بر اساس گزارش ورزش سه، یدالله سلیمانی، داور پیشکسوت و چهره‌ای شناخته‌شده در عرصه قضاوت فوتبال در ایران، به عنوان اولین فردی شناخته می‌شود که در حین قضاوت یک بازی فوتبال، به دلیل مکث غیرمعمول در اجرای پنالتی، این ضربه را رد کرد. در آن زمان، قوانین داوری قادر به پوشش اینگونه حرکات نبود و دلیل این تصمیم سلیمانی هنوز مشخص نیست.
این واقعه در دیداری بین تیم کشاورز و پاس در سال ۱۳۷۲ اتفاق افتاد. در این بازی، سید مهدی ابطحی، یکی از بازیکن‌های معروف فوتبال ایران در دهه‌های ۶۰ و ۷۰، پشت توپ پنالتی ایستاد و آن را به سمت دروازه پاس شلیک کرد. اما سلیمانی با سوتی ممتد، همانند حرکتی که بیژن حیدری اخیراً در یزد انجام داده است، گل را ابطال و ضربه‌ای آزاد به تیم پاس داد.
فوتبال ایران تجربه زیادی از پنالتی‌های مکث‌دار یا بدون دورخیز نداشت. در بین بازیکنان خارجی، سوکراتس، کاپیتان برزیل، در زدن ضربات پنالتی بدون دورخیز مهارت داشت و در ایران نیز سیروس قایقران گهگاهی این سبک را پیاده می‌کرد. اما مکث کردن پیش از زدن پنالتی به‌عنوان یک خطا شناخته نمی‌شد و جالب اینجاست که آنها به‌واقع خطایی مرتکب نمی‌شدند. این در حالی است که قانونی که به‌صراحت مکث را پیش از ضربه پنالتی خطا حساب کند، تنها سال‌ها بعد توسط IFAB وضع شد و سلیمانی، ۳۰ سال پیش، عملاً این قانون را در ایران به اجرا درآورد.
سلیمانی که اکنون در سنین بالا به سر می‌برد و دیگر در نظارت بازی‌های لیگ حضور ندارد، در مصاحبه‌ای با خبرنگار ورزش سه، از یادآوری این واقعیت تعجب کرد و توضیحاتی در این خصوص ارائه کرد. او بعدها و به دنبال این اشتباه، در مجله کیهان ورزشی نوشت که به دلیل حواس‌پرتی و مشکلات شخصی، در آن موقع مرتکب خطا شده‌است و از تیم فوتبال کشاورز که تحت تأثیر تصمیم او قرار گرفته بود عذرخواهی کرد.
هنگامی که امروز با سلیمانی تماس گرفتیم، او که از جمله پیشکسوتان با احساس و درد دل‌سوز فوتبال ایران است، درباره این واقعه قدیمی توضیحات مختصری به خبرنگار ما ارائه کرد:
* آیا این روزها فوتبال ایران را پیگیری می‌کنید؟
نه، دیگر هیچ فدراسیون یا فوتبالی در این کشور نمی‌بینم و احساس می‌کنم دیگر بی‌فایده است که دخالت کنیم. من الان فقط به فوتبال‌های خارجی توجه دارم.
* امروز یک واقعه جنجالی در بازی استقلال رخ داد که شما را به یاد آن تصمیم در سال ۱۳۷۲ انداخت. درباره‌اش بیشتر توضیح دهید.
در آن زمان قوانین فوتبال سالنی تازه وارد شده بود و هنوز داوران فوتبال سالنی تعیین نشده بودند، به همین خاطر از داوران سنتی استفاده می‌کردند. شب قبل از بازی من کتاب قوانین فوتبال را مرور کرده بودم که در آن ذکر شده بود اگر بازیکن بیش از چهار ثانیه برای ضربات پنالتی مکث کند، توپ را برای حریف می‌دهند. در آن لحظه این موضوع به ذهنم خطور کرد و تصمیم آن را اتخاذ کردم.
* اما امروز گل چادرملو به همین علت باطل شد و تصمیم داور هم به نظر درست آمد.
بله، این قانون کاملاً درست است. بازیکنی که نمی‌دود و فقط راه می‌رود، در آخرین قدم مکث می‌کند و دروازه‌بان را دور می‌زند. این به لحاظ قانونی تخلف محسوب می‌شود و چه گل باشد چه نباشد، آن اقدام مردود است و بازیکن متخلف موظف به پرداخت جریمه شخصی خواهد بود، ضمن آنکه یک ضربه آزاد غیرمستقیم برای حریف اعلام می‌شود.
* نظری از شما درباره این تغییرات قانونی چه خواهد بود؟
به کلی منطقی است. زمانی که اینگونه ضربات پنالتی اجرا شود، دروازه‌بان به سمت یک سمت حرکت کرده و بازیکن در سمت دیگر شوت می‌زند و این حالت نادرست است.
* بعد از تصمیم شما در آن بازی، آیا حاشیه‌ای به وجود آمد؟
بله، چند واقعه حادث شد اما انسان در اشتباه کردن طبیعی است. در آن صحنه، کمک داور کنار دروازه ایستاده بود که می‌بایست به من در اعلام ورود توپ به دروازه کمک می‌کرد، اما این کار انجام نشد. او اگر یک قدم جلو می‌آمد، می‌توانست من را به اشتباهی که مرتکب شدم، آگاه کند.
