این مقاله به بررسی دقیق جزئیات یک روز عادی در بازار می‌پردازد؛ با ردیابی اخبار و آمارهایی که قادرند قیمت را ظرف چند دقیقه تغییر دهند و در نهایت به جنبه‌ای می‌رسد که به‌طور خاص به کاربر ایرانی مربوط می‌شود: نرخ تومانی تتر. هدف از این تحلیل پیش‌بینی قیمت نیست، بلکه می‌خواهیم بفهمید که وقتی عدد روی صفحه تغییر می‌کند، چه عواملی به آن دامن می‌زنند.
منبع قیمت لحظه‌ای بیت کوین کجاست؟
بیت کوین قیمت رسمی ندارد که به شکلی واحد اعلام شود، زیرا هر صرافی دفتر سفارش خاص خود را دارد؛ شامل فهرستی از افرادی که می‌خواهند با قیمت معین خرید کنند و افرادی که تمایل به فروش دارند. قیمتی که روی صفحه مشاهده می‌کنید در اغلب موارد آخرین قیمت معامله‌ای است که در آن دفتر انجام شده است. وقتی یک خریدار حاضر می‌شود با قیمت بالاتری نسبت به آخرین معامله خرید کند، قیمت افزایش می‌یابد و به همین شکل، اگر فروشنده‌ای به سرعت قصد فروش با قیمت کمتری را داشته باشد، قیمت کاهش پیدا می‌کند. در بازارهای جهانی بزرگ، هر دقیقه حجم قابل توجهی خرید و فروش صورت می‌گیرد و به همین دلیل، قیمت نمایش داده شده تقریباً هرگز ثابت نمی‌ماند.
در کنار قیمت آخرین معامله، دو عدد دیگر نیز همیشه موجود هستند: بالاترین قیمتی که خریدارها پیشنهاد داده‌اند و پایین‌ترین قیمتی که فروشنده‌ها آماده فروش هستند. فاصله بین این دو قیمت را اسپرد می‌نامند. در بازارهای با حجم بالا، این فاصله کم بوده و قیمت نمایش داده شده به هر دو نزدیک است؛ اما در ساعات کم‌حجم یا در بازارهای کوچک‌تر، اسپرد افزایش می‌یابد و ممکن است قیمت آخرین معامله با عددی که شما در حال حاضر می‌توانید خرید یا فروش کنید، تفاوت چشمگیری داشته باشد.
قیمت‌ها در صرافی‌های مختلف جهانی نیز به طور قابل توجهی متفاوت نیستند. در صورتی که بیت کوین در یک بازار ارزان‌تر از بازار دیگر باشد، تاجرانی که به این عمل آربیتراژ می‌گویند، از بازار ارزان خرید کرده و در بازار گران‌تر می‌فروشند تا این فاصله را جبران کنند. در نتیجه، قیمت جهانی بیت کوین بر اساس دلار یا تتر در بازارهای بزرگ به طور تقریباً هم‌سطح حرکت می‌کند و هر حرکتی در یکی از این بازارها به سرعت به دیگر بازارها منتقل می‌شود.
برای کاربر ایرانی، یک مرحله دیگر در این پروسه وجود دارد. صرافی‌های داخلی قیمت جهانی را با نرخ تومانی تتر ترکیب کرده و عددی که مشاهده می‌کنید، نتیجه همین ترکیب است. بنابراین، زمانی که قیمت لحظه‌ای بیت کوین بر حسب تومان را دنبال می‌کنید، دو عامل همزمان بر آن تاثیر می‌گذارد: نوسانات بیت کوین در بازار جهانی و نرخ تتر در بازار داخلی. ممکن است قیمت بیت کوین در سطح جهانی ثابت بماند، اما قیمت آن به تومان به دلیل افزایش قیمت تتر افزایش یابد. باید این دو لایه را از هم تفکیک کرد تا دچار تحلیل‌های نادرست نشوید.
