دکتر نادر توکلی در گفتگو با خبرنگار ایسنا در استودیو این خبرگزاری، در خصوص اجرای برنامه پزشکی خانواده توضیحاتی ارائه داد و گفت: در مباحث مربوط به برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع، صرفاً به وجود یک پزشک اشاره نمی‌شود؛ بلکه تیم کامل سلامت در این فرآیند درگیر است. بر پایه تجربیات جهانی، کشورهایی که موفق به اجرای نظام پزشکی خانواده و ارجاع مؤثری می‌شوند، می‌توانند به آثار مثبت و بهبودهای معنادار در نظام سلامت خود دست یابند.

رویکرد پیشگیرانه در اجرای برنامه پزشکی خانواده

وی با اشاره به اهمیت رویکرد «پیشگیرانه» به‌عنوان یکی از ارکان اصلی برنامه پزشکی خانواده، توضیح داد: این رویکرد به معنای آن است که پزشک خانواده یا تیم پزشکی خانواده وظیفه دارد تا آموزش‌های خودمراقبتی را به عهده بگیرد. همچنین، نیاز به انجام غربالگری‌های لازم، به‌ویژه در خصوص بیماری‌های مزمن و سرطان‌ها وجود دارد تا از آسیب‌های ناشی از این بیماری‌ها در بیماران مبتلا به دیابت و سایر بیماری‌های مزمن جلوگیری شود.

مدت‌زمان لازم برای اجرای برنامه پزشکی خانواده

رئیس دانشگاه علوم‌پزشکی ایران اشاره کرد که اجرای برنامه پزشکی خانواده به زمان احتیاج دارد و افزود: تجربیات کشورهایی که در راستای اجرای این برنامه اقدام کرده‌اند، نشان‌دهنده نیاز به زمان کافی برای انجام آن است.

سه رکن کلیدی اجرای برنامه

او توضیح داد که برای اجرای موفق برنامه پزشکی خانواده، باید به سه رکن اصلی توجه شود: نخستین رکن، باور مدیران ارشد وزارت بهداشت است که خوشبختانه در حال حاضر وجود دارد. «همکاری مردم» و «تأمین منابع پایدار به منظور به‌کارگیری تیم سلامت» به عنوان دو رکن دیگر از اهمیت بالایی برخوردارند.

تأمین منابع پایدار؛ چالش اصلی در اجرای برنامه پزشکی خانواده

رئیس دانشگاه علوم‌پزشکی ایران در رابطه با چالش‌های موجود در اجرای این برنامه گفت: تأمین منابع پایدار، بزرگ‌ترین چالش در راه اجرای این برنامه است، هرچند هیأت دولت وعده‌هایی در این زمینه داده است. پس از تأمین منابع، تأمین پزشک و ارائه مشوق‌هایی برای اعضای تیم پزشکی از دیگر الزامات و چالش‌های موجود است. تمام مسائل مرتبط با تأمین پزشکان و مشوق‌های آن‌ها طبق بخشنامه‌ها و آیین‌نامه‌های وزارت بهداشت پیش‌بینی شده است.

ضرورت توجه به مشوق‌های بیماران در روند اجرای برنامه پزشکی خانواده

وی ادامه داد: لازم است که مشوق‌هایی برای بیماران ایجاد شود. نظام سلامت با راه‌اندازی برنامه پزشکی خانواده باید اقداماتی انجام دهد تا فرانشیز خدمات رایگان گردد و عملکرد سیستم ویزیت پزشکان نیز بهبود یابد.

آغاز اجرای پایلوت پزشکی خانواده در شهر «بهارستان» استان تهران

توکلی در مورد اجرای برنامه پزشکی خانواده در دانشگاه علوم‌پزشکی ایران بیان کرد: اجرای پایلوت برنامه پزشکی خانواده در شهرستان «بهارستان» استان تهران با جمعیتی نزدیک به ۶۰۰ هزار نفر آغاز شده و فرایند تخصیص جمعیت به پزشک را شروع کرده‌ایم.

