فرارو- تصاویر ماهواره‌ای جدید نشان‌دهنده استمرار فرآیند بازسازی پایگاه زیرزمینی عقاب ۴۴ ایران است، علی‌رغم گزارش‌های مربوط به حملات هوایی در طی جنگ سال ۲۰۲۶. وب‌سایت نظامی آمریکایی دِ وار زون، در گزارشی که در تاریخ ۲۲ اکتبر منتشر شده، با تجزیه و تحلیل تصاویر شرکت پلنت لبز از ۲۹ سپتامبر، به تکمیل تعدادی از مسیرهای taxiway، پاکسازی بقایای تجهیزات آسیب‌دیده و حذف موانع موجود بر روی باند، اشاره کرده است.
به نقل از فرارو، این تصاویر به وضوح فعالیت‌های عمرانی در فضایی را نشان می‌دهند که برای نگهداری و استفاده از جنگنده‌ها و پهپادها در زیر زمین طراحی شده است؛ اما به‌طور مشخص نشان‌دهنده تعداد جنگنده‌هایی که در این پایگاه مستقر هستند، نیستند.
تصاویر ماهواره‌ای بازسازی عقاب ۴۴ چه اطلاعاتی را نمایان می‌سازند؟
گزارش دِ وار زون تمرکز خود را بر روی تصاویر ماهواره‌ای با وضوح بالا که در تاریخ ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ به ثبت رسیده است، معطوف کرده است. تحلیل این تصاویر حاکی از آن است که یک بخش جدید از مسیر taxiway در سمت غربی پایگاه به پایان رسیده و سطح بتنی آن نمایان است. در بخش‌های دیگر این مسیر، عملیات آماده‌سازی زمین همچنان ادامه داشته، اما آسفالت یا بتن‌ریزی نهایی به‌عمل نیامده است.
مسیرهای taxiway به‌عنوان گذرگاه‌هایی عمل می‌کنند که هواپیماها برای حرکت بین آشیانه و باند پرواز از آن‌ها استفاده می‌نمایند. اهمیت بازسازی این مسیرها در پایگاه عقاب ۴۴ به این دلیل است که این تونل‌های زیرزمینی از طریق همین راه‌ها به باند پرواز متصل می‌شوند. آسیب به این ارتباط می‌تواند مانع از خروج هواپیماها و انجام مأموریت‌ها، حتی اگر آن‌ها در داخل تونل‌ها سالم مانده باشند، گردد.
بر اساس تحلیل‌های دِ وار زون، در جریان حملات پیشین، روند آسیب به مسیرهای نزدیک به ورودی تونل‌ها مشهود بود و دهانه‌های ناشی از انفجار در بخش‌هایی از پایگاه قابل مشاهده بود. در تصاویر جدید، برخی از این آثار هنوز در نزدیکی ورودی‌های غربی پایگاه دیده می‌شوند، حال آنکه موانع پیشین که بر روی باند قرار گرفته بودند، دیگر نمایان نیستند.
پایگاه عقاب ۴۴ کجاست و چطور ساخته شده است؟
پایگاه عقاب ۴۴، در یک منطقه کوهستانی در استان هرمزگان واقع شده است. مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی، موقعیت آن را تقریباً ۱۲۰ کیلومتر به شمال‌غرب بندرعباس تخمین زده است؛ فاصله‌ای که آن را در دایره راهبردی اطراف خلیج فارس و تنگه هرمز قرار می‌دهد. دِ وار زون نیز فاصله این پایگاه را از تنگه هرمز حدود ۱۶۰ کیلومتر ارزیابی کرده است.
وجود این پایگاه به‌طور رسمی در تاریخ ۷ فوریه ۲۰۲۳ در رسانه‌های ایرانی اعلام شد. رسانه‌های رسمی این پایگاه را یکی از پایگاه‌های زیرزمینی تاکتیکی نیروی هوایی ارتش توصیف کرده‌اند که به منظور نگهداری، آماده‌سازی و استفاده از انواع هواپیماهای نظامی و پهپادها تأسیس گردیده است.
نام این تاسیس به چهل‌وچهارمین سالگرد انقلاب اسلامی ایران اشاره دارد. تصاویر ماهواره‌ای تجزیه و تحلیل‌شده از سوی مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی، نشان‌دهنده آغاز فعالیت‌های عمرانی در این سایت از حدود سال ۲۰۱۴ بوده است؛ و به‌نظر می‌رسد که ساخت باند اصلی از حدود سال ۲۰۲۱ پیشرفت داشته است. لذا، عقاب ۴۴ نتیجه یک پروژه عمرانی چندساله بوده و نه تأسیساتی که به‌طور ناگهانی در آستانه رونمایی در سال ۲۰۲۳ ایجاد شده باشد.
