی نسبت به ترامپ دارند و دموکرات‌ها از لحاظ اشتیاق نسبت به رأی‌گیری کمی جلوتر هستند. نگرانی‌های اقتصادی، وضعیت زندگی و جنگ با ایران به عنوان عوامل کلیدی این نارضایتی مطرح شده‌اند. با این حال، نارضایتی از رئیس‌جمهور به‌تنهایی به معنای حمایت قطعی از دموکرات‌ها نیست؛ برخی رأی‌دهندگان ممکن است از هر دو حزب ناراضی باشند یا از رأی‌گیری امتناع کنند.

مسائل اقتصادی و هزینه‌های زندگی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار هستند. افزایش بهای انرژی و فشار هزینه‌های روزمره، برای حزبی که کنترل کاخ سفید و کنگره را در دست دارد، تهدیدی سیاسی به‌شمار می‌آید؛ چرا که رأی‌دهندگان معمولاً موفقیت‌های دولت را بر مبنای کیفیت زندگی ارزیابی می‌کنند. همچنین، مهاجرت، سیاست‌های اجرایی دولت و جنگ با ایران نیز به موضوعاتی تبدیل گشته‌اند که می‌توانند بر رفتار رأی‌دهندگان مستقل و حتی بخش‌هایی از پایگاه جمهوری‌خواهان تأثیرگذار باشند.

با وجود این شاخص‌ها، نظرسنجی‌ها نمی‌توانند پیش‌گویی قطعی باشند. سطح مشارکت، رأی‌دهندگان مردد، عملکرد نامزدهای محلی و تفاوت‌های جغرافیایی میان حوزه‌های انتخاباتی می‌تواند نتیجه را تغییر دهد. در انتخابات میان‌دوره‌ای، ترکیب رأی‌دهندگان حاضر در روز انتخابات گاهی به ‌اندازه ترجح حزبی در نظرسنجی‌ها تعیین‌کننده است.

چرا این انتخابات برای ترامپ و آینده دولتش اهمیت زیادی دارد؟

انتخابات میان‌دوره‌ای معمولاً به نوعی نظرسنجی درباره عملکرد رئیس‌جمهور تلقی می‌شود. نام ترامپ در برگه رأی ریاست‌جمهوری وجود ندارد، اما سیاست‌های او در کانون رقابت قرار دارد. جمهوری‌خواهان می‌کوشند انتخابات را به حامیان برنامه‌های دولت و ادامه سیاست‌های آن تبدیل کنند؛ در حالی که دموکرات‌ها تلاش دارند نارضایتی از عملکرد رئیس‌جمهور را به رأی علیه نامزدهای جمهوری‌خواه تبدیل کنند.

در این چهارچوب، مسئله صرفاً محبوبیت شخص ترامپ نیست. اگر رأی‌دهندگان احساس کنند که هزینه‌های زندگی به شدت افزایش یافته، دولت در مدیریت بحران‌های جهانی ناتوان بوده یا سیاست‌های داخلی با انتظارات آنان هم‌خوانی ندارد، ممکن است به نامزدهای مخالف رأی دهند. گزارشی از رویترز در اول اکتبر نشان داد که جمهوری‌خواهان در برخی مناطق با چالش‌های جدی مواجه شده‌اند و برخی از نامزدهای این حزب به دلایلی مانند جنگ با ایران، مهاجرت و مراکز داده از مواضع ترامپ فاصله می‌گیرند.

با این حال، پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات به معنای رد تمامی سیاست‌های دولت از سوی اکثریت مردم نخواهد بود. نظام انتخاباتی آمریکا اجازه می‌دهد یک حزب با کسب اکثریت در برخی حوزه‌های رقابتی، کنترل مجلس را به‌دست آورد؛ حتی اگر در سطح ملی اکثریت قابل توجه رأی‌دهندگان از آن حمایت نکرده باشند. از سوی دیگر، انتخابات میان‌دوره‌ای به دولت فرصتی می‌دهد تا میزان واقعی حمایت از برنامه‌هایش را در وسط دوره ریاست‌جمهوری بسنجند.