تخصیص جمعیت به پزشکان در بهارستان

او افزود: ارزیابی‌های اولیه دانشگاه بیانگر این است که برای اجرای این برنامه در بهارستان استان تهران به حدود ۲۰۰ پزشک عمومی نیاز داریم. استخدام پزشکان به‌صورت تدریجی انجام شده است و ما توانسته‌ایم ۴۰ درصد از جمعیت بیمه‌شده را به پزشکان اختصاص دهیم.

توکلی در خصوص سطح دوم برنامه پزشکی خانواده توضیح داد که کلینیک‌ها و بیمارستان‌ها به‌عنوان این سطح شناخته می‌شوند و بر این اساس، این مراکز می‌توانند بازخورد مناسبی را ارائه دهند. ادامه متناوب اجرای برنامه پزشکی خانواده به کاهش مشکلات موجود در این زمینه کمک خواهد کرد.

انتخاب فرمانداران به‌عنوان رؤسای کارگروه پزشکی خانواده هر شهرستان

رئیس دانشگاه علوم‌پزشکی ایران خاطرنشان کرد که فرماندار هر شهرستان به‌عنوان رئیس کارگروه پزشکی خانواده انتخاب شده است و سازوکار کارگروه به‌گونه‌ای طراحی شده که استانداران و فرمانداران مسئولیت‌های مربوط به امور هر استان و شهرستان را بر عهده دارند.

استحکام اراده وزارت بهداشت برای اجرای برنامه پزشکی خانواده

او افزود: جلسات هفتگی مربوط به برنامه پزشکی خانواده هر سه‌شنبه در وزارت بهداشت برگزار می‌شود. مقام عالی وزارت، معاونین توسعه، درمان و بهداشت، به‌طور دقیق مسائل اجرای این برنامه را نظارت می‌کنند و رؤسای دانشگاه‌های علوم‌پزشکی نیز به اجرای این برنامه مؤمن هستند. به این ترتیب، عزم جدی برای پیشبرد این برنامه وجود دارد. هرچند چالش‌های متعددی برای اجرای برنامه پزشکی خانواده وجود دارد، اما ما در تلاش هستیم تا این چالش‌ها را یکی یکی حل کنیم تا بتوانیم از تعداد آن‌ها بکاهیم.

همکاری سازمان‌های بیمه‌گر ضروری است

توکلی در خصوص اهمیت همکاری سازمان‌های بیمه‌گر در کنار برنامه پزشکی خانواده توضیح داد: این همکاری به‌ویژه از جانب سازمان بیمه سلامت و تأمین اجتماعی بسیار حیاتی است؛ زیرا بیمارستان‌هایی که در برخی شهرها خدمات درمانی ارائه می‌دهند، متعلق به سازمان تأمین اجتماعی هستند. هماهنگی با این بیمارستان‌ها به‌ویژه در سطح دوم اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع می‌تواند بسیار سودمند باشد.

این پزشک در ارتباط با سطح سوم برنامه پزشکی خانواده نیز به توضیحات بیشتری پرداخت و اشاره کرد که این سطح شامل بستری و ارجاع بیماران به بیمارستان‌های مشخص است که در حال پیگیری امور این سطح هستیم.

ضرورت تغییرات در سامانه‌های الکترونیک

رئیس دانشگاه علوم‌پزشکی ایران در خصوص لزوم آماده‌سازی زیرساخت‌های الکترونیکی اشاره کرد: همچنان به تغییراتی در پرونده الکترونیک سلامت و سامانه‌های بیمارستانی نیاز است، که خوشبختانه اقدامات لازم در این زمینه انجام شده است. باید تمامی روندهای اجرای برنامه پزشکی خانواده به خوبی طی شوند و برنامه‌ریزی برای نوبت‌دهی نیز از طریق پیامک به بیماران اطلاع‌رسانی می‌شود.

