باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - فرشاد شکرخدایی، نایب رئیس انجمن مدیریت کیفیت، در نشست خبری که به مناسبت روز جهانی کیفیت برگزار شد، یادآور شد که بررسی کیفیت نباید منحصر به محصولات و خدمات صنعتی، به ویژه صنعت خودرو باشد، بلکه باید به کیفیت حکمرانی، قانون‌گذاری، آموزش، نظام سلامت، بانکداری، بیمه، بازار سرمایه، سکوهای دیجیتال و سایر حوزه‌های تأثیرگذار بر زندگی عمومی نیز توجه ویژه‌ای مبذول گردد.
وی اشاره کرد که مسائل مرتبط با کیفیت در بخش‌های مختلف کشور، به مراتب پیچیده‌تر و فراگیرتر از صنعت خودرو بوده و متأسفانه به آن‌ها کمتر پرداخته می‌شود. شکرخدایی بیان کرد که کیفیت زندگی مردم تنها به المان‌هایی مانند کیفیت خودرو یا سایر محصولات مصرفی محدود نمی‌شود و عملکرد نهادهای عمومی و اقتصادی به شکل مستقیم بر احساس رضایت و کیفیت زندگی عمومی تأثیرگذار است.
نایب رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران در ادامه به تبیین تفاوت میان مفهوم خرابی و کیفیت پرداخت و تصریح کرد: یکی از نکات حائز اهمیت در ادبیات عمومی کیفیت، تمایز بین خرابی و بی‌کیفیتی است. هر محصول یا خدمت ابتدا باید بتواند کارکرد اساسی خود را به درستی انجام دهد؛ در صورتی که این کارکرد مختل گردد، هنوز در زمره خرابی به حساب می‌آید و نمی‌توان به کیفیت آن اشاره کرد.
وی افزود: به عنوان مثال، اگر شیشه خودرو با استفاده از دکمه بالا نرود، ما با وضعیتی معیوب روبرو هستیم؛ اما چنانچه شیشه بالا برود، ولی این عمل با صدا، نقص در عملکرد یا عدم ایمنی همراه باشد، آنگاه به بحث کیفیت نزدیک شده‌ایم. بنابراین، کیفیت به معنای واقعی خود زمانی نمایان می‌شود که محصول یا خدمت از وضعیت خرابی عبور کرده و وظیفه بنیادین خود را تحقق بخشد.
شکرخدایی تصریح کرد: در زمانی که یک قانون کاربردی نباشد یا چندین آیین‌نامه متعارض در یک حوزه وجود داشته باشد، ما در نظام قانون‌گذاری با مشکل خرابی مواجه هستیم. فقط پس از برطرف شدن این موانع می‌توانیم درباره کیفیت قانون، تأثیرات مثبت آن و میزان رضایت حاصل از اجرای آن صحبت نماییم.
نایب رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران بر لزوم بازنگری در نظام آموزشی کشور در راستای تطابق با تغییرات فناوری و نیازهای مهارتی آینده تأکید کرده و گفت: امروز صرفاً انتقال محفوظات و ارزشیابی توانایی دانش‌آموزان و دانشجویان در بازتولید مطالب کتاب‌ها کافی نیست.
وی ادامه داد: در حالی که ابزارهای هوش مصنوعی دسترسی به اطلاعات و تحلیل داده‌ها را تحت تأثیر قرار داده‌اند، باید تمرکز آموزش به سمت حوزه‌هایی چون خلاقیت، نوآوری، حل مسائل پیچیده، مهارت‌آموزی و به کارگیری مؤثر فناوری معطوف گردد.
شکرخدایی همچنین بر اهمیت ارتباط کیفیت و فناوری تأکید کرد و افزود: فناوری‌هایی همچون هوش مصنوعی و اینترنت اشیا، فرصتی تاریخی برای ارتقای بهره‌وری، افزایش چابکی سازمانی و بهبود کیفیت در کشور فراهم کرده‌اند.
بر اساس گفته‌های نایب رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران، بسیاری از کارهایی که قبلاً نیاز به ساعت‌ها مطالعه و بررسی تخصصی داشتند، اکنون با بهره‌گیری از ابزارهای هوش مصنوعی در زمان کمتری انجام می‌شوند. به عنوان مثال، در حوزه کنترل کیفیت و آزمایشگاه‌ها می‌توان با بارگذاری استانداردها، روش‌های آزمون و اطلاعات تجهیزات، از ابزارهای هوشمند برای دریافت راهنمایی مرحله به مرحله و تجزیه و تحلیل نتایج استفاده کرد.
رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تأمین مالی اتاق بازرگانی ایران، یکی از چالش‌های عمده محیط کسب و کار کشور را چندین قانون و تعارض‌های موجود در مقررات و نداشتن نظام واحد در مقررات فنی توصیف کرده و گفت: فعالان اقتصادی در بسیاری از حوزه‌ها برای انجام یک فعالیت مشخص باید با چندین دستگاه اجرایی و نظارتی روبرو شوند که هرکدام از آن‌ها ضوابط و دستورالعمل‌های مجزا و متفاوتی دارند.
وی ادامه داد: مطابق الزامات قانونی در حوزه استاندارد، دستگاه‌های اجرایی ملزم به تدوین و ساماندهی مقررات فنی مرتبط با فعالیت خود هستند؛ اما به عقیده من، این مهم در بسیاری از دستگاه‌ها هنوز به شکلی مطلوب انجام نشده است.
شکرخدایی بر لزوم شفافیت در مقررات تأکید کرده و خاطرنشان ساخت: پراکندگی و دسترسی دشوار به قوانین و بخشنامه‌ها، بستر تصمیم‌گیری‌های سلیقه‌ای و افزایش عدم شفافیت را فراهم می‌آورد. هرچه مقررات روشن‌تر، یکپارچه‌تر و در دسترس‌تر باشند، امکان فعالیت‌های اقتصادی سالم و نظارت موثر نیز افزایش می‌یابد.
وی تصریح کرد: یکی از درخواست‌های جدی انجمن مدیریت کیفیت ایران در سال آینده، پیگیری اجرای الزامات مربوط به تدوین و یکپارچه‌سازی مقررات فنی در نهادهای اجرایی است.
در ادامه این نشست، یکی از اعضای هیئت‌مدیره انجمن مدیریت کیفیت ایران از پذیرش پیشنهاد این انجمن برای میزبانی کمیته فنی متناظر ISO/TC 176 خبر داد و اظهار داشت: خانواده استانداردهای ISO 9000 در سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ISO) تحت نظر کمیته فنی ۱۷۶ تدوین و بازنگری می‌شود. انجمن مدیریت کیفیت ایران در سال‌های اخیر با توجه به ارتباط گسترده‌اش با صنعت، اتاق بازرگانی و جامعه دانشگاهی و تخصصی کشور، پیگیر پذیرش مسئولیت میزبانی این کمیته بود.
وی تأکید کرد: پیشنهاد انجمن در تعامل با سازمان ملی استاندارد ایران مورد تأیید قرار گرفته و اکنون انجمن مدیریت کیفیت ایران میزبانی کمیته فنی文本اظر ۱۷۶ را به عهده دارد. این موضوع فرصتی را ایجاد می‌کند تا متخصصان، فعالان اقتصادی، دانشگاهیان و علاقمندان به حوزه مدیریت کیفیت بتوانند با فعال‌تر بودن، در فرآیند بررسی، تدوین و بازنگری استانداردهای بین‌المللی نقش‌آفرینی کنند.
فروزان‌فرد با تأکید بر این موضوع که کمیته‌های فنی نباید صرفاً تشکیلاتی تشریفاتی داشته باشند، بیان کرد: کمیته فنی زمانی مؤثر خواهد بود که بتواند تجربیات کشور را جمع‌آوری و تحلیل کرده، پیشنهادهای اصلاحی دقیق ارائه دهد و در فرآیندهای بین‌المللی استانداردها نقش فعالی ایفا کند.
وی خاطرنشان کرد: استانداردهای بین‌المللی در بازه‌های سه تا پنج‌ساله مورد بازنگری قرار می‌گیرند و این فرصت برای کشورها فراهم است تا از طریق کمیته‌های فنی دیدگاه‌ها و تجربیات خود را جهت اصلاح و بهبود استانداردها مطرح نمایند.
فروزان‌فرد با تأکید بر اهمیت مشارکت در کمیته‌های فنی بین‌المللی، حضور متخصصان ایرانی در این ساختارها را فرصتی برای اثرگذاری بر آینده استانداردهای جهانی توصیف کرد و گفت: در سال‌های اخیر، برخی کشورها از جمله چین با درک اهمیت استراتژیک استانداردها، جایگاه فعال و گسترده‌ای در فرآیند تدوین استانداردهای بین‌المللی داشته‌اند تا دیدگاه‌ها و منافع اقتصادی خود را در شکل‌گیری این استانداردها منعکس کنند.
وی به ظرفیت‌های علمی و تخصصی کشور اشاره کرده و افزود: ایران هم از متخصصان، دانشگاهیان و فعالان حرفه‌ای با توانایی‌های برجسته‌ای برخوردار است، اما بهره‌برداری از این ظرفیت‌ها نیازمند مشارکت نظام‌مند، حضور مستمر و ارائه دیدگاه‌های کارشناسی در سطح بین‌المللی است.