فاکتور دیگری که اهمیت انتخابات امسال را افزایش داده، مسئله سلامت روند انتخاباتی است. رویترز در ۱۵ اکتبر گزارش کرد که تنها یک بخش از نامزدهای احزاب اصلی در رقابت‌های حیاتی سنا، پذیرش قطعی نتایج انتخابات را تأیید کرده‌اند. همچنین گزارشی تحقیقی از این خبرگزاری که در ۱۴ اکتبر منتشر شد، سناریوهای احتمالی مداخله دولت فدرال در روند انتخابات را مورد بررسی قرار داده است. این موارد دلالت دارند که علاوه بر رقابت بر سر کرسی‌ها، اعتماد عمومی به فرآیند رأی‌گیری و شمارش آرا نیز به موضوعی سیاسی تبدیل شده است. ابراز نگرانی یا بررسی سناریوهای احتمالی، به خودی خود دلیلی بر وقوع تخلف یا تغییر در نتایج انتخابات نیست.

اگر دموکرات‌ها پیروز شوند، چه عواقبی برای سیاست‌های دولت ترامپ خواهد داشت؟

نتیجه انتخابات باید در سه سناریوی اصلی مورد بررسی قرار گیرد؛ چرا که تأثیر پیروزی دموکرات‌ها در مجلس نمایندگان با کنترل همزمان هر دو مجلس تفاوت بسزایی دارد.

سناریوی نخست: دموکرات‌ها مجلس نمایندگان را به کنترل درمی‌آورند، اما جمهوری‌خواهان سنا را حفظ می‌کنند

این سناریو با توجه به نظرسنجی‌های کنونی و پیش‌بینی‌های انتخاباتی، به عنوان یکی از محتمل‌ترین نتایج به شمار می‌رود. در این وضعیت، ترامپ می‌تواند از اختیارات ریاست‌جمهوری خود بهره برد، اما پیشبرد برنامه‌های قانون‌گذاری‌اش دشوارتر خواهد بود.

مجلس نمایندگان نقش محوری در تصویب قوانین مالیاتی، هزینه‌های فدرال و بودجه دولت ایفا می‌کند. اگر دموکرات‌ها اکثریت را به دست آورند، می‌توانند از تصویب طرح‌های جمهوری‌خواهان جلوگیری کرده و در مورد هزینه‌های دولت چانه‌زنی بیشتری داشته باشند و همچنین جلسات نظارتی حول عملکرد کاخ سفید برگزار کنند. کمیته‌های مجلس نیز توانایی احضار مقامات دولتی برای پاسخگویی و بررسی تصمیمات اجرایی را خواهند داشت؛ هرچند که دامنه این اختیارات تحت قوانین، رویه‌های کنگره و محدودیت‌های قضایی قرار دارد.

در چنین شرایطی، افزایش تنش میان کاخ سفید و کنگره امری محتمل خواهد بود. اختلافات بر سر بودجه می‌تواند منجر به مذاکرات طولانی و حتی تعطیلی بخش‌هایی از دولت فدرال گردد. با این حال، تعطیلی دولت نتیجه اجتناب‌ناپذیر این وضعیت نخواهد بود و به نحوه برخورد دو حزب با مهلت‌های بودجه‌ای بستگی خواهد داشت.

سناریوی دوم: دموکرات‌ها علاوه بر مجلس نمایندگان، سنا را نیز به دست می‌آورند

این نتیجه وضعیت را برای ترامپ سخت‌تر خواهد کرد. با در اختیار داشتن هر دو مجلس، دموکرات‌ها قادر خواهند بود دستور کار قانون‌گذاری و نظارتی کنگره را تعیین کنند و در مقابل برنامه‌های دولت، موضعی هماهنگ اتخاذ کنند.

البته پیروزی در سنا به خودی خود به معنای لغو تمامی سیاست‌های ترامپ نخواهد بود. برای تغییر قوانین موجود، معمولاً نیاز به تصویب قانون جدید در هر دو مجلس و امضای رئیس‌جمهور یا دور زدن حق وتوی او لحاظ می‌شود. به همین ترتیب، در بسیاری از مواقع، قواعد فیلیباستر در سنا مانع تصویب قوانین عادی با اکثریت ساده خواهد بود؛ بنابراین تعداد کرسی‌ها و نوع legislation از اهمیت بالایی برخوردار است.

با توجه به این محدودیت‌ها، کنترل هر دو مجلس قدرت بیشتری به دموکرات‌ها می‌دهد تا در خصوص بودجه، سیاست‌های مهاجرتی، برنامه‌های اقتصادی و اقدامات دولت تحقیق کنند. آنها همچنین توانایی استفاده از ابزارهای نظارتی برای بررسی تصمیمات کاخ سفید و عملکرد دستگاه‌های اجرایی را خواهند داشت.

