به گزارش دانشگاه سیدنی، پژوهشگران در مطالعه‌ای که ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ در مجله علمی «British Journal of Psychiatry» منتشر شد، اطلاعات بالینی و ژنتیکی ۱۱ هزار و ۳۸۰ فرد مبتلا به افسردگی را بررسی کردند.
نتایج نشان داد ۲۶۰۴ نفر، معادل حدود ۲۳ درصد شرکت‌کنندگان، ویژگی‌هایی داشتند که پژوهشگران آن را «الگوی شبانه‌روزی افسردگی» نامیدند. این الگو با اختلال در ساعت زیستی بدن، یعنی سازوکاری که چرخه تقریباً ۲۴ ساعته خواب و بیداری و دیگر فعالیت‌های بدن را تنظیم می‌کند، ارتباط دارد.
پژوهشگران تأکید می‌کنند که این یافته‌ها به معنای شناسایی قطعی یک بیماری مستقل نیست، بلکه شواهد اولیه‌ای درباره وجود یک الگوی بالینی مشخص در میان برخی افراد مبتلا به افسردگی فراهم می‌کند.
خواب نامنظم و خستگی صبحگاهی
افرادی که در این گروه قرار گرفتند، دست‌کم سه ویژگی مرتبط با چرخه شبانه‌روزی را گزارش کرده بودند. این ویژگی‌ها شامل خستگی شدید هنگام بیدارشدن، تمایل به دیر خوابیدن و دیر بیدارشدن، خواب طولانی‌تر در دوره‌های افسردگی، تغییرات فصلی علائم و تفاوت زیاد در زمان خواب در روزهای کاری و تعطیل بود.
این وضعیت می‌تواند با به‌هم‌خوردن هماهنگی ساعت زیستی بدن با برنامه روزانه همراه باشد. ساعت زیستی در تنظیم خواب، خلق‌وخو، تمرکز و سوخت‌وساز بدن نقش دارد.
با این حال، وجود این علائم به‌تنهایی به معنای ابتلا به نوع خاصی از افسردگی نیست؛ زیرا مشکلات خواب و خستگی در بسیاری از اختلالات و شرایط دیگر نیز مشاهده می‌شوند.
علائم شدیدتر و پاسخ ضعیف‌تر به برخی داروها
بر اساس نتایج مطالعه، افراد دارای این الگو، به‌طور متوسط، شروع زودتری برای بیماری و علائم بالینی شدیدتری گزارش کرده بودند. تجربه علائم شبیه شیدایی یا روان‌پریشی، افکار خودکشی، ناراحتی روانی شدید و افزایش وزن در دوره‌های افسردگی نیز در این گروه بیشتر گزارش شده بود.
پژوهشگران همچنین دریافتند که این افراد پاسخ ضعیف‌تری به برخی داروهای رایج ضدافسردگی، از جمله مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین و داروهای مهارکننده بازجذب سروتونین و نورآدرنالین، گزارش کرده بودند.
این بخش از نتایج بر گزارش شخصی شرکت‌کنندگان درباره تجربه درمان استوار بود و نه بر یک کارآزمایی بالینی که داروها را به‌صورت مستقیم با یکدیگر مقایسه کند. بنابراین، یافته‌ها اثبات نمی‌کنند که این داروها برای همه افراد دارای چنین ویژگی‌هایی کم‌اثر هستند.
آیا درمان‌های متفاوت می‌توانند مؤثر باشند؟
پژوهشگران معتقدند شناخت بهتر ارتباط میان ساعت زیستی و افسردگی ممکن است در آینده به انتخاب درمان‌های متناسب‌تر با ویژگی‌های هر فرد کمک کند. نوردرمانی، اصلاح رفتارهای مرتبط با خواب و برخی مداخلات پزشکی هدفمند از جمله گزینه‌هایی هستند که می‌توانند در پژوهش‌های آینده بررسی شوند.
با این حال، مطالعه حاضر ثابت نکرده است که این روش‌ها برای افراد دارای الگوی شبانه‌روزی افسردگی مؤثرترند. همچنین، این الگو هنوز به‌عنوان یک تشخیص مستقل و تثبیت‌شده در نظام‌های رایج تشخیصی شناخته نمی‌شود.
کارشناسان مستقل نیز تأکید کرده‌اند که برای تأیید این یافته‌ها، انجام پژوهش‌های بیشتر در جمعیت‌های متنوع و بررسی مستقیم‌تر ساعت زیستی بدن ضروری است.
به گفته پژوهشگران، درک تفاوت‌های میان افراد مبتلا به افسردگی می‌تواند به توسعه رویکردهای شخصی‌سازی‌شده در درمان کمک کند؛ اما تا زمان تأیید نتایج، افراد نباید داروهای خود را بر اساس این یافته‌ها تغییر دهند.
منابع: دانشگاه سیدنی و مجله British Journal of Psychiatry
نظرات کاربران