کاهش هزینه‌های نظام سلامت با اجرای بهینه برنامه پزشکی خانواده

توکلی در خصوص تأثیر برنامه پزشکی خانواده بر کاهش هزینه‌ها توضیح داد: اگر این برنامه به درستی و در بلندمدت پیاده‌سازی شود، می‌تواند به شکل چشمگیری هزینه‌های سلامت را کنترل کند. در حال حاضر، محدودیتی برای بسیاری از تجویزهای پاراکلینیک، تصویربرداری و آزمایش وجود ندارد که موجب افزایش شدید هزینه‌های نظام سلامت می‌شود. اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام سلامت به پزشکان این امکان را می‌دهد که به تمامی خدمات ارائه‌شده دسترسی داشته باشند؛ به عنوان مثال، اگر فردی یک MRI را در هفته گذشته انجام داده باشد، نتیجه آن در پرونده او ثبت شده و پزشک می‌تواند با بررسی سوابق، از درخواست‌های اضافی برای خدمات پاراکلینیکی جلوگیری نماید. این امر در کاهش هزینه‌ها بسیار مؤثر است.

کمبود پزشک و تأمین منابع، چالش‌های اصلی اجرای برنامه پزشکی خانواده

او در پاسخ به سوالی در خصوص چالش‌های دانشگاه علوم پزشکی ایران برای اجرای این برنامه، بیان کرد: کمبود پزشک و نیروی انسانی از مشکلات اصلی در راستای اجرای برنامه پزشکی خانواده محسوب می‌شود. به‌کارگیری و استخدام نیروی انسانی در حوزه بهداشت، خود به معنای واقعی کار دشواری است و این مسئله بزرگ‌ترین چالش ما در این زمینه به حساب می‌آید.

توکلی به بیان دیگر چالش‌ها نیز پرداخت و گفت: تأمین منابع پایدار، دومین چالش مهم در اجرای برنامه پزشکی خانواده است و تا زمانی که منابع پایداری برای اجرای این برنامه در نظر گرفته نشود، نمی‌توانیم به درستی پیش برویم. به عنوان مثال، منابع مربوط به درمان مصدومان حوادث ترافیکی در بیمارستان‌ها از طریق بیمه شخص ثالث خودروها تأمین می‌شود و این منابع مشخص و پایدار است و چالشی برای تأمین آن وجود ندارد. اگرچه با تأخیر در پرداخت منابع برای خدمات مصدومان ترافیکی روبرو هستیم، اما تأثیرات مالی برای بیماران در این زمینه محدود است و آن‌ها تنها جراحت و آسیب ناشی از تصادف را متحمل می‌شوند.

بدهی سازمان‌های بیمه‌گر به نظام سلامت

توکلی همچنین به تأخیر سازمان‌های بیمه‌گر در پرداخت بدهی‌های مراکز درمانی اشاره کرد و با بیان این‌که سازمان‌های بیمه‌گر دچار بدهی‌های زیادی در نظام سلامت هستند، ابراز نگرانی کرد: متأسفانه، سازمان‌های بیمه‌گر در شرایط سختی قرار دارند و مطالبات آنان از حوزه تأمین اجتماعی و بیمه سلامت بسیار زیاد است و تأخیر در پرداخت‌ها به چشم می‌خورد. با این حال، ما معتقدیم که مردم باید خدمات مورد نیازشان را دریافت کنند.

هیچکس نباید به‌خاطر مشکلات مالی از خدمات سلامت بازماند

وی ادامه داد: شعار ما در دانشگاه علوم‌پزشکی ایران این است که هیچ فردی نباید به دلیل نداشتن پول از دریافت خدمات محروم شود. بنابراین، مددکاری و فعالیت‌های خیریه در کنار بیمارستان‌ها فعال هستند و ما نیز تا حد امکان به بیماران یاری می‌رسانیم.

وضعیت پرداخت از جیب بیماران در دانشگاه علوم‌پزشکی ایران

او در مورد وضعیت هزینه‌هایی که بیماران از جیب خود پرداخت می‌کنند نیز گفت: این درصد در بیمارستان‌های دولتی تحت پوشش دانشگاه علوم‌پزشکی ایران حدود ۲۱ درصد است که نشان‌دهنده وضعیت مالی مساعدی برای بیماران به‌شمار می‌رود. رقم پرداخت از جیب مردم در این بیمارستان‌ها نشان‌دهنده حمایت مالی معقولی از شهروندان است.