یک روز در بازار؛ از صبح آسیا تا عصر نیویورک
اگرچه بازار کریپتو به‌طور ۲۴ ساعته باز است، اما ساعات مختلف روز با یکدیگر متفاوت‌اند. حجم معاملات به بیدار بودن افراد بستگی دارد و افراد در مناطق زمانی متفاوت زندگی می‌کنند. معمولاً معامله‌گران روز را به سه بخش تقسیم می‌کنند که تقریباً با ساعات فعالیت بازارهای مالی در آسیا، اروپا و آمریکا هماهنگی دارد. آشنایی با این سه بخش به شما کمک می‌کند تا درک کنید چرا قیمت در برخی ساعات آرام است و در برخی دیگر ناگهان دچار نوسان می‌شود.
ساعات آسیا؛ آرامش آغاز روز
زمانی که صبح در تهران آغاز می‌شود، بازارهای شرق آسیا چند ساعتی است که فعال می‌باشند. در این ساعات، معامله‌گران ژاپنی، کره‌ای، سنگاپوری و هنگ‌کنگی سهم بالاتری از معاملات را در اختیار دارند. حرکت قیمت در این زمان‌ها عمدتاً ملایم‌تر است، مگر اینکه خبری از آن ناحیه منتشر شود؛ مثلاً تصمیمات یک نهاد نظارتی آسیایی در مورد رمزارزها یا گزارشی در خصوص جریان سرمایه‌گذاری‌ها در آن منطقه. بسیاری از کاربران ایرانی که صبح‌ها قیمت را بررسی می‌کنند، عددی را می‌بینند که در این بازه نسبتاً آرام شکل گرفته است.
اروپا؛ افزایش حجم معاملات
نزدیک ظهر به وقت تهران، بازارهای اروپا باز شده و حجم معاملات به طور چشمگیری افزایش می‌یابد. صندوق‌ها و موسسات مالی اروپایی وارد میدان می‌شوند و حجم‌های بزرگ‌تری به دفاتر سفارش ارسال می‌کنند. در این ساعات ممکن است روندی که از ابتدای روز شکل گرفته، شکسته‌شده یا شتاب بیشتری بگیرد. برای معامله‌گران ایرانی، این بازه با ساعات کاری و اوج فعالیت در بازار داخلی همپوشانی دارد و به همین علت، بخش قابل توجهی از معاملات تومانی در این ساعات انجام می‌شود.
همپوشانی لندن و نیویورک؛ زمان‌های نوسانی
بیشترین تحرک معمولاً زمانی رخ می‌دهد که بازار آمریکا فعال است اما اروپا هنوز بسته نشده است. این زمان در ایران به عصر و اوایل شب می‌افتد. بازار بورس آمریکا، صندوق‌های قابل معامله بیت کوین و همچنین معامله‌گران نهادی در این ساعت‌ها فعال‌اند و اکثر داده‌های اقتصادی آمریکا نیز در همین زمان منتشر می‌شوند. به همین خاطر، شمع‌های بلند روزانه اغلب در عصر و شب به وقت تهران شکل می‌گیرند و افرادی که فقط صبح‌ها قیمت را چک می‌کنند، از میزانی مهم از تحرکات روز غافل می‌مانند.
در آخر هفته‌ها، اوضاع کمی تغییر می‌کند. بازارهای نقدی غرب در روزهای شنبه و یکشنبه تعطیل هستند و بسیاری از معامله‌گران حرفه‌ای نیز فعالیت کمتری دارند. کاهش حجم به این معناست که دفتر سفارش عمیق‌تر نمی‌شود و در چنین شرایطی، یک سفارش مهم به راحتی می‌تواند قیمت را تحت تاثیر قرار دهد. بنابراین، گاهی در آخر هفته‌ها، نوسانات تند و غیرقابل توجیهی مشاهده می‌شود که با بازگشت حجم در آغاز هفته کاری بعد اصلاح می‌شود. این منطق درباره تعطیلات رسمی در آمریکا و اروپا نیز صدق می‌کند.
