روز گذشته كلنگ اين طرح با حضور بيژن زنگنه وزير نفت و اسحاق جهانگيري معاون اول رييس‌جمهور زده شد. وزير نفت در اين مراسم بيان مي‌كند: «اين نخستين‌بار است كه براي تخصيص خوراك به پالايشگاه‌ها فراخوان گذاشته شده و بهترين‌ها از نظر مديريتي و مالي انتخاب شده‌اند و تلاش مي‌شود اين موضوع (تخصيص خوراك از طريق فراخوان) در پتروشيمي‌ها نيز اجرا شود.» معاون اول رييس‌جمهور نيز كه صفت «نخستين اجراي واقعي اصل۴۴» را برازنده پالايشگاه سيراف مي‌داند، بيان مي‌كند: «جلوگيري از خام‌فروشي، مشاركت بخش خصوصي و مشاركت مردم مصداق‌هاي اقتصاد مقاومتي است كه در اين طرح وجود دارد». البته با توجه به اينكه بخش خصوصي در ايران اكنون ضعيف شده است، و وزير نفت پيش از اين اشاره كرده بود اما با تمام تلاش وزارت نفت درصدي از اين پالايشگاه در نهايت به بخش خصوصي «واقعي» واگذار نشد.

طرح فراگير پالايشي سيراف در قالب هشت پالايشگاه ميعانات گازي مستقل هريك به ظرفيت ۶۰هزار بشكه در روز به همراه تاسيسات يوتيليتي، پشتيبان و واحدهاي فرآيندي مشترك در منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس‌جنوبي (سايت پارس ۲) راه‌اندازي خواهد شد. شركت‌هاي ناموران، گسترش انرژي پاسارگاد، سازه نارگان فالكون، تاپيكو، تناوب، ساتا و پترو فرآيند و انرژي امين كسري شركت‌هايي هستند كه پس از فراخوان عمومي برنده مناقصه توسعه پالايشگاه‌هاي سيراف شدند. با به نتيجه رسيدن پالايشگاه سيراف بسياري از واحدهاي پتروشيمي كشور كه «liquid bas» هستند مي‌توانند دچار تحول جدي شوند.

عليرضا صدري مديرعامل پتروشيمي تبريز كه اكنون نفتاي خود را از پالايشگاه آبادان تامين مي‌كنند، درباره تاثير راه‌اندازي پالايشگاه سيراف بر واحدهاي پتروشيمي به «تعادل» مي‌گويد: «نفتا بسيار با ارزش است چراكه ما در واحدهاي «liquid base» مي‌توانيم آن را به اتيلن تبديل كنيم». او در ادامه بيان مي‌كند: «ما در پتروشيمي تبريز يكي از متقاضيان اين واحد بوديم چراكه درصورت برنده شدن درمناقصه مي‌توانستيم از تامين شدن خوراك نفتاي اين پتروشيمي مطمئن باشيم اما به هر دليل متاسفانه در اين مناقصه برنده نشديم».

پتروشيمي‌ها متاثر از افزايش توليد نفتا

۱۲۸هزار بشكه نفتاي سبك ١٤٧هزارو٦٠٠ بشكه نفتاي سنگين طبق گفته بيژن زنگنه بخشي از محصولات پالايشگاه سيراف خواهند بود. صدري كه از مديران با تجربه و قديمي پتروشيمي كشور است، در ادامه بيان مي‌كند: «نفتايي كه در پالايشگاه سيراف توليد شود، مي‌تواند هم خوراك واحدهاي پتروشيمي قرار گرفته و هم صادر شود».

عليرضا صادق‌آبادي مديرعامل پالايشگاه سيراف در تماس تلفني راجع به تاثير راه‌اندازي اين پالايشگاه بر صنعت پتروشيمي به «تعادل» مي‌گويد: «اكنون ۷۰درصد خوراك پتروشيمي‌ها در دنيا نفتاست. نفتاي سبك خوراك واحدهاي الفيني و نفتاي سنگين خوراك واحدهاي آروماتيكي را تامين مي‌كند. گزارش‌هاي اوپك نيز نشان مي‌دهد نفتا بيشترين رشد تقاضا را در دوره‌هاي كوتاه‌مدت، ميان‌مدت و بلندمدت تا سال۲۰۴۰ خواهد داشت» اما يكي از مهم‌ترين دلايل رشد تقاضا براي نفتا در جهان اكنون بازار رو به رشد صنعت پلاستيك است. صادق‌آبادي در اين زمينه بيان مي‌كند: «پلاستيك با نفتا رابطه‌يي مستقيم دارد و برخلاف بنزين كه با رشد اقتصادي، تقاضا براي آن كاهش مي‌يابد، پلاستيك درچنين وضعيت‌هايي با افزايش تقاضا روبه‌رو مي‌شود». او در ادامه مي‌گويد: «نفتاي توليدشده از پالايشگاه سيراف در فاز اول صادرشده و در فازهاي بعدي مي‌تواند موجب تاسيس واحدهاي پتروشيمي در اطراف اين مجموعه شود».