عضو هیئت‌مدیره انجمن مدیریت کیفیت ایران از علاقه‌مندان و متخصصان دعوت کرد تا با حضور در فعالیت‌های کمیته‌های فنی متناظر ایزو، در فرآیند بررسی و تدوین استانداردهای بین‌المللی مشارکت داشته و بستر انتقال تجربیات و دیدگاه‌های تخصصی ایران به این عرصه را مهیا کنند.
وی اشاره کرد که مسائل مرتبط با کیفیت در بخش‌های مختلف کشور، به مراتب پیچیده‌تر و فراگیرتر از صنعت خودرو بوده و متأسفانه به آن‌ها کمتر پرداخته می‌شود. شکرخدایی بیان کرد که کیفیت زندگی مردم تنها به المان‌هایی مانند کیفیت خودرو یا سایر محصولات مصرفی محدود نمی‌شود و عملکرد نهادهای عمومی و اقتصادی به شکل مستقیم بر احساس رضایت و کیفیت زندگی عمومی تأثیرگذار است.
نایب رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران در ادامه به تبیین تفاوت میان مفهوم خرابی و کیفیت پرداخت و تصریح کرد: یکی از نکات حائز اهمیت در ادبیات عمومی کیفیت، تمایز بین خرابی و بی‌کیفیتی است. هر محصول یا خدمت ابتدا باید بتواند کارکرد اساسی خود را به درستی انجام دهد؛ در صورتی که این کارکرد مختل گردد، هنوز در زمره خرابی به حساب می‌آید و نمی‌توان به کیفیت آن اشاره کرد.
وی افزود: به عنوان مثال، اگر شیشه خودرو با استفاده از دکمه بالا نرود، ما با وضعیتی معیوب روبرو هستیم؛ اما چنانچه شیشه بالا برود، ولی این عمل با صدا، نقص در عملکرد یا عدم ایمنی همراه باشد، آنگاه به بحث کیفیت نزدیک شده‌ایم. بنابراین، کیفیت به معنای واقعی خود زمانی نمایان می‌شود که محصول یا خدمت از وضعیت خرابی عبور کرده و وظیفه بنیادین خود را تحقق بخشد.
شکرخدایی تصریح کرد: در زمانی که یک قانون کاربردی نباشد یا چندین آیین‌نامه متعارض در یک حوزه وجود داشته باشد، ما در نظام قانون‌گذاری با مشکل خرابی مواجه هستیم. فقط پس از برطرف شدن این موانع می‌توانیم درباره کیفیت قانون، تأثیرات مثبت آن و میزان رضایت حاصل از اجرای آن صحبت نماییم.
نایب رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران بر لزوم بازنگری در نظام آموزشی کشور در راستای تطابق با تغییرات فناوری و نیازهای مهارتی آینده تأکید کرده و گفت: امروز صرفاً انتقال محفوظات و ارزشیابی توانایی دانش‌آموزان و دانشجویان در بازتولید مطالب کتاب‌ها کافی نیست.
وی ادامه داد: در حالی که ابزارهای هوش مصنوعی دسترسی به اطلاعات و تحلیل داده‌ها را تحت تأثیر قرار داده‌اند، باید تمرکز آموزش به سمت حوزه‌هایی چون خلاقیت، نوآوری، حل مسائل پیچیده، مهارت‌آموزی و به کارگیری مؤثر فناوری معطوف گردد.
شکرخدایی همچنین بر اهمیت ارتباط کیفیت و فناوری تأکید کرد و افزود: فناوری‌هایی همچون هوش مصنوعی و اینترنت اشیا، فرصتی تاریخی برای ارتقای بهره‌وری، افزایش چابکی سازمانی و بهبود کیفیت در کشور فراهم کرده‌اند.
بر اساس گفته‌های نایب رئیس انجمن مدیریت کیفیت ایران، بسیاری از کارهایی که قبلاً نیاز به ساعت‌ها مطالعه و بررسی تخصصی داشتند، اکنون با بهره‌گیری از ابزارهای هوش مصنوعی در زمان کمتری انجام می‌شوند. به عنوان مثال، در حوزه کنترل کیفیت و آزمایشگاه‌ها می‌توان با بارگذاری استانداردها، روش‌های آزمون و اطلاعات تجهیزات، از ابزارهای هوشمند برای دریافت راهنمایی مرحله به مرحله و تجزیه و تحلیل نتایج استفاده کرد.
رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تأمین مالی اتاق بازرگانی ایران، یکی از چالش‌های عمده محیط کسب و کار کشور را چندین قانون و تعارض‌های موجود در مقررات و نداشتن نظام واحد در مقررات فنی توصیف کرده و گفت: فعالان اقتصادی در بسیاری از حوزه‌ها برای انجام یک فعالیت مشخص باید با چندین دستگاه اجرایی و نظارتی روبرو شوند که هرکدام از آن‌ها ضوابط و دستورالعمل‌های مجزا و متفاوتی دارند.
