به نقل از خبرگزاری خبرآنلاین، بازار لاستیک با وجود اینکه فروشگاه‌ها دارای موجودی مناسبی هستند، به دلیل افزایش قیمت‌ها و کاهش قدرت خرید با رکود در معاملات مواجه شده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد چالش اصلی این بازار تنها کمبود عرضه نیست و خریداران به دلایل مالی از خرید خودداری می‌کنند.
مهر گزارش داد: بازار لاستیک خودرو در هفته دوم آبان‌ماه ۱۴۰۵ با چالش‌هایی دوگانه مواجه است؛ در حالی که اقلامی از لاستیک‌ها در بسیاری از سایزها در دسترس خریداران قرار دارد، قیمت‌های گزاف که به چندین میلیون تومان می‌رسد، گزینه‌های خرید بسیاری از مشتریان را بسیار محدود کرده است. در چنین شرایطی، فروشندگان با بازاری مواجه هستند که موجودی کالا هیچ تضمینی برای رونق معاملات نیست و خریداران تمایل دارند تا زمانی که ضرورت تعویض تایر احساس نشود، خرید را به تعویق بیندازند.
عوامل مهمی که در ماه‌های اخیر خود را بیشتر نشان می‌دهند، شکاف میان قیمت‌های تعیین شده توسط فروشندگان و توان خرید مشتریان است. به همین دلیل، حتی اگر لاستیک‌ها در فروشگاه‌ها موجود باشند، این موضوع لزوماً به فروش منجر نمی‌شود و بخشی از تقاضا تنها محدود به خریدهای ضروری و لازم شده است.
لاستیک‌ها در ویترین موجودند، اما خرید به تعویق افتاده است
بررسی‌های میدانی خبرنگار مهر از وضعیت بازار لاستیک تهران نشان می‌دهد که شیوه رفتاری خریداران تغییر کرده است. بنا به دوره‌های قبلی که کمبود کالا و سختی در دسترسی به لاستیک روی سر خریداران سایه افکنده بود، اکنون در بسیاری از مراکز فروش، یافتن مشتری به چالش اصلی فروشندگان تبدیل شده است.
در این شرایط، مالکان خودرو پیش از ورود به فروشگاه معمولاً به دنبال آگاهی از قیمت‌ها هستند و پس از مواجهه با نرخ‌های موجود، هزینه تعویض یک یا دو تایر را با سایر هزینه‌ها از جمله مخارج خودرو و هزینه‌های روزمره زندگی مقایسه می‌کنند. در بسیاری از موارد، نتیجه این مقایسه به تأخیر در خرید منجر می‌شود؛ به‌خصوص زمانی که تایر هنوز قابلیت استفاده دارد و احساس فوریت برای تعویض آن وجود ندارد.
این روند برای فروشندگان هم اوضاع متفاوتی ایجاد کرده است. در بازاری که تأمین کالا هیچ‌گاه چالش اصلی نیست، نگهداری موجودی در فروشگاه بدون گردش مناسب سرمایه، به یکی از دغدغه‌های فعالان این حوزه تبدیل شده است. به عبارت دیگر، امکان دارد لاستیک‌ها در انبار و قفسه‌های فروشگاه ذخیره شده باشند، اما خریدار برای پرداخت هزینه‌ها به مقدار کافی مالی دردسترس نداشته باشد.
قیمت‌ها از ۱۱ میلیون تومان آغاز می‌شود
مرور قیمت انواع لاستیک‌های ایرانی طی روزهای هشتم و نهم آبان‌ماه نشان می‌دهد که هزینه خرید هر تایر بستگی به برند، سایز و مدل، تفاوت‌های قابل توجهی دارد. در میان محصولات داخلی پرتقاضا، قیمت هر جفت لاستیک از حدود ۱۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان آغاز شده و در نمونه‌های گرانتر تا نزدیک ۲۴ میلیون تومان نیز می‌رسد.
به عنوان مثال، قیمت هر جفت لاستیک بارز مدل P۶۶۰ با سایز ۱۶۵/۶۵R۱۳ حدود ۱۱ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان برآورد شده است. در مقابل، مدل Riderunner S۶۷۳ همان برند با سایز ۲۱۵/۵۵R۱۶ به حدود ۲۳ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان با قیمت بالاتر می‌رسد.
در محصولات کویر تایر، قیمت هر جفت لاستیک مدل KB۱۲-KB۱۶ با سایز ۱۶۵/۶۵R۱۳ تقریباً ۱۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان می‌باشد، در حالی که قیمت مدل KB۷۷ با سایز ۲۰۵/۶۰R۱۵ به ۲۳ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان می‌رسد.
