به نقل از ایسنا، موتورهای جستجوی جایگزین گوگل، از جمله «آلتاویستا»، نتوانستند با تحولات سریع دهه ۲۰۰۰ سازگار شوند و به تدریج یکی پس از دیگری به فعالیت خود پایان دادند. این ناکامی ناشی از کمبود نوآوری نبود، زیرا موتورهای قدیمی‌تری نظیر «اینفوسیک» پیشگامان ارائه خدماتی مانند تبلیغات هدفمند بودند.
برخی از این موتورهای جستجو به اصول متفاوتی معتقد بودند و به جای تمرکز بر جستجوهای مبتنی بر کلمات کلیدی – که امروزه در وب‌سایت‌هایی چون گوگل مشاهده می‌شود – به مدل‌های جستجو بر اساس مکالمه و سوالات متمرکز بودند. «اسک جیوز» یکی از نمونه‌های بارز این گونه موتورهای جستجو بود و دیگر خدمات مشابه مانند «چاچا» نیز تا اوایل دهه ۲۰۱۰ فعال ماندند، اما در نهایت به کار خود خاتمه دادند.
آلتاویستا (AltaVista)
«آلتاویستا» یکی از نخستینMotorهای جستجوی برجسته بود که قبل از ظهور گوگل، به یکی از وب‌سایت‌های مورد علاقه در پایان دهه ۹۰ تبدیل شد. این موتور جستجو در تاریخ ۱۵ دسامبر ۱۹۹۵ به صورت آنلاین آغاز به کار کرد و حدود دو دهه به فعالیت خود ادامه داد تا اینکه نهایتاً در هشتم ژوئیه ۲۰۱۳ بسته شد.
«آلتاویستا» در این حوزه حضوری قدرتمند داشت. این سرویس به‌عنوان یکی از نخستین ایندکس‌های اینترنتی که قابلیت جستجوی «متن کامل» را ارائه می‌داد، شناخته می‌شد و به‌جای محدود کردن خود به عناوین و فراداده‌ها، به تجزیه و تحلیل کلمات در محتوای صفحات نیز می‌پرداخت. همچنین، این موتور جستجو یکی از پیشگامان در به‌کارگیری قابلیت امنیتی «کپچا» بود که همچنان در حال استفاده است. در دوران اوج خود، «آلتاویستا» روزانه بیش از ۱۳ میلیون درخواست جستجو را مدیریت می‌کرد.
متاسفانه، «آلتاویستا» قادر به رقابت با جهش سریع گوگل نبود. این سرویس در سال ۲۰۰۳ به مالکیت «اوورچر سرویسز» درآمد و تنها چند ماه پس از آن، این شرکت نیز به تصاحب «یاهو» درآمد. با وجود تمام تلاش‌های صورت گرفته برای ایجاد تحول بنیادی در این موتور جستجو، تصاحب آن توسط یاهو نتوانست سرنوشت «آلتاویستا» را بهبود بخشد. در حال حاضر، آدرس اینترنتی این سرویس به «یاهو سرچ» هدایت می‌شود که خود نیز برای حفظ موقعیت و عملکردش با چالش‌هایی مواجه است.
اینفوسیک (Infoseek)
«اینفوسیک» به اندازه «آلتاویستا» نیرومند نبود، اما همچنان به عنوان یکی از محبوب‌ترین موتورهای جستجو در آن زمان شناخته می‌شد. در اوج فعالیت خود، «اینفوسیک» در بین برترین وب‌سایت‌های اینترنتی جای داشت. این موتور جستجو همچنین به عنوان گزینه پیش‌فرض در «نت‌اسکیپ نویگیتور» (Netscape Navigator) که در آن زمان مرورگر وبی بسیار مشهور بود، انتخاب شد.
در سال ۱۹۹۸، شرکت دیزنی بخش عمده‌ای از «اینفوسیک» را خرید و به ترکیب رو به رشد وب‌سایت‌های خود افزود. دیزنی جستجوگر «اینفوسیک» را با دیگر دارایی‌های خود که در اواخر دهه ۹۰ میلادی به دست آورده بود، ادغام کرد تا پورتالی به نام «Go.com» راه‌اندازی کند. این پورتال به‌عنوان یک درگاه واحد برای دسترسی به وب‌سایت‌های مختلف دیزنی عمل کرد. اما این پروژه در نهایت با شکست مواجه شد و دیزنی به زودی در سال ۲۰۰۱ تمامی کارمندان «اینفوسیک» را تعدیل کرد.