ویژگی بارز این پایگاه، ترکیب یک باند پرواز وسیع با آشیانه‌ها و مسیرهای دسترسی حفاری شده در دل کوه‌ها است. طراحی این پایگاه به‌هدف حفظ هواپیماها و تجهیزات حساس در برابر دید مستقیم و کم کردن اثرات حملات هوایی انجام شده است.
باند ۴.۳ کیلومتری و چهار ورودی به آشیانه‌های زیرزمینی
بر اساس تجزیه و تحلیل دِ وار زون، طول باند اصلی عقاب ۴۴ دارای حدود ۲.۷ مایل، معادل ۴.۳ کیلومتر است و در جهت شمالی مجموعه، در کف دره‌ای در نزدیکی رشته‌کوه قرار گرفته است. این باند به مجموعه‌ای از مسیرهای taxiway متصل شده که با عبور از یک برآمدگی سنگی، به ورودی‌های تونل‌های زیرزمینی می‌رسند.
مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی همچنین در بررسی تصاویر ماهواره‌ای سال ۲۰۲۳، دو جفت ورودی برای دسترسی هواپیماها به مجموعه زیرزمینی شناسایی کرده است. در این بررسی، بخشی از مسیر ارتباطی به باند از داخل تونلی در حدود ۱۵۰ متر در دل یک برآمدگی عبور می‌کند. گزارش جدید دِ وار زون نیز به چهار ورودی اصلی اشاره دارد که به طور جفتی قرار گرفته‌اند و فاصله بین هر دو جفت کمتر از نیم مایل است.
این طراحی نه تنها به پنهان‌سازی هواپیماها کمک می‌کند، بلکه برقرار نگه‌داشتن ارتباط بین آشیانه‌ها و باند نیز از اهمیت استراتژیک برخوردار است. اگر همزمان که یک هواپیما در آشیانه‌ای محافظت شده قرار دارد، مسیر خروج آن به دلایل مختلف مسدود شود، بهره‌برداری از آن به منظور انجام مأموریت به شدت کاهش می‌یابد.
تصاویر ماهواره‌ای اولیه همچنین نشان می‌دهند که تمامی مسیرهای برنامه‌ریزی‌شده در آغاز کامل نشده بودند. طبق گفته مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی، در اوایل سال ۲۰۲۳ تنها یکی از چهار مسیر دسترسی هواپیماها به مجموعه زیرزمینی به‌طور مستقیم به یک مسیر taxiway تکمیل‌شده متصل بود. این نکته در کنار تصاویر جدید اهمیت بسیار بالایی دارد؛ چرا که بازسازی مسیر غربی می‌تواند نشان‌دهنده کاهش وابستگی پایگاه به یک مسیر اصلی باشد.
چه جنگنده‌هایی و تسلیحاتی در عقاب ۴۴ دیده شده‌اند؟
تصاویر منتشرشده در زمان معرفی عقاب ۴۴، شامل جنگنده‌های اف‌ـ۴ فانتوم ۲ نیروی هوایی ارتش در این مجموعه بودند. در تصاویر رسمی سال ۲۰۲۳، نمونه‌هایی از جنگنده‌های اف‌ـ۴ دی و اف‌ـ۴ ای به نمایش درآمدند که مسلح به موشک‌های هوا به سطح ای‌جی‌ام‌ـ۶۵ ماوریک، بمب‌های هدایت‌شونده لیزری و الکترواپتیکی، بمب‌های غیرهدایت‌شونده و مهمات ضدکشتی بودند. همچنین پهپادهای تهاجمی یک‌طرفه نیز در تصاویر مربوط به این مجموعه نمایان شدند.
در اعلام رسمی پایگاه، به قابلیت نگهداری و آماده‌سازی انواع هواپیماهای جنگی، بمب‌افکن‌ها و پهپادها اشاره شده است. علاوه بر این، منابع رسمی از وجود بخش‌هایی نظیر مرکز فرماندهی، آشیانه هواپیما، تعمیرات و نگهداری، تجهیزات ناوبری، فرودگاهی و مخازن سوخت خبر داده بودند.
