طبق گزارش خبرنگار مهر، تازه‌ترین اطلاعات ارائه‌شده توسط سازمان هواشناسی کشور، نشان می‌دهد که بررسی وضعیت دما در کشور از آغاز سال آبی جاری (یکم مهرماه ۱۴۰۵) تا پایان ۲۷ مهرماه، حکایت از این دارد که ایستگاه شبانکاره در استان بوشهر با دمای ۴۲.۸۰ درجه سانتی‌گراد به عنوان گرم‌ترین مکان ایران شناخته شده است. در مقابل، ایستگاه هزارکانیان در کردستان کمترین دما را با ۱.۰ درجه سانتی‌گراد به ثبت رسانده است.

ادامه گرمای غیرمعمول؛ دمای میانگین کشور ۲.۸ درجه بیشتر از حد نرمال

تحلیل میانگین دمای کشور در هفته گذشته نیز از تداوم دماهای بالاتر از میزان بلندمدت حکایت دارد؛ به‌طوری‌که میانگین دما در این مدت به ۲۲.۶ درجه سانتی‌گراد رسیده و در مقایسه با میانگین بلندمدت این بازه که ۱۹.۵ درجه سانتی‌گراد است، به میزان ۳.۱ درجه سانتی‌گراد افزایش یافته است.

علاوه بر این، میانگین دمای کشور از ابتدای مهرماه تا ۲۷ مهرماه به ۲۴.۲ درجه سانتی‌گراد رسیده؛ عددی که در قیاس با میانگین تاریخی ۲۱.۴ درجه سانتی‌گراد نشان دهنده افزایشی ۲.۸ درجه‌ای است.

این مجموع اطلاعات به روشنی بیانگر این واقعیت است که دمای میانگین کشور در بازه‌های زمانی ذکرشده، خصوصاً در مقیاس هفت‌روزه و از ابتدای ماه جاری، همچنان بالاتر از حد نرمال قرار دارد.

افزایش ۱۲ درصدی بارش‌های مهرماه؛ کدام استان‌ها بارش بیشتری داشتند؟

تحلیل نقشه‌های بارش کشور از ابتدای سال آبی جاری (یکم مهر) تا ۲۷ مهرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که توزیع بارش‌ها در مناطق مختلف کشور یکنواخت نبوده و بیشترین بارش‌ها در استان‌های شمالی، شمال‌غربی و برخی نواحی کوهستانی ثبت شده است. طبق داده‌های منتشرشده، میزان تأمین آب کشور از بارش‌ها تا این تاریخ برابر با ۱.۵۹ درصد گزارش شده است.

آخرین گزارش‌های سازمان هواشناسی نشان‌دهنده بالاترین میزان بارش‌ها در استان‌های گلستان، مازندران، گیلان و اردبیل و همچنین برخی نواحی از استان‌های زنجان، کردستان، البرز، چهارمحال‌وبختیاری، ایلام، خراسان شمالی، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی است. این توزیع گویای این است که سهم بارش‌ها در مناطق مختلف کشور تحت تأثیر شرایط جغرافیایی و الگوهای جوی متفاوت است.

از سوی دیگر، بررسی بارندگی‌ها در هفت روز گذشته نشان می‌دهد که میانگین بارش کشور به ۰.۵ میلی‌متر کاهش یافته و در مقایسه با میانگین بلندمدت این دوره، کاهشی ۷۰.۸ درصدی را به نمایش می‌گذارد. همچنین، مجموع بارش‌های ثبت‌شده از ابتدای مهرماه تا ۲۷ این ماه به ۵.۳ میلی‌متر رسیده که نسبت به میانگین بلندمدت این دوره، ۱۲.۱ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

آیا بارش‌های سنگین پاییزی در راه است؟؛ ظهور ال‌نینو به میان آمد

به گزارش مهر، براساس جدیدترین پیش‌بینی‌های هواشناسی، بارش‌های قابل توجه در مناطق غرب و شمال‌غرب کشور از هفته چهارم مهرماه آغاز گشته است. خروجی مدل‌های عددی هواشناسی نیز علائم فعالیت سامانه‌های بارشی در غرب کشور را نشان می‌دهد و بر این اساس، با توجه به شرایط اقلیمی و شاخص‌های جوی، احتمال تشدید بارش‌ها در فصل پاییز وجود دارد.