البته اين اظهارنظر صادق‌آبادي درحالي صورت مي‌گيرد كه قيمت نفتا باعث مي‌شود اكنون در ايران برخي از واحدهاي پتروشيمي تمايلي به استفاده از خوراك مايع نداشته باشند. البته طراحان پالايشگاه سيراف در مقابل ادعا مي‌كنند كه در ساده‌ترين حالت نفتاي توليدشده از اين پالايشگاه را صادر خواهند كرد كه خود سود بالايي براي آنها خواهد داشت.

البته مديرعامل پالايشگاه سيراف اكنون طرح‌هاي بلندپروازانه‌يي براي ادامه اين طرح در سر دارد كه بايد ديد در ادامه تا چه ميزان امكان عملي شدن آنها فراهم خواهد شد. او در اين زمينه به «تعادل» مي‌گويد: «بايد درمرحله بعد نفتا را به محصول نهايي تبديل كنيم چراكه اگر بتوانيم به توليد پلاستيك از اين ميزان نفتا دست پيدا كنيم، ۷۵ميليون تقاضا تنها در بازار ايران براي آن وجود دارد». او ادامه مي‌دهد: «اكنون ۹۵درصد پلاستيك درجهان به وسيله نفتا توليد مي‌شود و اگر ما بتوانيم با الگوي ابتدايي پالايشگاه كه پول‌هاي خرد در جامعه را كه مسبب تورم بودند در چرخ توسعه آورد، به توسعه واحدهاي پتروشيمي نيز ادامه دهيم، موفق خواهيم بود». عليرضا صدري مديرعامل پتروشيمي تبريز البته به «تعادل» مي‌گويد كه با به نتيجه رسيدن توليد اين پالايشگاه آنها متقاضي نفتا خواهند بود. البته درحال حاضر اكثريت قريب به اتفاق طرح‌هاي توسعه پتروشيمي‌هاي كشور بر پايه خوراك گاز قرار دارند و سرمايه‌گذاران كشور انگيزه خاصي براي گسترش پتروشيمي‌هاي خوراك مايع- كه مهم‌ترين خوراك‌شان را نفتا تشكيل مي‌دهد- ندارند. اين درحالي است كه هم‌اكنون بخش عظيمي از انبارهاي جنوب كشور توسط حجم مازاد نفتاي توليدي پالايشگاه‌هاي نفت كشور اشغال شده است.

او همچنين روز گذشته در آيين افتتاح رسمي اين پروژه با بيان اينكه پالايشگاه‌ها يا در نزديكي محل تامين خوراك يا در نزديكي بازار مصرف ساخته مي‌شوند، تصريح كرد: باتوجه به اين ويژگي‌ها (نزديك بودن به محل تامين خوراك و بازار مصرف)، تصميم گرفته شد كه پارك پالايشگاهي سيراف در مجاورت محل توليد خوراك (پارس‌جنوبي) احداث شود. وي افزود: در نتيجه هزينه‌هاي ثابت سرمايه‌گذاري براي احداث خط لوله و ايستگاه‌هاي پمپاژ، مخازن ذخيره‌سازي خوراك، همچنين سرمايه در گردش براي تامين خوراك كاهش مي‌يابد.

صادق آبادي با بيان اينكه اگر اين پالايشگاه به نقطه‌يي دورتر از محل توليد خوراك منتقل مي‌شد مجبور بوديم خوراك را با خط لوله يا كشتي منتقل كنيم، اظهار كرد: در اين صورت ذخيره‌سازي خوراك از دو روز كنوني به حداقل ١٤ و حداكثر ٢٥روز افزايش مي‌يافت. مديرعامل شركت زيرساخت فراگير پالايشي سيراف، ادامه داد: «در اين صورت، سرمايه‌گذاري ثابت براي احداث مخازن ذخيره در سناريو اول (بدون احتساب هزينه‌هاي مربوط به ايستگاه‌هاي خط لوله و پمپاژ) حدود ٧٢ميليون دلار و در سناريو دوم حدود ١٣٨ميليون دلار افزايش پيدا مي‌كرد.»