قیمت هر جفت لاستیک تولیدی یزد تایر در مدل SUN با سایز ۱۶۵/۶۵R۱۳ حدود ۱۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان و در مدل T-Mercury با سایز ۱۹۵/۶۵R۱۵ حدود ۲۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان گزارش شده است. همچنین محصولات رازی تایر در برخی مدل‌ها از قیمت ۱۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان آغاز و در مدل‌های بالاتر به حدود ۲۰ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان می‌رسند. مقایسه محصولات ایران تایر نیز نشان می‌دهد که هر جفت لاستیک در این لیست بررسی شده، بین ۱۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تا ۱۹ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان قیمت دارد.
این اعداد مشخص می‌کند که حتی انتخاب لاستیک ایرانی نیز به معنای خرید ارزان نخواهد بود و هزینه تعویض چهار حلقه تایر در بسیاری از خودروها ممکن است فراتر از ۲۰ میلیون تومان باشد و در برخی سایزها به بیش از ۴۰ میلیون تومان نیز برسد.
تعویض لاستیک به هزینه‌ای سنگین تبدیل شده است
در شرایط کنونی، هزینه تعویض لاستیک تنها به قیمت تایر محدود نمی‌شود. مالک خودرو باید هزینه نصب، بالانس و سایر خدمات مرتبط را نیز در نظر بگیرد؛ به عنوان مثال، اگر قیمت هر جفت لاستیک یک خودرو حدود ۱۲ تا ۱۵ میلیون تومان باشد، خرید چهار حلقه آن حداقل ۲۴ تا ۳۰ میلیون تومان هزینه خواهد داشت. این مبلغ در خودروهایی که از تایرهای بزرگ‌تر استفاده می‌کنند، به مراتب بیشتر خواهد بود.
این وضعیت باعث شده تا برای بخشی از مالکان، تعویض لاستیک نه به عنوان یک خرید دوره‌ای، بلکه به هزینه‌ای تبدیل شود که نیاز به برنامه‌ریزی از قبل دارد.
در این بازار، خریداران معمولاً به دنبال محصولی هستند که در برابر قیمت مناسب، از کیفیت و ماندگاری خوبی نیز برخوردار باشد. از آن‌جا که قیمت پایین به تنهایی معیاری برای انتخاب نخواهد بود، اعتبار برند، تاریخ تولید و شرایط مناسب نگهداری لاستیک نیز از عوامل مؤثر در تصمیم خرید به شمار می‌آید.
رکود در معاملات؛ چالش‌های بازار تنها محدود به عرضه نیست
آنچه که در ماه‌های اخیر از وضعیت بازار لاستیک مشاهده می‌شود، تغییر در مرکز ثقل مشکلات این بازار است. در گذشته، کمبود کالا و دشواری در دسترسی به برخی سایزها، دغدغه اصلی مصرف‌کنندگان بود، اما اکنون به همراه مسئله تأمین، کاهش قدرت خرید به عنوان عامل تصمیم‌ساز دیگر نیز مطرح شده است.
فروشندگان بازار تایر می‌گویند که افزایش موجودی فروشگاه‌ها به تنهایی نمی‌تواند به رونق معاملات کمک کند. مگر اینکه هزینه خرید یک دست لاستیک با توان مالی بخشی از مصرف‌کنندگان همخوانی داشته باشد، احتمال تعویق خرید کماکان وجود دارد.
از سوی دیگر، تأخیر در تعویض لاستیک نیز موضوعی نیست که بتوان تنها به عنوان یک اقدام اقتصادی مورد بررسی قرار داد؛ زیرا فرسودگی تایر و کاهش عمق آج، به ویژه در شرایط بارانی و جاده‌های لغزنده، می‌تواند ایمنی خودرو را تحت تأثیر قرار دهد.
تولید داخلی؛ ظرفیت‌های فراوان، اما بازار همچنان نیازمند واردات
در کنار وضعیت تقاضا و قیمت‌ها، ظرفیت‌های تولید داخلی نیز به عنوان یکی از عوامل تأثیرگذار بر بازار لاستیک مطرح می‌شود. بر اساس اظهارات هادی امیر شقاقی، نایب‌رئیس انجمن صنفی صنعت تایر، ظرفیت تولید تایر در کشور به حدود ۳۰۰ هزار تن در سال می‌رسد و ایران در خصوص تولید تایرهای بایاس از واردات بی‌نیاز شده است.
