بر اساس گزارش خبرنگار سیاسی ایرنا، عبدالجلال ایری، سخنگوی کمیسیون عمران مجلس، در نشست علنی امروز، سه شنبه، مجلس شورای اسلامی، گزارشی را در خصوص ارزیابی کارکرد دستگاه‌های مرتبط با گذرگاه‌های مرزی و ترانزیتی، با تمرکز بر تسهیل و روان‌سازی عبور و مرور ناوگان حمل و نقل بار، ارائه داد.

وی اظهار داشت: پس از بروز صف‌های بلند از ناوگان باری در برخی از گذرگاه‌های مرزی، کمیسیون عمران تحت هدایت آقای قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، اقدام به انجام بازدیدهای میدانی از این گذرگاه‌ها نمود. گزارش حاضر نتیجه بررسی‌ها و جمع‌بندی این بازدیدها و ارزیابی‌های انجام شده است. ایران از نظر موقعیت جغرافیایی در محل اتصال یک بخش حیاتی از حوزه‌های اقتصادی و تجاری منطقه قرار دارد و به همین دلیل ظرفیت قابل‌توجهی برای ایفای نقش در ترانزیت بین‌المللی دارد.

ایری خاطرنشان کرد: با وجود این، موقعیت جغرافیایی به‌تنهایی نمی‌تواند مزیت‌های ترانزیتی را فراهم کند. عوامل مختلفی از جمله زمان عبور، هزینه‌ها، قابلیت پیش‌بینی، امنیت، کیفیت خدمات، پایداری مقررات و نحوه مدیریت مسیر، در انتخاب کریدور مورد نظر از سوی صاحبان کالا و شرکت‌های حمل‌ونقل بسیار تأثیرگذار است.

سخنگوی کمیسیون عمران مجلس ادامه داد: در سال‌های اخیر، بهره‌برداری از ظرفیت ترانزیتی کشور با چالش‌های زیادی در مرزها مواجه بوده است؛ از توقف ناوگان و محدودیت ظرفیت گرفته تا تنوع و گاهی تعارض در مقررات، کنترل‌های موازی و نقص در هماهنگی بین دستگاه‌های مرتبط. به همین دلیل، این مسأله را نمی‌توان تنها به وضعیت یک مرز یا عملکرد یک پایانه محدود کرد. اکثر اوقات، گلوگاه مرزی نتیجه اختلالی در زنجیره‌ای است که از ورود ناوگان و انجام فرآیندهای اداری آغاز و تا کنترل و خروج از کشور ادامه می‌یابد.

ایری گفت: افزون بر این، رقابت‌های منطقه‌ای در جذب بار در حال فزونی است و مسیرهای رقیب، همچون مسیرهای عبوری از ترکیه، قفقاز و دیگر کریدورها، در حال توسعه می‌باشند. هر چه زمان و هزینه گذر از مسیر ایران بیشتر شود، احتمال تغییر مسیر از سوی صاحبان کالا و شرکت‌های حمل‌ونقل نیز افزایش خواهد یافت.

وی ادامه داد: در ایام توقف ناوگان در مرز، هزینه‌های مربوط به سرمایه، دستمزد راننده، سوخت، تعمیر و نگهداری و هزینه فرصت همچنان وجود دارد، در حالی که کامیون در حال ارائه خدمت نیست. این رویداد به‌ویژه بر ناوگان یخچالی و کالاهای فسادپذیر تأثیرات بیشتری دارد. بر اساس گزارش‌های میدانی، در برخی موارد زمان توقف ناوگان به حدود ۴۰ روز رسیده و هزینه روزانه هر کامیون به میزان ۱۰۰ دلار تخمین زده شده است.

سخنگوی کمیسیون عمران مجلس تأکید کرد: تداوم چنین وضعیتی می‌تواند جذابیت مسیر ایران را برای صاحبان کالا و شرکت‌های حمل‌ونقل کاهش دهد و بار را به سمت مسیرهای رقیب منتقل کند. به همین خاطر، حل مشکل تنها با افزایش ظرفیت فیزیکی یک مرز یا افزودن چند گیت امکان‌پذیر نیست. اصلاح فرآیندها، استفاده هوشمند از مدیریت ریسک، توسعه زیرساخت‌ها، به‌کارگیری ظرفیت بخش خصوصی، اصلاح ساختار ناوگان، تنوع مسیرها و هماهنگی میان دستگاه‌های داخلی و کشورهای هم مسیر، همگی جزء راهکارهای ضروری به شمار می‌روند.