یکی از ابهامات اساسی درباره عقاب ۴۴، وضعیت جنگنده‌های مستقر در آن بعد از حملات سال ۲۰۲۶ است. تصاویر جدید نمی‌توانند نشان دهند که چند حاضر از هواپیماها در زمان حملات داخل تونل‌ها بوده‌اند، چه تعداد آسیب دیده‌اند یا چند عدد اکنون توانایی پرواز دارند.
دِ وار زون احتمال می‌دهد که این پایگاه قابلیت نگهداری پهپادها و حتی موشک‌های کروز یا بالستیک را نیز داراست؛ این در حالی است که این بخش از گزارش در حیطه حدس و گمان قرار دارد و شواهد موجود وجود یا تعدادی از این موشک‌ها را در داخل مجموعه تایید نمی‌کند.
چرا عقاب ۴۴ در جنگ دارای اهمیت فراوانی است؟
اهمیت عقاب ۴۴ به سه ویژگی اصلی آن مرتبط است: موقعیت جغرافیایی در جنوب ایران نزدیکی به تنگه هرمز، وجود آشیانه‌های زیرزمینی و قابلیت استفاده از جنگنده‌ها و پهپادها از داخل یک مجموعه ایمن.
این پایگاه، به‌ویژه برای مأموریت‌های مربوط به خلیج فارس و دریای عمان، از نظر جغرافیایی حائز اهمیت است.
ویژگی دوم این پایگاه، محافظت از تجهیزات هواپیماها در برابر حملات هوایی است. قرار دادن هواپیماها در دل کوه می‌تواند به کاستن آسیب‌پذیری آن‌ها در برابر برخی حملات کمک کند.
سومین ویژگی، امکان بازسازی زیرساخت‌های سطحی در این پایگاه است. تصاویر تازه گویای این موضوع هستند که بخشی از مسیرها در حال تعمیر می‌باشند و موانع موجود بر روی باند حذف شده‌اند. این اقدامات ممکن است به تعدیل برخی از محدودیت‌های ناشی از حملات کمک کنند.
سه موج حمله و پرسش درباره میزان خسارت وارد شده
براساس تجزیه و تحلیل دِ وار زون از تصاویر ماهواره‌ای و گزارش‌های گذشته، عقاب ۴۴ در جریان جنگ سال ۲۰۲۶ دست‌کم سه بار مورد حمله قرار گرفته است. نخستین موج حملات از ۲۸ فوریه آغاز گردید؛ سپس در اواخر ماه مارس خسارت‌های بیشتری در نزدیکی مسیرهای taxiway و ورودی تونل‌ها گزارش شد و در میانه تیرماه نیز تصاویر ماهواره‌ای از خسارات جدید حکایت می‌کردند.
در گزارشی مربوط به حملات در اواخر ماه مارس که روزنامه نیویورک‌تایمز نیز به آن اشاره کرده‌است، تصاویر ماهواره‌ای نشان‌دهنده دهانه‌های انفجار در مسیرهای نزدیک به ورودی تونل‌ها، تخریب یک ساختمان و ایجاد موانع بر روی باند بودند. تحلیل آن زمان حاکی از این نکته بود که حملات احتمالاً با هدف قطع ارتباط میان آشیانه‌های زیرزمینی و باند اجرا شده‌اند تا خروج هواپیماها را به مخاطره بیاندازند. با این حال، مشخص نشد که کدام کشور مسئول این حملات بوده است.
در مورد حملات در تیرماه، دِ وار زون به تحلیل تصاویر ماهواره‌ای شرکت سوآر اطلس اشاره دارد که چهار نقطه هدف و خسارت وارد شده به مسیرهای taxiway و زیرساخت‌های اطراف را شناسایی کرده بود. این وب‌سایت تأکید می‌کند که برخی از تفسیرهای مربوط به ساختمان‌های آسیب‌دیده و ارتباط آن‌ها با واحد ساخت‌وساز پایگاه، به‌طور مستقل تأیید نشده است. علاوه بر این، پنتاگون و فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) به‌عنوان هدف مشخص این عملیات، نام عقاب ۴۴ را مطرح نکرده‌اند و ایران نیز به‌طور رسمی هدف قرار گرفتن این پایگاه را تأیید نکرده است.
بنابراین، باید برای تمایز میان شواهد تصویری از خسارت و انتساب رسمی حمله احتیاط کرد. تصاویر می‌توانند نشانه‌هایی از انفجار، تخریب ساختمان‌ها یا تلاش برای بازسازی را نشان دهند؛ اما به‌تنهایی نمی‌توانند عامل حمله، نوع مهمات یا میزان خسارت به تجهیزات موجود در کوه را مشخص کنند.
نظرات کاربران