به گفته وي همچنين سرمايه در گردش هم با احتساب قيمت ٥٠دلار به‌ازاي هر بشكه ميعانات گازي در سناريو اول و دوم به‌ترتيب ٣٠٠ميليون دلار و ٥٧٥ميليون دلار افزايش پيدا مي‌كرد. صادق‌آبادي اعتقاد دارد استفاده از بندر صادراتي و تخصيص چهار پست اسكله به طرح سيراف باعث كاهش ٤٠٠ميليون دلار سرمايه‌گذاري خواهد شد. وي همچنين به ساخت واحدهاي ١٠٠هزار بشكه‌يي در اين مجموعه به‌عنوان يكي از مزاياي طرح اشاره كرد و افزود: به‌جاي اينكه يك واحد ١٢٠هزار بشكه‌يي در مدت چهار سال ساخته شود، واحدهاي ١٠٠هزار بشكه‌يي، سه ساله ساخته خواهند شد و يك سال ديرتر انجام شدن از لحاظ اقتصادي، معادل ٢٠درصد گران‌تر تمام شدن اين بخش از پروژه است.

سيراف الگوي خوراك پتروشيمي شود

بيژن زنگنه وزير كهنه‌كار كابينه روحاني در دوران سابق كاري خود به «عدم اعتقاد به پالايشگاه‌سازي» معروف بوده است. درمورد سيراف اما زنگنه بيشترين دقت و اعمال نظر را به خرج داد تا اين طرح برايش مورد قبول و دلنشين باشد.

يكي از اين موارد «اجبار سرمايه‌گذاران در اين طرح به عرضه ۳۰درصد سهام بعد از رسيدن به توليد در بورس» بود. اظهارات وزير نفت در مراسم افتتاح اين پروژه نشان داد كه زنگنه از نحوه اجرايي شدن آن رضايت جدي داشته و قصد الگو‌برداري از آن در ديگر مسايل صنعت نفت را دارد. مهر صحه بر اين مدعا اين اظهارات وزير نفت است: «تلاش مي‌كنيم سياست تخصيص خوراك را از طريق فراخوان كه در پالايشگاه‌هاي سيراف براي نخستين‌بار اجرا شد، در بخش پتروشيمي‌ها هم اجرا كنيم.»

او در ادامه افزود: «اين نخستين‌بار است كه براي تخصيص خوراك به پالايشگاه‌ها فراخوان گذاشته شده و بهترين‌ها از نظر مديريتي و مالي انتخاب شده‌اند و تلاش مي‌شود اين موضوع (تخصيص خوراك از طريق فراخوان) در پتروشيمي‌ها نيز اجرا شود.» زنگنه در ادامه وعده داد كه كار عملياتي ساخت اين هشت پالايشگاه بيش از «دو سال» زمان نبرد و اگر وضع كشور «بهتر» باشد كه اشاره وزير به احتمال برداشته ‌شدن تحريم‌ها بعد از تير ماه است، عمليات ساخت اين پالايشگاه سريع‌تر مي‌شود.

زنگنه يادآور شد: با احداث اين پالايشگاه‌ها، ديگر ميعانات گازي را كه با تكميل فازهاي پارس‌جنوبي توليد آن به يك‌ميليون بشكه در روز مي‌رسد، صادر نخواهيم كرد. وزير نفت با بيان اينكه بررسي‌هاي بازار نشان مي‌دهد ما مشكلي براي فروش فرآورده‌هاي نفتي اين پالايشگاه‌ها بعد از بهره‌برداري كامل در سال٩٧-٩٦ نداريم، تصريح كرد: توليد روزانه اين پالايشگاه‌ها طبق الگوي پيشنهادي ما (وزارت نفت) ٢٥هزار بشكه گاز مايع، ١٢٨هزار بشكه نفتاي سبك، ١٤٧هزار و ٦٠٠بشكه نفتاي سنگين، ٢٩هزار و ٦٠٠بشكه سوخت جت و ١٤٩هزار و ٦٠٠بشكه نفت‌گاز خواهد بود.

