علی نصیری‌اقدم در گفت‌وگو با ایسنا، درباره بحث اصلاح فرمول محاسبه مستمری بازنشستگان و اخبار منتشر شده درباره پیشنهاد اصلاح قانون تأمین اجتماعی به نمایندگان مجلس، توضیح داد: این مسئله نگرانی‌هایی را به همراه داشته و از دیرباز پیشنهادهایی در این حوزه مطرح شده است. به‌عنوان مثال، در برنامه ششم توسعه، بررسی شد که آیا لازم است مبنای محاسبه مستمری بر اساس دو سال پایانی اشتغال تغییر کند یا نه؟ فرض کنید فردی در مناصب مدیریتی مشغول به کار بوده و درآمد مناسبی دریافت می‌کرده، اما به‌دلایلی مانند تغییرات مدیریتی، اکنون در نقش کارشناس فعالیت می‌کند و حقوقش کاهش یافته است. چنین فردی می‌گوید که در دو سال آخر به خاطر شرایط اقتصادی، از مقام شغلی قبلی خود دور شده و آیا باید مستمری‌ام تا پایان عمر بر اساس حقوق این دو سال محاسبه شود، در حالی که به مدت بیش از ۱۰ سال در سطوح مدیریتی فعالیت کرده و بر مبنای درآمد بالاتر، حق بیمه پرداخت کرده است؟
تخلف‌های ممکن در فرمول محاسبه مستمری کنونی
نصیری‌اقدم با بیان امکان بروز تخلفات در فرمول کنونی محاسبه مستمری ادامه داد: تخلفاتی نیز مشاهده می‌شود؛ برخی افراد در طول سال‌های کار خود، حق بیمه ناچیزی بر مبنای حداقل مزد پرداخت کرده و وقتی به دو سال پایانی اشتغال خود می‌رسند، با یک کارگاه دیگر توافق می‌کنند تا مبنای پرداختی آن‌ها افزایش یابد. برای نمونه، شخصی در دو سال آخر بر مبنای حقوق ۱۰۰ میلیون تومان حق بیمه پرداخت می‌کند و با فرض نرخ ۷ درصد، ماهانه ۷ میلیون تومان کسورات می‌پردازد. اما در عوض، می‌خواهد مستمری‌اش را بر مبنای حقوق ۱۰۰ میلیون تومان دریافت کند، در حالی که در ۳۰ سال کار، حق بیمه‌ای متناسب با چنین درآمدی نگذاشته است. این مشکل به ضرر تمامی بیمه‌شدگان تمام می‌شود؛ فرد از ظرفیت قانونی بهره‌برداری می‌کند اما به‌طور همزمان منافع سایر بیمه‌شدگان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. به همین دلیل، در برنامه ششم توسعه پیشنهاد شد که محاسبه مستمری صرفاً بر اساس دو سال آخر نبوده و یک بازه زمانی وسیع‌تری را مد نظر قرار گیرد، که متأسفانه نتیجه عکس به همراه داشت.
تجربه یکی از صندوق‌های بازنشستگی در محاسبه مستمری بر مبنای مجموع دوران خدمت
دبیر هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی در اشاره به تجربه یک صندوق بازنشستگی که مستمری را بر اساس مجموع سال‌های خدمت محاسبه می‌کرد، گفت: در آن دوران، مجلس تصمیم به اعمال این تغییر برای تمامی صندوق‌های بیمه‌ای گرفت. به این دلیل، صندوقی که محاسبات آن بر اساس همه سال‌های خدمت انجام می‌شد و اعضایش از این شیوه راضی بودند، آسیب دید. بنابراین، فرمول فعلی برقراری مستمری نقایصی دارد و نمی‌توان صرفاً با توجه به مسائل سیاسی یا برای راضی کردن دیگران در این باره صحبت کرد و از طرح آن اجتناب کرد.
ضرورت اصلاح فرمول محاسبه مستمری بازنشستگان
وی بر این باور است که اصلاح فرمول محاسبه مستمری بازنشستگان امری است که همواره از سوی کارشناسان حوزه بیمه و بازنشستگی مورد تأکید بوده و نمی‌توان آن را نادیده گرفت. نکته دیگری که باید مد نظر قرار گیرد این است که باید با چه فرمولی این اصلاحات صورت گیرد؟ به‌عنوان مثال، اگر فردی در دهه ۶۰ حقوقی در حدود ۹ هزار تومان دریافت می‌کرد، چگونه می‌توان آن مبلغ را با حقوق‌های کنونی که به ۸۰ یا ۹۰ میلیون تومان می‌رسد مقایسه کرد؟ نمی‌توان بدون طراحی یک روش مشخص، حقوق‌های گذشته را با ارقام امروز ترکیب کرده و بر تعداد سال‌ها تقسیم کرد.
