یک تارنمای خبری آمریکایی در گزارشی به بررسی حمایت دونالد ترامپ از بنیامین نتانیاهو در انتخابات اسرائیل و تردیدهای برخی مشاوران کاخ سفید درباره ادامه همکاری با نخست‌وزیر اسرائیل پرداختند.
به گزارش فرارو به نقل از آکسیوس، در حالی که ترامپ آشکارا از نتانیاهو حمایت کرده، برخی از نزدیک‌ترین دستیاران او معتقدند تشکیل دولتی جدید در اسرائیل، بدون حضور شرکای راست افراطی نتانیاهو، می‌تواند فرصت بیشتری برای پیشبرد دستورکار واشینگتن در خاورمیانه فراهم کند.
ترامپ تاکنون با هیچ نخست‌وزیر اسرائیلی به‌جز نتانیاهو همکاری نکرده و شخصاً شناختی از دیگر نامزدهای این انتخابات ندارد. رابطه این دو، نزدیک اما در عین حال اغلب پرتنش بوده است.
یکی از مشاوران ترامپ در توصیف نگاه رئیس‌جمهور آمریکا به نتانیاهو گفت: او همان شیطانی است که [ترامپ] می‌شناسد.
حمایت ترامپ از نتانیاهو؛ یک بازی برد-برد؟
ترامپ پس از هفته‌ها تردید، روز یکشنبه حمایت خود را از نتانیاهو اعلام کرد و حتی تلویحاً هشدار داد که شکست نخست‌وزیر اسرائیل می‌تواند بر روابط آمریکا و اسرائیل تأثیر بگذارد.
با این حال، یکی از مقام‌های آمریکایی این حمایت را، فارغ از نتیجه انتخابات، به سود ترامپ و نوعی وضعیت برد-برد برای او توصیف کرد.
بر اساس این ارزیابی، اگر نتانیاهو پیروز شود یا در مقام نخست‌وزیر موقت به کار خود ادامه دهد، ترامپ می‌تواند مدعی شود که از نظر سیاسی به نجات او کمک کرده است. در چنین شرایطی، رئیس‌جمهور آمریکا ممکن است از این موقعیت برای اعمال فشار بر نتانیاهو و وادار کردن او به پذیرش امتیازهایی استفاده کند.
در مقابل، اگر نتانیاهو شکست بخورد و مخالفانش دولت جدیدی تشکیل دهند، رهبران تازه اسرائیل همچنان انگیزه‌های زیادی برای ایجاد و حفظ روابط خوب با ترامپ خواهند داشت. در این سناریو نیز حمایت رئیس‌جمهور آمریکا از رقیب سیاسی آن‌ها می‌تواند به‌سرعت به موضوعی حاشیه‌ای تبدیل شود.
مخالفت مشاوران ترامپ با دخالت در انتخابات اسرائیل
به گفته منابع مطلع، بسیاری از نزدیک‌ترین مشاوران ترامپ با تصمیم او برای حمایت از نتانیاهو مخالف بودند. آن‌ها معتقد بودند رئیس‌جمهور آمریکا باید از مداخله در انتخابات اسرائیل خودداری کند.
جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، نیز این هفته در پاسخ به پرسشی درباره انتخابات اسرائیل، به‌طور مشخص از پیروی از رویکرد ترامپ خودداری کرد؛ موضعی که در شرایط افزایش مخالفت با نتانیاهو در بخش‌هایی از جنبش «ماگا» مطرح شد.
ونس به خبرنگاران گفت: من به بی‌بی نتانیاهو حمله نمی‌کنم. از بی‌بی نتانیاهو هم حمایت نمی‌کنم. به نظرم، در نهایت این حمایت رئیس‌جمهور است که اهمیت دارد.
معاون رئیس‌جمهور آمریکا که چند روز پیش از شکست ویکتور اوربان، نخست‌وزیر پیشین مجارستان، در انتخابات ماه آوریل از او حمایت کرده بود، همچنین گفت که دیگر در انتخابات کشورهای خارجی دخالت نخواهد کرد.
جنگ ایران اعتماد ونس به نتانیاهو را کاهش داده است
بر اساس اظهارات افرادی که با دیدگاه‌های مقام‌های دولت آمریکا آشنایی دارند، ونس یکی از مقام‌های ارشد دولت ترامپ است که در جریان جنگ آمریکا علیه ایران، اعتماد و امید خود را به نتانیاهو از دست داده است.