روندهای ماهانه نیز الگوی خاص خود را دارند. قراردادهای آتی و آپشن بیت کوین تاریخ سررسید مشخصی دارند و در روزهای نزدیک به این تاریخ‌ها، معامله‌گران معمولاً موقعیت‌های خود را می‌بندند یا به ماه آینده منتقل می‌کنند. این انتقال ممکن است قیمت را در محدوده معین به ثبات برساند یا بعد از سررسید، حرکتی ناگهانی را آزاد کند. برای کاربری که در بازار اسپات فعالیت می‌کند، آگاهی از تاریخ این سررسیدها کافی است تا از رفتار غیرمعمول قیمت در یک روز خاص متعجب نشود.
اخبار، داده‌های اقتصادی و پدیده لیکوئید شدن
بخش قابل توجهی از نوسانات روزانه ناشی از اخبار می‌باشد. داده‌هایی از قبیل نرخ تورم آمریکا، گزارش اشتغال و تصمیمات فدرال رزرو در مورد نرخ بهره تأثیر زیادی بر تمام دارایی‌های پر ریسک دارند و بیت کوین نیز از این قاعده مستثنی نیست. زمانی که گزارشی بهتر یا بدتر از انتظار منتشر می‌شود، معامله‌گران در چند دقیقه موقعیت‌های خود را تغییر می‌دهند و قیمت به سرعت واکنش نشان می‌دهد. تقویم اقتصادی این داده‌ها را از قبل مشخص می‌کند و به همین سبب می‌توان حدس زد که کدام روزها احتمال نوسانات بیشتری دارند.
برای کاربران ایرانی، ساعت انتشار این داده‌ها اهمیت دارد. بیشتر گزارش‌های اقتصادی آمریکا در ساعات عصر به وقت تهران منتشر می‌شوند و جلسات فدرال رزرو نیز غالباً با بیانیه‌ای همراه است که در شب به وقت تهران قرائت می‌شود. اگر شما سفارشی برای خرید یا فروش در سطح خاصی قرار داده‌اید، بهتر است آگاه باشید که در همین ساعات ممکن است قیمت در چند دقیقه به چند سطح مختلف برسد و سفارش شما با قیمت پیش‌بینی نشده‌ای پر شود. پس از انتشار داده‌ها، معمولاً یک حرکت اولیه سریع و یک اصلاح دنبال آن دیده می‌شود و اقدام در همان دقایق اول به احتمال زیاد به نتیجه دلخواه نمی‌رسد.
اخبار خاص بازار کریپتو نیز همین تأثیر را دارند: تصویب یا رد یک قانون، هک شدن یک پلتفرم، ورود یا خروج سرمایه از صندوق‌های بیت کوین یا حتی یک پست از شخصیتی مشهور در شبکه‌های اجتماعی. نکته مهم اینجاست که بازار معمولاً به خود خبر واکنش نشان نمی‌دهد، بلکه به فاصله بین خبر و انتظارات قبلی واکنش نشان می‌دهد. گاهی خبری که همه در انتظارش بودند هیچ تأثیری ندارد و برعکس، خبری غیرمنتظره می‌تواند در کمترین زمان قیمت را تغییر دهد.
جریان سرمایه در استیبل‌کوین‌ها نیز می‌تواند یک نشانه حیاتی باشد. وقتی میزان قابل توجهی تتر یا دیگر استیبل‌کوین‌ها به صرافی‌های بزرگ منتقل می‌شود، عموماً به این معناست که خریداران آماده خرید شده‌اند. برعکس، انتقال حجم بالای بیت کوین به صرافی‌ها از سوی بسیاری از تحلیل‌گران به نشانه احتمال فروش تلقی می‌شود. این داده‌ها که از بلاکچین خوانده می‌شوند، به تنهایی جهت قیمت را تعیین نمی‌کنند، اما توضیح می‌دهند که چرا گاهی قبل از وقوع هر خبر رسمی، قیمت شروع به نوسان می‌کند.
