آیا اطلاع دارید که هزینه هر یک از جنگنده‌های پیشرفته F-22 رپتور که متعلق به نیروی هوایی ایالات متحده است، به چه میزان می‌رسد؟ این هواپیما، که دارای فناوری پنهان‌کار می‌باشد، نه تنها یک نمونه برجسته از مهندسی محسوب می‌شود، بلکه نمایانگر هزینه‌های سرسام‌آور پروژه‌های بزرگ نظامی نیز هست. از عواملی که به این قیمت‌های بالا منجر می‌شود، می‌توان به وابستگی به تامین‌کنندگانی که تنها در این حوزه فعالیت دارند و نبود رقابت کافی اشاره کرد که هزینه‌های مالی کلانی را برای پنتاگون به همراه داشته است.
دلایل گرانی جنگنده F-22 رپتور چه چیزهایی هستند؟
یکی از دلایل عمده‌ای که هزینه‌های بالای در خرید نظامی ایالات متحده را توجیه می‌کند، شیوه تعامل دولت با بخش‌های خصوصی است. وابستگی به تامین‌کنندگان انحصاری، کمبود شفافیت در روند تعیین قیمت‌ها، ضعف در مهارت‌های مذاکره و محدودیت در وجود رقابت به طرز چشمگیری باعث افزایش غیرقابل تصور قیمت‌ها می‌گردد. به‌عنوان مثال، تعداد رقبای اصلی در قراردادهای نظامی از ۵۱ شرکت در سال ۱۹۹۳ به ۵ شرکت کاهش یافته است (لاکهید مارتین، بویینگ، ریتون، نورثروپ گرومن و جنرال داینامیکس). این حجم کاهش در رقابت، قدرت چانه‌زنی پنتاگون را تحت الشعاع قرار داده و بدین ترتیب، هزینه‌ها را به طرز قابل توجهی تشدید می‌کند.
تکنولوژی برتر: چالش‌ها و هزینه‌های ابتدایی توسعه F-22
در سال ۱۹۸۱، نیروی هوایی ایالات متحده برنامه جنگنده تاکتیکی پیشرفته (ATF) را با هدف‌گذاری‌های بسیار طموحانه آغاز کرد. این هدف‌گذاری‌ها شامل استفاده از مواد کامپوزیتی و آلیاژهای سبک، فناوری پنهان‌کاری، سیستم‌های پیشرفته اویونیک و کنترل پرواز، و قابلیت سوپرکروز (پرواز پایدار در سرعت ۱.۴ تا ۱.۵ ماخ بدون نیاز به پس‌سوز) بود. لاکهید مارتین برنده قرارداد برای طراحی F-22 رپتور شد، اما دستیابی به این فناوری‌های نوین بار مالی سنگینی را به همراه داشت:
جمع مبلغ این هزینه‌ها به ۶۷.۳ میلیارد دلار می‌رسید. اگر سفارش اولیه ۷۵۰ فروند رپتور حفظ می‌شد، هزینه هر جنگنده با احتساب تحقیق و توسعه و زیرساخت‌ها، حدود ۹۰ میلیون دلار تخمین زده می‌شد. این مبلغ، اگرچه ارزان به نظر نمی‌رسید، اما برای چنین هواپیمایی با توانایی‌های خاص F-22 منطقی به حساب می‌آمد.
فروپاشی شوروی، کاهش تولید و افزایش فوق‌العاده قیمت F-22 رپتور
با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در دسامبر ۱۹۹۱، هدف اولیه جنگنده F-22 رپتور که مبارزه با جت‌های پیشرفته شوروی بود، از بین رفت. اگرچه فاز تحقیق و توسعه در سال ۱۹۹۰ به پایان رسیده بود، اما نیاز به ۷۵۰ فروند F-22 دیگر ضرورت نداشت. این امر به تدریج منجر به «نابودی تدریجی» برنامه رپتور از طریق تعدیل‌های مکرر در بودجه گردید:
- چگونه چین توانست هزینه‌های تولید جنگنده‌های J-20 و J-10 را تا ۲۰ درصد کاهش دهد؟
- 5 جت جنگنده با قدرتمندترین سیستم های راداری
- جنگنده F-22 Raptor در دنیایی می‌جنگد که برای آن طراحی نشده بود
- جنگنده F-22 قرار بود به بمب‌افکن مافوق‌صوت تبدیل شود؛ داستان پروژه مرموز FB-22
چگونه تعداد محدود، قیمت F-22 رپتور را به ۳۶۹ میلیون دلار افزایش داد؟
این کاهش در تعداد در شرایطی پیش آمد که دولت به پرداخت ۳۲.۴ میلیارد دلار هزینه تحقیق و توسعه به شرکت لاکهید مارتین متعهد شده بود. این وضعیت باعث شد که هزینه‌های ثابت بین شمار کمتری از جنگنده‌ها تقسیم شود و قیمت هر فروند F-22 رپتور به حدود ۳۶۹ میلیون دلار برسد. آخرین رپتور در ماه مه ۲۰۱۲ تحویل داده شد و این پروژه ۴۰ ساله برای لاکهید مارتین حدود ۱۰ تا ۱۵ میلیون دلار سود به ازای هر هواپیما به ارمغان آورد.
نظرات کاربران