ونس و دیگر دستیاران ارشد دولت آمریکا معتقدند ارزیابی‌هایی که نتانیاهو پیش از جنگ به کاخ سفید ارائه کرده بود، نادرست بوده‌اند. این مسئله پرسش‌هایی را درباره جایگاه نتانیاهو به‌عنوان شریک اصلی واشینگتن در خاورمیانه و توانایی او برای کمک به تحقق اهداف منطقه‌ای ترامپ ایجاد کرده است.
پس از پایان انتخابات اسرائیل و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، ترامپ با تصمیمی سرنوشت‌ساز درباره راهبرد خاورمیانه‌ای خود روبه‌رو خواهد شد: اینکه آیا در یک عملیات نظامی گسترده دیگر علیه ایران، بار دیگر در کنار نتانیاهو قرار بگیرد یا خیر.
نتانیاهو خواهان ادامه این مسیر است، اما نتایج انتخابات اسرائیل می‌تواند بر تصمیم ترامپ یا دست‌کم بر زمان‌بندی احتمالی ازسرگیری درگیری‌های گسترده تأثیر بگذارد.
برنامه بلندپروازانه ترامپ برای خاورمیانه
در مقابل، ترامپ می‌خواهد از جنگ ایران عبور کند و دستورکار دیپلماتیک گسترده‌ای را پیش ببرد؛ برنامه‌ای که اجرای طرح صلح او برای غزه، میانجی‌گری برای دستیابی به توافق میان اسرائیل و لبنان و نیز اسرائیل و سوریه و در نهایت، رسیدن به توافق صلحی تاریخی میان اسرائیل و عربستان سعودی را شامل می‌شود.
میزان موفقیت ترامپ در تحقق این اهداف، تا حدی به این بستگی دارد که چه کسی در اسرائیل قدرت را در دست بگیرد و ائتلاف سیاسی شکل‌گرفته پس از انتخابات روز سه‌شنبه چه ترکیبی داشته باشد.
در همین زمینه، طی شش ماه گذشته چند تن از مشاوران ارشد ترامپ به‌تدریج نارضایتی خود را از عملکرد نتانیاهو در زمینه اولویت‌های کلیدی منطقه‌ای ابراز کرده‌اند.
غزه؛ نارضایتی از کندی اجرای طرح صلح ترامپ
در پرونده غزه، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان ترامپ، از بی‌میلی نتانیاهو به پیشبرد روند اجرای طرح صلح رئیس‌جمهور آمریکا ابراز نارضایتی کرده‌اند.
این اختلاف‌نظر نشان می‌دهد که حتی در موضوعی که دولت ترامپ برای آن اولویت دیپلماتیک قائل است، میان اهداف واشینگتن و رویکرد دولت اسرائیل فاصله‌هایی وجود دارد.
سوریه؛ نگرانی از ادامه عملیات نظامی اسرائیل
در موضوع سوریه، تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه، نگرانی‌های مشابهی درباره رویکرد دولت نتانیاهو در قبال دمشق و تداوم عملیات نظامی اسرائیل در خاک سوریه دارد.
این نگرانی‌ها در شرایطی مطرح شده‌اند که دولت ترامپ به دنبال پیشبرد ترتیبات منطقه‌ای جدید و کاهش موانع بر سر راه توافق‌های دیپلماتیک است.
لبنان و کرانه باختری؛ اختلاف بر سر حمایت از دولت لبنان و مهار شهرک‌نشینان
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، و تیم او رابطه بهتری با نتانیاهو دارند، اما آن‌ها نیز معتقدند اسرائیل می‌تواند اقدامات بیشتری برای تقویت دولت لبنان انجام دهد.
همچنین، مقام‌های وزارت خارجه آمریکا از آنچه ناکافی بودن اقدامات نتانیاهو برای مهار حملات شهرک‌نشینان علیه فلسطینیان در کرانه باختری می‌دانند، ناراضی هستند.
برخی مقام‌های آمریکایی معتقدند همکاری با دولتی جدید در اسرائیل، به‌ویژه دولتی که شرکای ائتلافی راست افراطی نتانیاهو در آن حضور نداشته باشند، ممکن است آسان‌تر باشد.
آنا کلی، معاون سخنگوی کاخ سفید، از اظهارنظر درباره این ارزیابی‌ها خودداری کرد و در عوض، آکسیوس را به پیام حمایتی ترامپ از نتانیاهو در شبکه اجتماعی تروث سوشال ارجاع داد.