لیکوئید شدن‌های زنجیره‌ای
بخشی از حرکت‌های سریع به بازار مشتقات مربوط می‌شود. در معاملات آتی و معاملات اهرمی، معامله‌گر با مبلغی کمتر از ارزش واقعی موقعیت وارد بازار می‌شود. اگر قیمت به اندازه کافی برعکس حرکت کند، موقعیت آن به طور خودکار بسته می‌شود که به آن لیکوئید شدن می‌گویند. این بسته شدن‌ها خود به نوعی سفارش خرید یا فروش محسوب می‌شوند و قیمت را به سمت همان سمت هدایت می‌کنند. نتیجه یک زنجیره است: سقوط قیمت، لیکوئید شدن خریداران اهرمی، فروش اجباری و افت بیشتر. همین زنجیره می‌تواند در چند دقیقه نوسانات عجیبی را به وجود بیاورد و به دنبال آن، قیمت تا حدودی به عقب برگردد.
داده‌هایی مانند حجم موقعیت‌های باز و نرخ تامین مالی (فاندینگ) نشان‌گر چگونگی اهرمی شدن بازار هستند. وقتی این اعداد افزایش می‌یابند، احتمال یک تغییر شدید نیز بیشتر خواهد شد، زیرا موقعیت‌های زیادی در فاصله نزدیکی از نقطه لیکوئید شدن قرار دارند. این داده‌ها علاوه بر پیش‌بینی جهت قیمت، به فهمیدن اینکه آیا بازار در آستانه نوسانات شدید قرار دارد یا خیر نیز کمک می‌کنند.
لایه دوم نوسان برای کاربر ایرانی؛ نرخ تومانی تتر
تا اینجای کار همه چیز پیرامون قیمت جهانی بیت کوین بوده است. اما کاربر ایرانی قیمت را به تومان می‌بیند که بین قیمت جهانی و نرخ تومانی یک متغیر مهم به نام نرخ تتر وجود دارد. تتر، رمزارزی است که ارزش آن به دلار آمریکا وابسته است و در صرافی‌های ایرانی به عنوان پلی بین تومان و بازار جهانی عمل می‌کند. قیمت تومانی بیت کوین تقریباً برابر با ضرب نرخ دلار بیت کوین در نرخ تومانی تتر، با احتساب اختلاف ناشی از عرضه و تقاضای موجود در بازار تومانی می‌باشد.
نرخ تتر در ایران بیشتر از هر چیز تحت تأثیر نوسانات دلار در بازار آزاد قرار دارد. اخبار سیاسی و اقتصادی داخلی و انتظارات مرتبط با نرخ ارز بر آن تأثیر می‌گذارند. این بدان معناست که ممکن است روزی که در آن بیت کوین در سطح جهانی پایدار است، قیمت تومانی آن به دلیل جهش دلار به شدت تغییر کند. همچنین ممکن است بیت کوین در سطح جهانی نزول داشته باشد و در عین حال تتر نیز گران شود و قیمت تومانی تقریباً ثابت بماند. کسانی که تنها به نرخ تومانی توجه می‌کنند، قادر به تشخیص این دو حرکت نخواهند بود.
ساعت‌های فعالیت نیز در این لایه تأثیرگذار هستند. بازار دلار آزاد ساعات کاری و روزهای تعطیل خاص خود را دارد، در حالی که بازار تتر به صورت ۲۴ ساعته فعالیت می‌کند. به همین دلیل، گهگاه خبری که در ساعات تعطیلات بازار ارز منتشر می‌شود، ابتدا در نرخ تتر خود را نشان می‌دهد و سپس به بازار دلار می‌رسد. در این ساعت‌ها معمولاً حجم معاملات تومانی کمتر است و نرخ تتر ممکن است نوسانات بیشتری نسبت به حالت عادی تجربه کند.