الگوریتم‌های خاص «اینفوسیک» در زمینه هدف‌گذاری، یکی از عوامل اصلی جذب خریدارانی همچون دیزنی بود. این موتور جستجو نخستین بار تبلیغات هدفمند را با استفاده از داده‌های جمع‌آوری شده از جستجوهای کاربران به کار گرفت؛ قابلیتی که امروزه به شکل رایجی در تمام موتورهای جستجو تبدیل شده است.
اسک جیوز (Ask Jeeves)
«اسک جیوز» از منحصر به فردترین موتورهای جستجو در این لیست به شمار می‌رود. این سرویس در سال ۱۹۹۶ — یعنی یک سال قبل از ثبت دامنه گوگل — به فعالیت خود آغاز کرد. ویژگی خاص این موتور این بود که به کاربران اجازه می‌داد سوالات خود را به‌جای وارد کردن کلمات کلیدی به صورت جملات کامل مطرح کنند.
«جیوز» به شکلی طراحی شده بود که به‌عنوان یک پیشخدمت دیجیتال عمل کند که می‌تواند به حل مشکلات شما کمک کند و در پاسخگویی به سوالات روزمره یاری رسان باشد. این مفهوم تا حد زیادی مشابه با ظهور چت‌بات‌های هوش مصنوعی پیشرفته‌ای است که امروزه می‌شناسیم. اگرچه این وب‌سایت در ادامه نام خود را به «Ask.com» تغییر داد، اما جستجوی مرتبط با پرسش همچنان جزو هویت اصلی آن باقی ماند.
با این وجود، «اسک جیوز» در نهایت یک موتور جستجو باقی ماند و خروجی آن به صفحه‌ای با فهرستی از لینک‌ها ختم می‌شد که ظاهری کاملاً معمولی داشت. تلاش‌هایی برای به‌سازی تجربه کاربری انجام شد – مانند ارائه پاسخ‌های مختصر و هوشمند در بالای نتایج جستجو، شبیه به آنچه اکنون در گوگل مشاهده می‌کنیم – اما این اقدامات به تنهایی کافی نبود. به مرور زمان، محبوبیت جستجوهای مبتنی بر کلمات کلیدی افزایش یافت و Ask.com به تدریج از محبوبیت خود کاسته و در تاریخ اول مه ۲۰۲۶ فعالیتش را خاتمه داد.
چاچا (ChaCha)
«چاچا» نیز موتور جستجوی خاص دیگری بود که سعی داشت از دیدگاه متفاوتی به مفاهیم جستجو پردازد. این سرویس به‌طور خاص بر مبنای راهنمایی انسانی عمل می‌کرد و به کاربران اجازه می‌داد به‌طور زنده با یک کارشناس به گفتگو بپردازند، در حالی که آن کارشناس به‌دنبال یافتن پاسخ‌ها برای آن‌ها بود. این سرویس همچنین امکان ارتباط از طریق پیامک را فراهم آورد و به کاربران این اجازه را می‌داد که از طریق متن با یکی از راهنمایان «چاچا» در تماس باشند.
در سال‌های ابتدایی فعالیت «چاچا»، این سرویس با موفقیت‌های چشمگیری همراه بود. مدت کوتاهی پس از راه‌اندازی، «چاچا» هزاران راهنمای انسانی داشت و توانست سرمایه‌گذاری از «جف بزوس» نیز جذب کند. در سال ۲۰۰۸، این موتور جستجوی مبتنی بر راهنمای انسانی از مدل دسکتاپ خود دست کشید و بر ارائه پاسخ‌ها از طریق پیامک (موبایل) تمرکز کرد.
طبق گزارش وب‌سایت بی‌جی‌آر، تا سال ۲۰۱۶ این موتور جستجو همچنان به فعالیت خود ادامه داد و صرفاً بر خدمات موبایلی متمرکز مانده بود. با گذر زمان، توجه کاربران به «چاچا» به تدریج کاهش یافت و افت عایدی‌های تبلیغاتی نهایتاً منجر به تعطیلی این شرکت شد. تلاش‌هایی برای جلب دوباره توجه صورت گرفت — از جمله کمپین‌های مشترک با کوکاکولا — اما این اقدامات نمی‌توانست «چاچا» را در مسیر نجات قرار دهد.
انتهای پیام
نظرات کاربران