این راهبرد نه‌تنها شامل تخریب کابل‌ها می‌شود، بلکه هدف آن جلوگیری از تعمیر سریع آن‌ها برای ایجاد اختلالی پایدار است. مقام‌های ایرانی هشدار داده‌اند که در صورت حمله به خاکشان، هیچ خط قرمزی رعایت نخواهد شد. کارشناسان معتقدند این تهدید می‌تواند پیامدهای منطقه‌ای جدی داشته باشد.

برنامه‌ریزی ایران برای قطع کابل‌های اینترنت خلیج فارس

مقامات امنیتی ایران فاش کرده‌اند که تهران برنامه‌های عملیاتی مفصلی برای هدف‌گرفتن کابل‌های ارتباطی زیردریایی خلیج فارس در صورت حمله‌ی دوباره‌ آمریکا و اسرائیل تهیه کرده است. این طرح شامل جلوگیری از تعمیر سریع کابل‌ها نیز می‌شود تا اختلال در ارتباطات برای مدتی طولانی ادامه یابد. یکی از این مقامات با اشاره به دامنه‌ی پاسخ احتمالی، هشدار داد که ایران دسترسی کاملی به کابل‌های زیردریایی دارد و به‌سادگی می‌تواند آن‌ها را تخریب کند. یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، نیز پیش‌تر اعلام کرده بود که ایران قادر است هفت کابل اصلی اینترنت زیر تنگه هرمز را هدف قرار دهد.

کابل‌های زیردریایی تقریباً ۹۹ درصد ترافیک اینترنت جهان را منتقل می‌کنند. بااین‌حال، آلن مولدین، مدیر پژوهش مؤسسه‌ TeleGeography، برآورد می‌کند کمتر از یک درصد پهنای باند بین‌المللی از تنگه هرمز می‌گذرد. در نتیجه، اثر جهانی حمله در این محدوده ممکن است محدود بماند، اما پیامدهای منطقه‌ای آن می‌تواند محسوس باشد. قطع هم‌زمان چند کابل قادر است سرعت خدمات اینترنتی را کاهش داده و تراکنش‌های مالی، تجارت الکترونیکی و رایانش ابری را مختل کند.

چالش‌های تعمیر و توسعه مسیرهای جایگزین

یکی از بخش‌های کلیدی برنامه ایران پس از حمله، دشوارسازی یا توقف تعمیر کابل‌های آسیب‌دیده است. کارشناسان می‌گویند عملیات تعمیر در زمان جنگ با موانع بیشتری روبه‌رو خواهد شد؛ از جمله افزایش هزینه بیمه، مخاطرات امنیتی برای کشتی‌های تعمیراتی و تأخیر در دریافت مجوز ورود به آب‌های سرزمینی که می‌تواند زمان بازیابی اتصال‌ها را افزایش دهد. این طرح بازتاب ارزیابی رهبران ایران از سناریوی درگیری دوباره با آمریکاست که معتقدند کارزار نظامی تازه واشنگتن باید با پاسخی شدیدتر از گذشته روبه‌رو شود.

دولت‌های خلیج فارس برای کاهش وابستگی اقتصادی به نفت و تبدیل‌شدن به قطب‌های جهانی هوش مصنوعی، سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در فناوری انجام داده‌اند. این روند روابط آن‌ها با کسب‌وکارهای فناوری آمریکایی را عمیق‌تر کرده و در مقابل، دامنه‌ دارایی‌های آسیب‌پذیر در یک درگیری منطقه‌ای را گسترش داده است. پیش‌تر، در جریان جنگ ماه مارس، حملات ایران مستقیماً دو مرکز خدمات وب آمازون در امارات متحده عربی را هدف قرار داد و سپاه پاسداران، مایکروسافت، گوگل، اپل و انویدیا را اهداف مشروع اعلام کرده بود.

کشورهای منطقه و مجموعه‌های فناوری آمریکایی هم‌زمان در حال توسعه مسیرهای جایگزین زمینی هستند. برای مثال، مایکروسافت برنامه دارد تا سال ۲۰۳۰ بیش از ۴۰۰ میلیون دلار برای اتصال‌های زیردریایی و زمینی در خاورمیانه سرمایه‌گذاری کند.

اهمیت دریای سرخ و ابهامات سناریوی تقابل

ارزیابی کارشناسان نشان می‌دهد دریای سرخ در مقایسه با تنگه هرمز می‌تواند هدفی با پیامدهای جهانی گسترده‌تر باشد، به‌ویژه اگر ایران از حمایت متحدان حوثی خود در یمن برخوردار شود. بااین‌حال، تهران تاکنون به‌طور علنی از برنامه‌ای برای هدف‌گرفتن کابل‌های دریای سرخ سخن نگفته است. مسیرهای دریای سرخ داده‌ها را میان اروپا، شرق آفریقا و آسیا جابه‌جا می‌کنند و حدود ۳ درصد تقاضای بین‌المللی جهان و نزدیک به ۱۰ درصد ترافیک میان مناطق مختلف را تشکیل می‌دهند.

تفاوت میان سهم تنگه هرمز و دریای سرخ نشان می‌دهد پیامد حمله به کابل‌ها صرفاً تابع تعداد نقاط قطع‌شده نیست، بلکه به جایگاه هر مسیر در معماری شبکه، ظرفیت مسیرهای پشتیبان، سرعت تغییر مسیر ترافیک و امکان دسترسی کشتی‌های تعمیراتی بستگی خواهد داشت.

ادعای مقامات ایرانی مبنی بر توان دسترسی و تخریب کابل‌ها، هنوز از نظر آمادگی عملیاتی یا قابلیت جلوگیری از تعمیر به صورت مستقل تأیید نشده است. ابهام راهبردی پیرامون این تهدید، چند مخاطب هم‌زمان دارد: واشنگتن، اسرائیل، دولت‌های خلیج فارس و مجموعه‌های فناوری آمریکایی. سرنوشت این سناریو به مسیر دیپلماسی و احتمال ازسرگیری درگیری وابسته است و می‌تواند میدان تقابل را از تأسیسات نظامی و انرژی به شریان‌های نامرئی اقتصاد دیجیتال گسترش دهد.

ایران قطع اینترنت