وی ادامه داد: مطابق الزامات قانونی در حوزه استاندارد، دستگاه‌های اجرایی ملزم به تدوین و ساماندهی مقررات فنی مرتبط با فعالیت خود هستند؛ اما به عقیده من، این مهم در بسیاری از دستگاه‌ها هنوز به شکلی مطلوب انجام نشده است.
شکرخدایی بر لزوم شفافیت در مقررات تأکید کرده و خاطرنشان ساخت: پراکندگی و دسترسی دشوار به قوانین و بخشنامه‌ها، بستر تصمیم‌گیری‌های سلیقه‌ای و افزایش عدم شفافیت را فراهم می‌آورد. هرچه مقررات روشن‌تر، یکپارچه‌تر و در دسترس‌تر باشند، امکان فعالیت‌های اقتصادی سالم و نظارت موثر نیز افزایش می‌یابد.
وی تصریح کرد: یکی از درخواست‌های جدی انجمن مدیریت کیفیت ایران در سال آینده، پیگیری اجرای الزامات مربوط به تدوین و یکپارچه‌سازی مقررات فنی در نهادهای اجرایی است.
در ادامه این نشست، یکی از اعضای هیئت‌مدیره انجمن مدیریت کیفیت ایران از پذیرش پیشنهاد این انجمن برای میزبانی کمیته فنی متناظر ISO/TC 176 خبر داد و اظهار داشت: خانواده استانداردهای ISO 9000 در سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ISO) تحت نظر کمیته فنی ۱۷۶ تدوین و بازنگری می‌شود. انجمن مدیریت کیفیت ایران در سال‌های اخیر با توجه به ارتباط گسترده‌اش با صنعت، اتاق بازرگانی و جامعه دانشگاهی و تخصصی کشور، پیگیر پذیرش مسئولیت میزبانی این کمیته بود.
وی تأکید کرد: پیشنهاد انجمن در تعامل با سازمان ملی استاندارد ایران مورد تأیید قرار گرفته و اکنون انجمن مدیریت کیفیت ایران میزبانی کمیته فنی文本اظر ۱۷۶ را به عهده دارد. این موضوع فرصتی را ایجاد می‌کند تا متخصصان، فعالان اقتصادی، دانشگاهیان و علاقمندان به حوزه مدیریت کیفیت بتوانند با فعال‌تر بودن، در فرآیند بررسی، تدوین و بازنگری استانداردهای بین‌المللی نقش‌آفرینی کنند.
فروزان‌فرد با تأکید بر این موضوع که کمیته‌های فنی نباید صرفاً تشکیلاتی تشریفاتی داشته باشند، بیان کرد: کمیته فنی زمانی مؤثر خواهد بود که بتواند تجربیات کشور را جمع‌آوری و تحلیل کرده، پیشنهادهای اصلاحی دقیق ارائه دهد و در فرآیندهای بین‌المللی استانداردها نقش فعالی ایفا کند.
وی خاطرنشان کرد: استانداردهای بین‌المللی در بازه‌های سه تا پنج‌ساله مورد بازنگری قرار می‌گیرند و این فرصت برای کشورها فراهم است تا از طریق کمیته‌های فنی دیدگاه‌ها و تجربیات خود را جهت اصلاح و بهبود استانداردها مطرح نمایند.
فروزان‌فرد با تأکید بر اهمیت مشارکت در کمیته‌های فنی بین‌المللی، حضور متخصصان ایرانی در این ساختارها را فرصتی برای اثرگذاری بر آینده استانداردهای جهانی توصیف کرد و گفت: در سال‌های اخیر، برخی کشورها از جمله چین با درک اهمیت استراتژیک استانداردها، جایگاه فعال و گسترده‌ای در فرآیند تدوین استانداردهای بین‌المللی داشته‌اند تا دیدگاه‌ها و منافع اقتصادی خود را در شکل‌گیری این استانداردها منعکس کنند.
وی به ظرفیت‌های علمی و تخصصی کشور اشاره کرده و افزود: ایران هم از متخصصان، دانشگاهیان و فعالان حرفه‌ای با توانایی‌های برجسته‌ای برخوردار است، اما بهره‌برداری از این ظرفیت‌ها نیازمند مشارکت نظام‌مند، حضور مستمر و ارائه دیدگاه‌های کارشناسی در سطح بین‌المللی است.
عضو هیئت‌مدیره انجمن مدیریت کیفیت ایران از علاقه‌مندان و متخصصان دعوت کرد تا با حضور در فعالیت‌های کمیته‌های فنی متناظر ایزو، در فرآیند بررسی و تدوین استانداردهای بین‌المللی مشارکت داشته و بستر انتقال تجربیات و دیدگاه‌های تخصصی ایران به این عرصه را مهیا کنند.
نظرات کاربران