* مسئولان واکنش خاصی نشان دادند؟
طبیعتاً برخی افراد به دنبال ایجاد مشکل بودند، اما مسئله خاصی نبود.
* آیا هواداران در استادیوم اعتراضی کردند؟
در استادیوم هیچ موضوع خاصی به وجود نیامد، زیرا تماشاگران هر دو تیم تعداد کمی بودند، اما من از نظر قانونی اشتباه کرده‌ام. هر انسانی خطایی ممکن است مرتکب شود. ما همیشه می‌گوییم که اشتباه از داور است و فقط خدا بی‌خطا است؛ اما وقتی بعد از آن، به‌عنوان ناظر به دیدارهای مختلف می‌رفتم، چنین مواردی را مشاهده می‌کردم که شرمنده می‌شدم بگویم من هم زمانی داور بوده‌ام و به شدت از عنوان داور دوری می‌کردم.
* در دوران قضاوت خود با اعتراض‌ها و حواشی چگونه رفتار می‌کردید و چگونه بازی را مدیریت می‌نمودید؟
وقتی که می‌خواستم به زمین بروم، گاهی می‌شنیدم که کاپیتان‌ها می‌گفتند که باید مراقب باشید، سلیمانی شوخی ندارد. بارها این جمله را در راهروهای امجدیه شنیده‌ام. اکنون هم سرم بالاست و وقتی بازیکنان قدیمی را می‌بینم، به من احترام می‌گذارند و از داوری‌هایم تعریف می‌کنند. این بیشتر از هر چیز دیگری برای من ارزشی دارد. من بعد از دوران قضاوت خود به مدت هجده دوره به عنوان مسئول برگزاری مسابقات در لیگ برتر فعال بودم و کوچک‌ترین تخلفات تماشاگران، مسئولان و غیره را درگزارش‌هایم به‌دقت ثبت می‌کردم. به عنوان مثال، اگر تماشاگران به داور توهین می‌کردند، بلافاصله برای ثبت در گزارشم مینوشتم، در حالی که سایر داوران معمولاً به این موضوع توجه نمی‌کردند. من از آنها می‌پرسیدم آیا تو هم شاهد توهین‌ها بودی؟ اما نمی‌توانستند گزارشی از آن تهیه کنند، در حالی که من این کار را می‌کردم. حتی برخی استان‌ها از کمیته داوران تقاضا کردند که من را برای قضاوت در دیدارهایشان انتخاب نکنند، زیرا من تمام تخلفات را گزارش می‌کردم. آن زمان شرایط به‌گونه‌ای متفاوت بود، اما متأسفانه اکنون، داوران شجاعت کمتری دارند.
* چه حوادثی موجب شد تا از فوتبال و به‌ویژه داوری فاصله بگیرید؟
حاشیه‌ها و مسائل پشت پرده که خودم به چندین مورد از آنها ورود کرده و در زمان مدیریت آقای دادکان و آقای صفایی فراهانی به کمیته انضباطی گزارش دادم. علاوه بر این، به خاطر بی‌توجهی‌ها به داوران پیشکسوت، هیچ یادآوری از ما نمی‌شود. من هفت سال پیش دچار سکته مغزی شدم و بعد از روند درمان، با مشکلاتی مواجه شدم و به سختی می‌توانم حرکت کنم. اما هیچ‌کس برای پرسیدن حال ما زنگ نزد که آیا زنده هستیم یا نه؟ من هم در سازمان لیگ به عنوان دبیر کمیته نقل و انتقالات و همچنین در کمیته داوران مشغول به کار بودم و دوستان خوبی دارم، اما حتی دلم نمی‌آید برای دیدن دوستانم به این سازمان‌ها مراجعه کنم.
* یکی از فرزندان شما هم داور بود و حالا مدت‌هاست که حضور ندارد.
در حال حاضر دو پسرم مربی هستند. یکی از آنها دارای مدرک مربیگری A آسیا و دیگری B آسیا است و به مدت ده سال در گرجستان مشغول به مربیگری بوده است. پسرم زمانی داور ملی بود و در زمان ریاست من در کمیته داوران اجازه ندادم او داوری کند. او کاندیدای حضور در جمع داوران بین‌المللی شده بود، اما من از او خواستم که در کلاس مربیگری شرکت کند و او ناراحت شد و گفت که ۱۵ سال برای رسیدن به این هدف تلاش کرده است. من به او گفتم اگر به فوتبال علاقه داری، تو را به کلاس مربیگری می‌فرستم. وی نیز دوره مربیگری را گذراند و به مدت ده سال در گرجستان مربی بود؛ سپس یک تیم بانوان را از رده‌های پایین به لیگ برتر رساند و به کار مربیگری تیم بزرگسالان دینامو سوخومی گرجستان مشغول شد. اما پس از بازگشت دوستان غیرورزشی‌اش از گرجستان، او هم به تنهایی بازگشت و اکنون مربی شاهین در لیگ دو است.
* چرا برخلاف بسیاری، مانع از ورود فرزندتان به داوری شدید؟
من مانند رئیس سابق کمیته داوران نیستم که فرزندش حتی کلاس درجه سه را هم نگذرانده اما برای او زمینه‌ای فراهم کرده که اکنون داور چهارم در لیگ برتر است. رئیس سابق کمیته داوران هر کسی را که با او ارتباط داشت، وارد داوری کرد و این باعث ضربه زدن به ساختار داوری شد.
نظرات کاربران