موضوع استیضاح نیز می‌تواند دوباره در واشنگتن مطرح گردد. مجلس نمایندگان اختیار طرح و تصویب مواد استیضاح را داراست، اما برکناری رئیس‌جمهور مستلزم محکومیت در سنا با رأی دوسوم سناتورهای حاضر است. بنابراین حتی اگر دموکرات‌ها بتوانند هر دو مجلس را در اختیار بگیرند، برکناری ترامپ به‌طور اتوماتیک نتیجه انتخابات نخواهد بود.

سناریوی سوم: جمهوری‌خواهان هر دو مجلس را نگه می‌دارند

اگر جمهوری‌خواهان موفق به حفظ اکثریت خود برخلاف روند کنونی نظرسنجی‌ها شوند، ترامپ می‌تواند این نتیجه را به عنوان شاهدی بر حمایت رأی‌دهندگان از برنامه‌هایش معرفی نماید. حفظ اکثریت به دولت امکان خواهد داد که طرح‌های قانونی را به پیش ببرد، بودجه را تصویب کند و مقام‌هایی که نیازمند تأیید سنای هستند را منصوب کند.

چنین نتیجه‌ای ممکن است به دلیل عملکرد بهتر نامزدهای جمهوری‌خواه در حوزه‌های رقابتی، مشارکت بالاتر پایگاه این حزب یا خطای نظرسنجی‌ها باشد. بنابراین، حتی پیشتازی دموکرات‌ها در رأی عمومی ملی به‌تنهایی نمی‌تواند پیش‌بینی قطعی را ممکن سازد.

انتخابات چه تأثیری بر سیاست خارجی آمریکا و روابط کنونی با ایران خواهد داشت؟

برای ایران و سایر کشورهایی که با واشنگتن اختلافاتی دارند، نتیجه انتخابات از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا ترکیب کنگره می‌تواند بر بودجه دفاعی، تحریم‌ها، کمک‌های خارجی و نظارت بر تصمیمات امنیتی اتخاذ شده توسط دولت تأثیرگذار باشد. اما نباید از این تأثیر، نتیجه‌ای قطعی درباره تغییرات سیاست خارجی آمریکا گرفت.

رئیس‌جمهور آمریکا در زمینه سیاست خارجی و هدایت نیروهای مسلح اختیارات قابل توجهی دارد. از دست رفتن اکثریت کنگره به‌طور خودکار به معنای توقف عملیات نظامی، لغو تحریم‌ها یا تغییر رویکرد دولت در قبال ایران نخواهد بود. در عوض، کنگره با تصویب قوانین، تخصیص بودجه، نظارت بر عملکرد دولت و اعمال برخی محدودیت‌های قانونی، هزینه سیاسی و عملی تصمیمات کاخ سفید را می‌تواند افزایش دهد.

در صورتی که دموکرات‌ها کنترل مجلس نمایندگان را از آن خود کنند، احتمالاً بررسی تصمیم‌های دولت در زمینه جنگ با ایران و هزینه‌های مرتبط با آن، اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد. میزان موفقیت آنها به اختیارات قانونی، ترکیب کمیته‌ها، همراهی سناتورها و واکنش دولت بستگی دارد. همچنین تغییر در ترکیب کنگره ممکن است بر روند تصویب بسته‌های مالی و نظامی یا تلاش برای اعمال شروط جدید بر هزینه‌کرد منابع مالی تأثیر گذار باشد.

در عرصه تحریم‌ها، نتیجه انتخابات به‌تنهایی مسیر روشن و روشنی را تعیین نمی‌کند. بعضی تحریم‌ها بر اساس قوانین مصوب کنگره برقرار شده‌اند و تغییر آن‌ها ممکن است نیاز به فرایند قانون‌گذاری داشته باشد؛ برخی دیگر نیز از طریق اختیارات اجرایی و مکانیسم‌های قانونی موجود به اجرا درآمده‌اند. بنابراین، حتی یک پیروزی گسترده دموکرات‌ها لزوماً به معنای کاهش فشار اقتصادی بر ایران نخواهد بود.

به طور کلی، انتخابات میان‌دوره‌ای بیشتر از آنکه به‌تنهایی سیاست خارجی آمریکا را دگرگون سازد، می‌تواند بر آزادی عمل دولت ترامپ، میزان نظارت بر تصمیمات آن و هزینه سیاسی پیشبرد سیاست‌هایش، تأثیر بگذارد.

نویسنده : مصطفی جرفی