نصیری اقدم در ادامه با تأکید بر نیاز به طراحی فرمول جایگزین درست، اظهار داشت: از سوی دیگر، وقتی یک صندوق مستمری را بر اساس دو سال آخر تعیین کرده، برخی افراد نیز در طول دوران کار خود را با این شرایط تنظیم کرده‌اند. ممکن است کارفرما به این بهانه که مبلغ بیمه در دو سال پایانی را افزایش می‌دهد، حق بیمه متناسب با حقوق واقعی فرد را در سال‌های قبلی پرداخت نکرده باشد. در این شرایط، نمی‌توان به سادگی تمامی این سابقه‌ها را معکوس کرد یا مقررات جدید را به گذشته تسری داد. بنابراین، باید ارزیابی شود که آیا پیشنهادهای مطرح شده می‌تواند این معضل را برخورد کند یا خیر؟.
پیشنهاد اصلاح و تغییر مبنای محاسبه مستمری از چند سال آینده
وی در مورد روند تهیه پیشنهاد اصلاح قانون تأمین اجتماعی نیز توضیح داد: این طرح در مجلس و با همکاری سازمان تأمین اجتماعی تدوین شده و پس از آن برای اخذ نظر به دولت ارسال شده است.
به گفته او، طبق این پیشنهاد، گذشته تغییر نخواهد کرد و آنچه که اتفاق افتاده است، به قوت خود باقی می‌ماند؛ اما از چهار یا پنج سال آینده، مبنای محاسبه مستمری به‌نحوی تنظیم می‌شود که مشخص کند فرد در هر سال نسبت به حداقل مزد چه میزان حقوق دریافت کرده است. به عنوان مثال، نسبت مزد فرد در سال‌های ۱۴۰۶ و ۱۴۰۷ تعیین خواهد شد و این نسبت بر فرمول مستمری تأثیر خواهد گذاشت.
عدم اصلاح فرمول مستمری به ضرر بیمه‌شدگان است
نصیری‌اقدم ابراز داشت که عدم اصلاح فرمول مستمری در نهایت به تشدید ناترازی صندوق می‌افزاید و ادامه داد: این مسئله به طور سیستماتیک به ضرر تمامی بیمه‌شدگان خواهد بود.
وی با تأکید بر اینکه این موضوع شامل تمام گروه‌های شغلی می‌شود، خاطرنشان کرد: کارگران فقط به کارگران ساختمانی و گروه‌های مشابه محدود نیستند. همه افراد در این تعریف، تحت عنوان کارگر قرار می‌گیرند و بیمه‌شده تأمین اجتماعی محسوب می‌شوند. به عنوان مثال، ممکن است فردی در سال پنجم یا دهم دوران خدمت خود نسبت به مبنایی که حق بیمه بر اساس آن پرداخت می‌شود، بی‌توجه باشد و فقط به دریافتی خود اهمیت دهد؛ اما اگر در همان سال‌ها فوت کند، مستمری خانواده‌اش بر اساس چه مبنایی محاسبه خواهد شد؟.
کارایی ناکافی سازوکار فرمول فعلی
وی افزود: از سوی دیگر، منابع بیشتری به سازمان تأمین اجتماعی تزریق می‌شود و این سازمان دیگر نیازی نخواهد داشت که برای تأمین تعهدات خود به استقراض بپردازد یا پرداخت‌ها را به تأخیر بیندازد. بنابراین، این اصلاح یک بار مثبت برای همه طرفین به همراه دارد. به عبارتی، این اصلاح یک تغییر در سازوکار است که می‌تواند به ایجاد انگیزه صحیح میان افراد کمک کند و آن‌ها را به سمت اعلام صادقانه اطلاعات و پیگیری وضعیت بیمه‌ای خود سوق دهد. در شرایط کنونی، شعاری که حاکم است این نیست که افراد نگران این باشند که حق بیمه آن‌ها بر چه مبنایی پرداخت می‌شود. سازوکار فعلی، طراحی مؤثری ندارد و ناکارآمد است؛ اما پیشنهادی که مطرح شده، کارآمدی بالاتری را به همراه دارد.
اصلاح موضوع یاد شده به آینده مربوط می‌شود
دبیر هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی در پاسخ به نگرانی کارشناسان حوزه رفاه درباره کمبود زیرساخت‌های لازم برای تطبیق حقوق سال‌های گذشته با شرایط معاصر و احتمال وجود سلیقه در محاسبات، گفت: اگر بخواهیم این پیشنهاد به گذشته تعلق داشته باشد، این نگرانی منطقی می‌بود؛ اما پیشنهاد کنونی بر این اساس است که از امروز به بعد چه باید کرد. اول، باید مردم نسبت به این موضوع آگاهی یابند و از امروز وضعیت حقوق و حق بیمه خود را پیگیری کنند. دوم، باید به آن‌ها اطمینان داده شود که اصلاح مورد اشاره، به آینده مربوط می‌شود. سوم، می‌توان فرمول را به گونه‌ای طراحی کرد که نگرانی‌های موجود را برطرف کند.
انتهای پیام
نظرات کاربران