لیم هویی جی، خبرنگار بخش بازارهای مالی شبکه سی‌ان‌بی‌سی

به نقل از فرارو و شبکه سی ان بی سی، روزنامه وال‌استریت ژورنال به استناد از یک مقام سابق اطلاعاتی روسیه که در جریان قرار دارد، گزارش کرده است که ولادیمیر پوتین طی تماس تلفنی در تاریخ ۹ اکتبر با دونالد ترامپ، پیشنهاد برگزاری نشستی را با مشارکت خود، رئیس‌جمهور ایالات متحده و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین برای دستیابی به توافقی پیرامون پایان جنگ اوکراین مطرح نموده است. این تماس به انعقاد توافقی برای فروش نفت گازوئیل روسیه در بازار جهانی نیز منجر گشته است.

برگزاری این نشست سه‌جانبه هنوز تأیید نشده است، اما گزارش‌ها نشان می‌دهند که احتمال برگزاری آن در حاشیه نشست همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه در ماه نوامبر در شهر شنژن چین وجود دارد. نکته حیاتی این است که در صورت وقوع این جلسه، ولودیمیر زلنسکی در آن حضور نخواهد داشت.

این شرایط می‌تواند سؤالات بسیاری درباره جایگاه اوکراین در مذاکرات احتمالی ایجاد کند. کی‌یف نگران است که تصمیمات مربوط به آینده جنگ، بدون در نظر گرفتن نظر مستقیم دولت اوکراین و با توافق قدرت‌های بزرگ اتخاذ شود. در سوی دیگر، واشنگتن و مسکو ممکن است دستیابی به توافقی بین خود را راهی برای آغاز مذاکرات وسیع‌تر تلقی کنند؛ هرچند هنوز اطلاعات دقیقی درباره مفاد ممکن توافق یا تضمین‌های امنیتی برای اوکراین منتشر نشده است.

کاهش فشار تحریمی بر مسکو؛ اختلاف جدید بین ترامپ و زلنسکی

این گزارش در شرایطی منتشر شده که تنش‌ها بین واشنگتن و کی‌یف در مورد نحوه پایان دادن به جنگ رو به افزایش است. دولت ترامپ به تازگی محدودیت‌های مربوط به صادرات گازوئیل روسیه را به‌طور موقت کاهش داده و با صدور فرمان اجرایی در تاریخ ۱۸ اکتبر، از اجرای برخی تحریم‌های جدید که توسط لیندسی گراهام، سناتور جمهوری‌خواه مرحوم حمایت می‌شد، جلوگیری کرده است.

ترامپ از این اقدام دفاع کرده و بیان داشته است که واشنگتن نباید کاری کند که روسیه را به طور غیرضروری از میز مذاکره دور سازد. او در شبکه تروث سوشال همچنین زلنسکی را به نداشتن تمایل کافی برای پایان دادن به جنگ متهم کرده است. در پاسخ، رئیس‌جمهور اوکراین در شبکه ایکس تصمیم آمریکا برای کاهش محدودیت‌ها را نادرست تلقی کرده و هشدار داده است که مسکو ممکن است هر نشانه‌ای از کاهش فشار اقتصادی را به عنوان فرصتی برای کسب درآمد بیشتر ببیند و این وضعیت می‌تواند به ادامه جنگ بدل شود، نه به ایجاد انگیزه‌ای برای مصالحه.

مؤسسه مطالعات جنگ نیز در گزارشی تصریح کرده که فرمان اجرایی ۱۶ اکتبر ترامپ با هدف اعلام‌شده دولت آمریکا برای پایان دادن به جنگ همخوانی ندارد و می‌تواند به روسیه اجازه دهد منابع مالی لازم برای تداوم درگیری را حفظ کند، بدون اینکه امتیاز خاصی برای ورود جدی به مذاکرات صلح دریافت کند.

آتش‌بس انرژی زیر فشار؛ حملات متقابل همچنان برقرار است

اختلافات میان دو کشور تنها به تحریم‌ها محدود نمی‌شود. ترامپ پیشتر از اوکراین خواسته بود که حملات خود به زیرساخت‌های انرژی روسیه را متوقف کند و این مسئله را به افزایش قیمت گازوئیل مرتبط دانسته است.

آتش‌بس معروف به «آتش‌بس انرژی» که ترامپ در تاریخ ۱۱ اکتبر اعلام کرد، موفق به متوقف کردن حملات متقابل نشد. طبق گزارش‌ها، روسیه به حملات به زیرساخت‌های اوکراین ادامه داد و کی‌یف پس از یک وقفه سه‌روزه در حملات خود، روز پنجشنبه گذشته عملیات خود را علیه اهداف روسی از سر گرفت.

در طول آخر هفته، هر دو طرف عملیاتی گسترده را انجام دادند. اوکراین بیش از هزار پهپاد به سوی روسیه پرتاب کرده و در پی این حملات، گزارش‌هایی از آتش‌سوزی‌ها در یک پایانه صادرات نفت و یک پالایشگاه در سن‌پترزبورگ به‌دست آمده است. در همین حال، روسیه کی‌یف را با موشک‌های بالستیک هدف قرار داد. زلنسکی در گفت‌وگو با بلومبرگ هشدار داده است که برخی اقدامات ایالات متحده این تصور را به‌وجود می‌آورد که اوکراین تحت فشار برای تسلیم شدن است. او همچنین تأکید کرده که نمی‌خواهد اعتقاد داشته باشد که شرکای آمریکایی‌اش در پی پایان سریع‌تر جنگ به هزینه منافع و امنیت اوکراین هستند.

استارلینک و استارشیلد؛ ابزار فناوری در میدان جنگ

اختلافات بین واشنگتن و کی‌یف به عرصه فناوری نظامی نیز کشیده شده است. اوکراین هفته گذشته آمریکا را متهم کرد که محدودیت‌هایی را بر سیستم استارشیلد اعمال کرده است؛ سامانه‌ای با کاربردهای نظامی که نسخه نظامی‌شده فناوری استارلینک محسوب می‌شود و ارتش اوکراین از آن برای ارتباطات عملیاتی، کنترل نیروها و دفاع در برابر حملات روسیه بهره می‌گیرد.

گزارش‌ها نشان می‌دهند که این محدودیت‌ها اتصال برخی تجهیزات متحرک با سرعت‌های بالای ۱۶۰ کیلومتر در ساعت، از جمله پهپادهای رهگیر، را مختل کرده است. طبق اطلاعات منتشرشده از رسانه‌های اوکراینی، زلنسکی این اقدام را نتیجه یک برنامه‌ریزی دانسته و گفته است که کی‌یف با آزمایش اتصال استارلینک در کشورهای اروپایی متوجه شده است که چنین محدودیتی در آنجا وجود ندارد.

ترامپ هرگونه دخالت کاخ سفید در این محدودیت‌ها را رد کرده است، اما ایلان ماسک، مدیرعامل اسپیس‌ایکس، مسئولیت کنترل شبکه استارشیلد را بر عهده دولت آمریکا می‌داند. همچنین خبرگزاری رویترز به نقل از دو مقام آمریکایی اعلام کرده که دستوری در مورد محدودسازی دسترسی اوکراین از کاخ سفید صادر شده، هرچند هویت صادرکننده دستور مشخص نیست. روزنامه تلگراف نیز ادعا کرده که ماسک پیشنهاد کاهش دسترسی اوکراین به استارلینک را با ترامپ در میان گذاشته و هر دو در اجرای این محدودیت‌ها نقش داشته‌اند. این ادعاها هنوز به‌طور مستقل و جامع تأیید نشده‌اند.