نظرسنجی‌ها؛ ائتلاف نتانیاهو با فاصله از اکثریت پارلمانی
سه شبکه بزرگ تلویزیونی اسرائیل روز جمعه آخرین نظرسنجی‌های خود را پیش از انتخابات منتشر کردند. هر سه نظرسنجی نشان می‌دادند که ائتلاف نتانیاهو فاصله زیادی با کسب اکثریت پارلمانی دارد.
بر اساس این نظرسنجی‌ها، بلوک نتانیاهو در کنست، پارلمان ۱۲۰ کرسی‌ای اسرائیل، تنها ۵۰ کرسی به دست می‌آورد؛ یعنی ۱۷ کرسی کمتر از تعداد کرسی‌های ائتلاف کنونی او. همچنین پیش‌بینی شده بود حزب لیکود به رهبری نتانیاهو، که در آن زمان ۳۲ کرسی داشت، تنها ۲۰ کرسی کسب کند.
در مقابل، نظرسنجی‌ها برای بلوک مخالفان به رهبری گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، بین ۵۲ تا ۵۶ کرسی پیش‌بینی می‌کردند. انتظار می‌رفت دو حزب عربی اسرائیل نیز در مجموع ۱۴ تا ۱۶ کرسی به دست آورند.
شبکه ۱۱ اسرائیل همچنین پیش‌بینی کرده بود حزبی متشکل از نیروهای ذخیره ارتش که به هیچ‌یک از دو بلوک وابسته نیست، چهار کرسی کسب کند.
شبکه ۱۴؛ استثنا در نظرسنجی‌های انتخاباتی
شبکه ۱۴ اسرائیل که از نتانیاهو حمایت می‌کند، استثنای اصلی در میان نظرسنجی‌های منتشرشده بود. این شبکه در نظرسنجی‌ای که اوایل همان هفته منتشر کرد، برای بلوک نتانیاهو ۶۰ کرسی و برای حزب لیکود ۳۰ کرسی پیش‌بینی کرده بود.
با وجود این تفاوت، مجموعه نظرسنجی‌ها از احتمال شکل‌گیری بن‌بست سیاسی حکایت داشت؛ وضعیتی که در آن نه نتانیاهو و نه آیزنکوت مسیر روشنی برای دستیابی به ۶۱ کرسی لازم جهت تشکیل دولت نداشتند.
بن‌بست سیاسی و دشواری تشکیل دولت جدید
بر اساس ارزیابی‌های مطرح‌شده، آیزنکوت برای تشکیل دولت باید احزاب عربی اسرائیل را وارد ائتلاف خود کند؛ اقدامی که پیش‌تر آن را رد کرده بود.
گزینه دیگر او، تشکیل دولت اقلیت با حمایت بیرونی احزاب عربی است؛ ترتیبی که برخی از شرکای احتمالی او با آن مخالفت دارند.
در همین حال، تشکیل دولت وحدت ملی میان نتانیاهو و رقبای سیاسی‌اش بسیار بعید ارزیابی می‌شود.
اگر هیچ‌یک از دو طرف نتواند اکثریت لازم را برای تشکیل دولت فراهم کند، اسرائیل ممکن است بار دیگر به سمت انتخابات زودهنگام برود و نتانیاهو نیز در مقام نخست‌وزیر موقت همچنان در قدرت باقی بماند.
انتخابات اسرائیل و آینده راهبرد خاورمیانه‌ای ترامپ
در مجموع، انتخابات روز سه‌شنبه ممکن است به‌جای روی کار آوردن دولتی جدید که آمادگی بیشتری برای همراهی با دستورکار ترامپ داشته باشد، شرایطی ایجاد کند که رئیس‌جمهور آمریکا ناچار شود با نتانیاهویی تضعیف‌شده همکاری کند؛ آن هم در شرایطی که نظام سیاسی اسرائیل با بحرانی طولانی‌مدت و فرسایشی روبه‌روست.
به نوشته این تارنمای خبری، نتیجه انتخابات نه‌تنها آینده سیاسی نتانیاهو، بلکه توانایی ترامپ برای پیشبرد برنامه‌هایش در غزه، لبنان، سوریه و عربستان سعودی و نیز تصمیم او درباره احتمال ازسرگیری جنگ علیه ایران را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
نظرات کاربران