به گفته‌ی وی، نیاز سالانه کشور به تایرهای رادیال سواری حدود ۲۷ میلیون حلقه است که نزدیک به ۲۴ میلیون حلقه آن به دست تولیدکنندگان داخلی تأمین می‌شود. بنابراین، علی‌رغم سهم بالای تولیدکنندگان داخلی در تأمین نیاز بازار، هنوز بخشی از تقاضا از طریق واردات فراهم می‌شود.
این ظرفیت تولید در شرایطی وجود دارد که مسائل بازار تنها به امکانات تولید محدود نیست؛ زیرا دسترسی مصرف‌کننده به محصولات، قیمت نهایی و شیوه توزیع نیز در تبدیل تولید به عرضه مؤثر نقش دارند. به عبارت دیگر، تولید به تنهایی هنگامی می‌تواند وضعیت بازار را بهبود بخشد که کالا با قیمت مناسب و در سایزهای مورد نیاز به دست مشتری برسد.
عرضه مستقیم لاستیک؛ تلاشی برای کاهش شکاف قیمت کارخانه و بازار
در کنار این شرایط، عرضه مستقیم لاستیک از طریق واحدهای صنفی منتخب نیز در حال انجام است تا راه دسترسی مصرف‌کنندگان را هموارتر سازد و مسیر توزیع را کوتاه کند. سیدرضا عباس‌آبادی، رئیس کمیسیون لاستیک و روغن خودرو اتاق اصناف ایران، اعلام کرد که این طرح در ابتدا در ۳۰۰ نقطه تهران پیاده‌سازی شده و لاستیک‌های تولید داخل با همکاری تعاونی‌ها و اتحادیه مربوطه به فروشگاه‌های دارای مجوز توزیع می‌شود.
در این روش، قیمت فروش بر اساس نرخ کارخانه برای هر برند و سایز تعیین شده و حدود سه درصد سود برای خدمات توزیع در نظر گرفته شده است. قاسم نوده فراهانی، رئیس اتاق اصناف ایران نیز از ادامه توزیع مستقیم لاستیک و روغن موتور در برخی واحدهای صنفی منتخب و برنامه‌ریزی برای گسترش آن به دیگر مراکز خبر داده است.
با این وجود، تأثیر این طرح در بازار زمانی به وضوح نمایان می‌شود که مصرف‌کننده بتواند لاستیک مورد نیاز خود را بدون پرداخت هزینه‌های اضافی و بر اساس قیمت اعلامی تهیه کند. در شرایطی که موضوع اصلی بخشی از خریداران، هزینه بالای تعویض تایر باشد، افزایش فقط شمار مراکز عرضه به تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده رونق معاملات باشد.
بازار در انتظار بازگشت مشتریان
بنابراین، بررسی‌ها نشان می‌دهد که بازار لاستیک با مسأله‌ای فراتر از تأمین کالا روبه‌روست. فاصله قیمت میان برندها و سایزها، بالا بودن هزینه خرید چهار حلقه لاستیک و کاهش توان مالی مصرف‌کنندگان عوامل مؤثر بر رفتار خریداران و حجم معاملات به شمار می‌آیند.
از سویی، تولیدکنندگان داخلی بخش زیادی از نیاز بازار را تأمین می‌کنند و طرح‌های عرضه مستقیم نیز با هدف تسهیل دسترسی خریداران در حال اجراست؛ اما از سوی دیگر، قیمت خرید هنوز به عنوان یک مانع اصلی در بازگشت مشتریان به این بازار شناخته می‌شود. در چنین حالتی، فروشنده با کالایی مواجه است که برای تأمین آن هزینه‌کرده و باید سرمایه‌اش را در موجودی فروشگاه حفظ کند، اما خریدار نیز به دلیل محدودیت‌های مالی، از پرداخت هزینه تعویض تایر ناتوان است.
بدین ترتیب، چالش اصلی بازار لاستیک در این مقطع زمانی باید در شکاف بین عرضه موجود و تقاضای مؤثر جست‌وجو کرد؛ بازاری که ممکن است کالا در آن به وفور یافت شود، اما توان خرید مصرف‌کننده اجازه نمی‌دهد این موجودی به معاملات واقعی تبدیل شود.
تا زمانی که این شکاف کاهش نیابد، افزایش عرضه به خودی خود قادر نخواهد بود رونق بازار را تضمین نماید و فروشندگان لاستیک همچنان با یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های خود، یعنی فروش کالا در بازاری غیرفعال و کم‌تحرک، روبرو خواهند بود.
۲۲۳۲۲۵
نظرات کاربران