ابراز علاقه جهانگيري به وزارت نفت

مانند بسياري از برنامه‌هاي خبري، حضور معاون اول رييس‌جمهور در افتتاح پالايشگاه سيراف نيز با حواشي تقريبا نامرتبط با اصل خبر همراه بود. اين حاشيه به‌واسطه سوال‌هاي مكرر از جهانگيري راجع به واگذاري فروش نفت به «بخش خصوصي» در ايران صورت گرفت. درنهايت معاون اول رييس‌جمهور با انتقاد از فروش نفت در سال‌هاي گذشته (اشاره به ظهور افرادي مانند بابك زنجاني) اظهار كرد: «اينك فروش نفت تنها در شركت ملي نفت متمركز شده و به هيچ نهادي نفت براي فروش داده نشده است.» او همچنين در ادامه بيان كرد كه پول‌هاي نفتي‌ كه در دولت گذشته براي فروش دراختيار ارگان‌هاي خاص (كه پيش از اين نيز درمورد نيروي انتظامي توسط وزير نفت به آن اشاره شده بود) قرار گرفته بود تا اين لحظه هنوز برگردانده نشده است.

وزارت نفت از وزارتخانه‌هاي موردعلاقه روحاني و اطرافيانش است. اين را هميشه مي‌توان از لابه‌لاي اظهارات آنها دريافت. جهانگيري در مراسم افتتاح پالايشگاه سيراف با نشان دادن اين علاقه بيان كرد: «از روزي كه موضوع اقتصاد مقاومتي عنوان شد مي‌دانستيم كه وزارت نفت به سرعت مي‌تواند در اجراي برنامه‌هاي اقتصاد مقاومتي پيش برود.» جهانگيري در ادامه بر الزام عرضه شدن يك‌سوم سهام اين مجتمع در بورس اشاره كرده و گفت: «حتي به همين منظور تضاميني براي آن انديشيده شده و قطعا بخش خصوصي هم مايل به انجام آن است.» اشاره معاون اول به «تضامين» احتمالا به اين دليل صورت گرفته كه دولت احتمال مي‌دهد سرمايه‌گذاران در چنين مواردي كمي شيطنت به‌خرج داده و زماني كه به توليد رسيدند تعهدات اوليه خود را به فراموشي بسپارند. جهانگيري بااشاره به اينكه در طرح سيراف بخش خصوصي كل عمليات تامين مالي، اجرا و... را برعهده دارد، يادآور شد: اين نخستين‌بار است كه شاهديم اصل٤٤ قانون اساسي به‌طور كامل اجرا مي‌شود.

جهانگيري اظهار كرد: متاسفانه تجربه تاريخي كشور ايران در مديريت منابع نفت و گاز مطلوب نبوده است و در حال حاضر اگر نتوانيم اين منابع محدود را به‌خوبي مديريت كنيم، نمي‌توانيم به توسعه اقتصادي كشور كمك كنيم. وي در همين مورد افزود: ميزان درآمد نفت و گاز كشور در سال١٣٩٠، ١١٨ميليارد دلار بوده كه اين ميزان هم‌اكنون به كمتر از ٥٠ميليارد دلار رسيده است.

وي با بيان اينكه در ٩ماهه سال٩٣ نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن شاهد يك رشد سرمايه‌گذاري ۱۳.۸درصدي بوده‌ايم، گفت: اين درحالي است كه ٩ماهه سال٩٢ نسبت به سال٩١ (سال قبل از آن) اين رشد سرمايه‌گذاري منفي ١١درصد بوده و به اين معناست كه از يك رشد منفي به يك رشد مثبت بيشتر از ١٣درصدي رسيده‌ايم.

معاون اول رييس‌جمهوري با بيان اينكه يكي از برنامه‌ها و اقدامات جدي دولت در حال حاضر افزايش سرمايه‌گذاري در كشور است، اظهار كرد: كشور بزرگي مانند ايران با جمعيت حدود ٨٠ميليون نفر بايد به يك قطب مهم قوي صنعتي در منطقه بدل شود. جهانگيري با بيان اينكه شاخص توسعه در ايران نفت و گاز است، افزود: ايران با توسعه اقتصادي‌اش مي‌تواند خود و بازار منطقه را متحول كند.