تحلیل شاخص‌های اقلیمی نشان می‌دهد که پدیده ال‌نینو و سایر الگوهای همسو می‌توانند پیش‌زمینه‌ای برای افزایش بارش‌ها در ایران، به‌ویژه در فصل پاییز فراهم کنند. بنابراین، شانس برخورداری از پاییزی پربارش وجود دارد، هرچند تحقق این شرایط به تحولات جوی در هفته‌های آینده وابسته است.

با این وجود، در کنار دیدگاه خوشبینانه افزایش بارش‌ها، دو مسأله جدی شامل تداوم دماهای بالا و خطر وقوع سیلاب‌های وسیع باید مد نظر قرار گیرد.

در سال‌هایی که پدیده ال‌نینو به نشو و نما می‌رسد، زمینه گرمایش بیشتر می‌شود. این وضعیت، همراه با اثرات تغییر اقلیم، می‌تواند به افزایش دما و بروز ناهنجاری‌های دمایی منجر گردد، به طوری که دما در برخی بازه‌های زمانی بالاتر از میانگین نرمال قرار گیرد.

این افزایش دما همچنین می‌تواند موجب تشدید تبخیر و نیاز آبی بیشتر شود. از سوی دیگر، بالا بودن دما بر وضعیت رطوبت و نوع بارش در نواحی مختلف تأثیر گذاشته و ممکن است سهم بارش برف در ارتفاعات را کاهش دهد. بدین ترتیب، احتمال افزایش بارش باران و کاهش بارش برف وجود دارد؛ مسأله‌ای که در زمینه مدیریت منابع آبی و عواقب هیدرولوژیک بارش‌ها حائز اهمیت است.

احتمال وقوع سیلاب‌های وسیع در چندین استان

یکی دیگر از جنبه‌های مهم در بررسی وضعیت بارش‌های پاییزی، احتمال وقوع سیلاب‌های وسیع است. در شرایطی که دما به اندازه معقولی بالا باشد و رطوبت کافی به جو تزریق شده باشد، برخی سامانه‌های بارشی در صورت داشتن پتانسیل دینامیکی، می‌توانند بارندگی‌های شدید و گسترده‌ای به وجود آورند.

پدیده ال‌نینو و دیگر شاخص‌های اقلیمی مشابه نیز ممکن است به ایجاد شرایط مناسب برای افزایش رطوبت کمک کنند. اگر هوای گرم و مرطوب در مسیر حرکت سامانه‌های بارشی قرار گیرد، احتمال وقوع سیلاب‌های وسیع و فراگیر نیز افزایش خواهد داشت؛ چنین رخدادهایی ممکن است چندین استان کشور را به‌طور همزمان تحت تأثیر قرار دهند.

اگرچه در حال حاضر وقوع این سامانه‌ها قطعی نیست و تعیین دقیق زمان، شدت و منطقه جغرافیایی فعالیت آنها غیرممکن است، معمولاً یک تا دو هفته پیش از شروع این سامانه‌ها، نشانه‌های جوی به وضوح بیشتری در الگوهای پیش‌بینی آشکار می‌شود و در آن موقع می‌توان هشدارها و اطلاع‌رسانی‌های لازم را انجام داد.

ضرورت آمادگی استان‌های غربی برای بارش‌های پاییزی

با وجود نامشخص بودن زمان و شدت احتمالی سامانه‌های بارشی، ضرورت انجام اقدامات پیشگیرانه از همین حالا در استان‌های مختلف کشور، به‌ویژه در نواحی غربی زاگرس، بسیار حائز اهمیت است.

استان‌های فارس، چهارمحال‌وبختیاری، کهگیلویه‌وبویراحمد، کرمانشاه، خوزستان، ایلام و لرستان و همچنین نواحی شمالی‌تر تا حدود استان کردستان، جزء مناطقی هستند که باید برای مواجهه با بارش‌های شدید احتمالی و پیامدهای ناشی از آن آماده شوند.

به این ترتیب، علاوه بر توجه به احتمال افزایش بارش‌ها در فصل پاییز، نظارت مداوم بر وضعیت جوی و آمادگی برای مقابله با خطرات بالقوه، به‌ویژه سیلاب‌های وسیع، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.