تاکنون تصور می‌شد که رنگ ستارگان، از جمله بقایای آن‌ها یعنی کوتوله‌های سفید، تنها به دمای سطحی‌شان بستگی دارد و این اجرام عمدتا سفید یا آبی کم‌رنگ به‌نظر می‌رسند. اما کشفی جدید، درک ما را از رنگ ستارگان در جهان تغییر داده است. محققان اکنون دریافته‌اند که کوتوله‌های سفید می‌توانند طیف وسیعی از رنگ‌ها، از جمله سبز، صورتی، فیروزه‌ای و بنفش را به خود بگیرند که پدیده‌ای بسیار هیجان‌انگیز است. این رنگ‌های غیرمنتظره حاصل فرآیندهای شیمیایی خاص و بلعیدن مواد سیاره‌ای هستند.
چرا کوتوله‌های سفید می‌توانند رنگارنگ باشند؟
رنگ ستارگان معمولا شاخص دمای آن‌هاست؛ اما تحقیق جدیدی نشان می‌دهد کوتوله‌های سفید از این قاعده مستثنا هستند و می‌توانند طیف وسیعی از رنگ‌ها را به خود بگیرند. این اجرام بسیار فشرده که از فروپاشی هسته ستارگان خورشیدمانند تشکیل می‌شوند، چگالی میلیون‌ها برابر بیشتر از سطح خورشید دارند. در چنین شرایط چگالی بالا، عناصری مانند کربن، کلسیم و سدیم می‌توانند نور را در طیف وسیع‌تری جذب کنند و باعث تغییر رنگ کوتوله سفید از سفید یا آبی کم‌رنگ به رنگ‌های غیرمنتظره شوند.
مارک هالندز، رهبر تیم تحقیق از دانشگاه وارویک، توضیح می‌دهد: «این ستارگان فوق‌العاده چگال می‌توانند رنگ‌هایی تولید کنند که هیچ‌کس انتظارش را نداشت و برخی از آن‌ها واقعا مرا شگفت‌زده کردند.» رنگ‌های کوتوله‌های سفید به ترکیب شیمیایی اتمسفر آن‌ها بستگی دارد؛ برای مثال، کوتوله‌های سفید غنی از کربن صورتی یا بنفش می‌شوند، در حالی که آن‌هایی که از بقایای سیارک‌ها تغذیه کرده‌اند، به رنگ زرد در می‌آیند.
نخستین ستاره سبز جهان؛ یک زامبی کیهانی
یکی از جذاب‌ترین جلوه‌های رنگی در کوتوله‌های سفید زمانی پدید می‌آید که این ستارگان مرده شروع به تغذیه از سیارات اطراف خود می‌کنند، درست مانند یک زامبی کیهانی. اخترشناسان کشف کرده‌اند که ستاره مرده WD J1330+6435 که در حدود ۳۲۶ سال نوری از زمین قرار دارد و در حال جذب مواد سنگی از یک سیاره همراه است، به دلیل غنی شدن اتمسفرش با کلسیم، لیتیوم و سدیم، به رنگ سبز درآمده است.
این ویژگی آن را به نخستین ستاره سبز شناخته شده تبدیل می‌کند. مارک هالندز در این باره می‌گوید: «آثار سدیم در اتمسفر این کوتوله سفید، قسمت نارنجی طیف را جذب می‌کند و یک درخشش شبح‌وار سبز بر جای می‌گذارد. تصور کنید روی سیاره‌ای ایستاده‌اید و به یک ستاره سبز خیره شده‌اید؛ حسی شبیه به داستان‌های علمی-تخیلی است.»
کشف ستاره قرمز و رنگ‌های دیگر
در کنار کشف نخستین ستاره سبز، تیم تحقیقاتی همچنین موفق به شناسایی چیزی شده‌اند که می‌تواند قرمزترین ستاره باشد. کوتوله سفید WD J1011+2845، در فاصله ۴۸ سال نوری از زمین، دارای یک منطقه همرفتی عمیق است که کربن را از هسته به سطح خود منتقل می‌کند. این مولکول‌های کربن نور ستاره را منحرف کرده و درخشش صورتی مایل به نارنجی عمیقی ایجاد می‌کنند که در هیچ ستاره دیگری مشاهده نشده است.
با وجود این طیف رنگی گسترده، محققان معتقدند که سفید هنوز هم رایج‌ترین رنگ برای این بقایای ستاره‌ای است. از ۱۵۱ کوتوله سفید در فاصله ۶۵ سال نوری از زمین، تنها پنج ستاره رنگ غیرعادی دارند. بوریس گانسیه که، از دانشگاه وارویک، تخمین می‌زند که تنها یک ستاره از هر ۳۰ کوتوله سفید در جهان دارای رنگی غیرمعمول است. نتایج این تحقیق روز پنجشنبه (۱۴ اکتبر) در ژورنال RAS Techniques and Instruments منتشر شد.
نظرات کاربران