یک روش ساده برای تفکیک این دو لایه این است که قیمت هر کوین را هم بر حسب تتر و هم بر حسب تومان مشاهده کنید. صرافی‌های ایرانی، مانند بیت‌پین، معمولاً قیمت‌های هر دو بازار را برای کوین‌های اصلی به نمایش می‌گذارند. اگر در قیمتی بر حسب تتر تغییر خاصی مشاهده نشود، اما قیمت تومانی تغییر کند، این تغییر ناشی از نوسانات نرخ تتر است، نه خود بیت کوین. این تفکیک به‌خصوص زمانی اهمیت دارد که تصمیم به خرید می‌گیرید، چرا که ممکن است آنچه که افزایش قیمت داشته، تتر باشد و نه رمزارزی که قصد خریدش را دارید.
عامل دیگری که در بازارهای داخلی دیده می‌شود، عمق بازار است. حجم معاملات در بازار تومانی یک کوین معمولاً به اندازه بازار جهانی آن کوین نیست. در بازارهایی با حجم کم، اسپرد ممکن است بیشتر شود و یک سفارش بزرگ بتواند تأثیر گران‌بهایی داشته باشد. به همین دلیل، قیمت کوین‌هایی با حجم کم‌معامله در بازار تومانی گاهی نوسانات زیادی را تجربه می‌کند که در بازار جهانی آن کوین دیده نمی‌شود. این مسئله به خصوص در مورد بیت کوین و اتریوم کمتر مشهود است و بیشتر شامل کوین‌های کوچک‌تر می‌شود.
چطور نوسان روزانه را تحلیل کنیم و از آن نترسیم؟
نوسان بخشی از ذات این بازار است و قرار نیست که از بین برود. آنچه که باید تغییر کند، نحوه تحلیل و برخورد با آن است. افرادی که هر چند دقیقه قیمت را بررسی می‌کنند و از هر شمع قرمزی نگران می‌شوند، معمولا تصمیمات شتاب‌زده‌تری می‌گیرند در مقایسه با کسانی که بازه‌های زمانی بزرگ‌تری را مدنظر قرار می‌دهند. چند عادت ساده وجود دارد که می‌تواند کمک کند تا نوسانات روزانه را بهتر تحلیل کنید:
به عددی که به عنوان تغییر ۲۴ ساعته کنار قیمت نشان داده می‌شود، با دقت توجه کنید. این عدد قیمت کنونی را با همان ساعت دیروز مقایسه می‌کند، نه با قیمت صبح روز جاری. بنابراین اگر دیروز در همین ساعت قیمت به طور موقت جهش کرده باشد، ممکن است تغییر ۲۴ ساعته منفی نمایش داده شود در حالی که قیمت از صبح امروز افزایشی بوده است. برای قضاوت درباره روند، بهتر است که به نمودار توجه کنید، نه تنها به این درصد.
اگر از اهرم استفاده می‌کنید، وضعیت متفاوتی وجود دارد. حرکتی که برای صاحب بیت کوین معمولی تنها یک نوسان ساده تلقی می‌شود، ممکن است در یک موقعیت اهرمی به معنی بسته شدن کامل موقعیت باشد. این نوسانات روزانه در بازار اسپات قابل تحمل هستند، اما در معاملات اهرمی تنها با تعیین حد ضرر و انتخاب اندازه موقعیت کوچک‌تر می‌توان آن را مدیریت کرد.
نوسانات قیمت آنلاین ارزهای دیجیتال از منابع مختلفی ناشی می‌شوند که هر یک زمان و منطقی خاص خود را دارند: جریان سفارشات در بازارهای جهانی، اخبار و داده‌های اقتصادی، زنجیره لیکوئید شدن در بازار مشتقات و برای کاربران ایرانی، نرخ تومانی تتر. با دانستن اینکه عدد روی صفحه تحت تأثیر کدام لایه است، می‌توانید به جای واکنش سریع به هر نوسان، فقط به حرکاتی واکنش نشان دهید که به تصمیمات خودتان مرتبط‌اند.
نظرات کاربران