شرایط کشور و چالش‌های قیمت دارو و تجهیزات

او با اشاره به افزایش قیمت دارو و تجهیزات به عنوان چالش‌های نظام سلامت، گفت: با توجه به شرایط اقتصادی حاکم بر کشور، ما شاهد افزایش هزینه‌های دارو و تجهیزات هستیم که مشکلاتی را به دنبال داشته است، هرچند پوشش بیمه‌ای در پیگیری و حل بسیاری از این مشکلات، اثرگذار است.

تأمین متمرکز دارو و تجهیزات

وی افزود: تأمین اقلام دارویی و تجهیزات پزشکی مورد نیاز در هر ۲۰ بیمارستان تحت پوشش دانشگاه به‌صورت متمرکز صورت می‌گیرد؛ بنابراین هیچ کمبودی در این بیمارستان‌ها وجود ندارد. تمامی تجهیزات، داروها و ملزومات مصرفی برای هر بیماری که در بیمارستان پذیرش می‌شود، در همان بیمارستان تأمین و مصرف می‌گردد؛ و به همین خاطر، هیچ بیمار مجبور نیست برای تهیه تجهیزات یا دارو به خارج از سیستم بیمارستان مراجعه کند.

جلوگیری از ارجاع بیماران برای تهیه دارو و تجهیزات

رئیس دانشگاه علوم‌پزشکی ایران درباره لزوم جلوگیری از تحمیل هزینه‌های اضافی به بیماران به‌خصوص از سوی universidades گفت: عدم ارجاع بیماران به سیستم خارج از بیمارستان برای پیشگیری از بار مالی اضافی بر بیماران یکی از اصول اصلی دانشگاه علوم‌پزشکی ایران است تا به این ترتیب، مردم با مشکلات بیشتری مواجه نشوند. در صورتی که بیماری به هر دلیلی از دریافت خدمات در سیستم دولتی محروم شود و مجبور به مراجعه به بیمارستان‌های خصوصی گردد، ممکن است هزینه‌های بسیار بالاتری را متحمل شود که می‌تواند آسیب زیادی به وضعیت مالی خانواده‌ها بزند.

جلب رضایت پزشکان برای مشارکت در برنامه پزشکی خانواده

او در خصوص جلب نظر پزشکان برای مشارکت در برنامه پزشکی خانواده بیان کرد: راه‌اندازی مراکز جامع سلامت آموزشی، از جمله تحولات مثبتی است که در راستای آموزش پزشکان عمومی در دانشگاه علوم‌پزشکی ایران صورت گرفته است. دانشجویان پزشکی عمومی در سال آخر خود به مدت دو ماه در این مراکز کارآموزی می‌کنند و بدین ترتیب با اصول پزشکی خانواده آشنا می‌شوند و آموزش‌های لازم را دریافت می‌کنند.

توکلی ادامه داد: نتایج یک نظرسنجی از دانشجویان نشان داده که حضور در مراکز جامع سلامت آموزشی یکی از بخش‌هایی است که از آن رضایت بالایی وجود دارد. بنابراین این اقدام می‌تواند به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری بلندمدت برای اجرای برنامه پزشکی خانواده محسوب شود.

او همچنین در رابطه با تأثیر قراردادهای پزشکان بر افزایش مشارکت در اجرای این برنامه اشاره کرد: این قرارداد معنای خاصی دارد و بخش زیادی از هزینه‌های مطب او را پوشش می‌دهد. به عبارتی، میزان هزینه‌ها و مالکیت مطب در کلان‌شهرها بسیار بالا است و این چالشی است که در شهرهای کوچک‌تر کم‌تر مشاهده می‌شود.

وی برای تأکید بر نیاز به تأمین مشوق برای پزشکان بیان کرد: باید بیشتر بر کار پزشکان تمرکز کرده و مشوق‌های لازم برای ترغیب آنان در نظر بگیریم. علاوه بر تأمین مشوق‌ها، تدوین بسته‌های توانمندسازی برای پزشکان نیز ضروری است تا به‌روز بودن دانش و مهارت‌های آن‌ها حفظ شود و آخرین پروتکل‌های درمانی مربوط به بیماری‌های شایع را آموزش ببینند.

انتهای پیام