باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - حسینی، کارشناس بازار سرمایه، در مصاحبه‌ای با خبرنگار اقتصادی این رسانه، به ارزیابی وضعیت کنونی بازار سرمایه پرداخته و بررسی خود را در خصوص تاثیرات شرایط اقتصادی، نوسانات نرخ ارز و تحولات سیاسی به اشتراک گذاشت. او در پاسخ به پرسش درباره چشم‌انداز کوتاه‌مدت روند شاخص کل و معاملات بورس، بیان داشت که بازار سرمایه در این زمان دارای ظرفیت بالایی برای رشد است و مجموعه‌ای از عوامل بنیادی و اقتصادی می‌توانند به تقویت روند مثبت بازار در ماه‌های آتی کمک کنند. اصلی‌ترین عامل، ارزندگی سهام در مقایسه با سایر بازارهای دارایی و انتظار افزایش سودآوری شرکت‌ها به شمار می‌رود.
او ادامه داد: در حال حاضر، نسبت قیمت به درآمد پیش‌بینی شده در بخش قابل توجهی از بازار به ۴ تا ۵ واحد می‌رسد و اکثر نمادهای بازار به جز چند شرکت بزرگ که در تحلیل بنیادی جایگاه خاصی دارند، هنوز از دیدگاه بنیادی جذاب ارزیابی می‌شوند. البته، آثار افزایش نرخ ارز و تورم تا به حال به طور کامل در سودآوری و ارزش‌گذاری بیشتر شرکت‌ها تجلی نیافته است؛ گزارش‌های شش‌ماهه شرکت‌ها نشان می‌دهد که در بخش زیادی از صنایع، شاهد رشد قابل قبولی در درآمد و سود خالص بوده‌ایم. انتظار می‌رود که آثار تغییرات در نرخ ارز و افزایش فروش محصولات در گزارش‌های فصول پاییز و زمستان نمایان‌تر شود، به ویژه در شرکت‌های صادراتی و آنهایی که تراز ارزی مثبتی دارند، پتانسیل خوبی برای افزایش سودآوری مشاهده می‌شود.
حسینی همچنین خاطرنشان کرد: به علاوه، بازار سهام در مقایسه با بازارهای رقابتی، از مزایا و نکات کلیدی متعددی برخوردار است. بازدهی نقدی بسیاری از شرکت‌های سودآور به طور تقریبی ۱۰ تا ۱۲ درصد برآورد می‌شود که طبیعتاً در کنار قابلیت رشد سودآوری و افزایش ارزش دارایی‌ها، جذابیت سرمایه‌گذاری در بورس را بیش از پیش افزایش می‌دهد. همچنین، نقدشوندگی بازار سرمایه در مقایسه با سایر بازارهایی نظیر مسکن، از مزیت‌های بارز به شمار می‌رود؛ هرچند که در کنار این فرصت‌ها، ریسک‌های کوتاه‌مدت نیز وجود دارد که لازم است به آنها توجه شود.
او در ادامه تصریح کرد: اولاً، ابهامات ناشی از مقررات مربوط به صنعت پالایشگاهی حائز اهمیت است. تغییر در محاسبه قیمت خوراک و فرآورده‌ها، ضرایب کیفی و دیگر پارامترهای مؤثر بر سودآوری این صنعت می‌تواند بر پیش‌بینی سود شرکت‌های مرتبط تاثیرگذار باشد. به همین دلیل، ثبات و شفافیت در مقررات این صنعت از اهمیت بالایی برخوردار است؛ دوم، ریسک محدودیت تامین گاز در صنایع در فصل‌های سرد سال می‌باشد. تجربه‌های گذشته نشان می‌دهد محدودیت در تأمین گاز می‌تواند بر تولید و سودآوری برخی صنایع، به ویژه پتروشیمی، فولاد و سیمان تاثیر منفی بگذارد. البته شدت این تاثیر بسته به وابستگی هر شرکت به گاز و امکان استفاده از سوخت‌های جایگزین متفاوت است.
این کارشناس بازار سرمایه همچنین بیان کرد: سوم، ریسک مربوط به بودجه سال آینده نیازمند توجه است. عواملی نظیر قیمت خوراک و سوخت صنایع، حقوق دولتی معادن، مالیات و سایر تکالیف ممکن است بر سودآوری شرکت‌ها اثرگذار باشند؛ بنابراین شفافیت و پیش‌بینی‌پذیری سیاست‌های بودجه‌ای برای بازار سرمایه ضرورت دارد؛ ضمن اینکه تحولات سیاسی و اقتصادی ممکن است نوسانات مقطعی در بازار را رقم بزنند. با این حال، عوامل بنیادی و چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها به عنوان اصلی‌ترین پشتیبان‌های بازار شناخته می‌شوند.
او در ادامه تاکید کرد: به طور کلی، چشم‌انداز شاخص کل در افق میان‌مدت مثبت ارزیابی می‌شود، اگرچه در کوتاه‌مدت احتمال نوسانات و دوره‌های اصلاحی وجود دارد. انتظار می‌رود با انتشار گزارش‌های جدید شرکت‌ها، افزایش شفافیت متغیرهای اقتصادی و ادامه ورود نقدینگی، بستری مناسب برای رشد بازار سرمایه فراهم گردد.
حسینی در پاسخ به این سوال که سهامداران خرد در شرایط کنونی چه استراتژی معاملاتی را باید در نظر بگیرند؟ آیا زمان مناسبی برای ورود نقدینگی جدید به بازار است یا اینکه سرمایه‌گذاران باید با احتیاط بیشتری عمل کنند؟ گفت: در حال حاضر، بازار سرمایه برای سرمایه‌گذارانی که دیدگاه میان‌مدت و بلندمدت دارند، فرصت‌های قابل توجهی را فراهم کرده است. اما درست است که نحوه ورود سرمایه و انتخاب سهام از اهمیت بالایی برخودار است؛ در مرحله اول، لازم است که میان نوسانات کوتاه‌مدت قیمت و ارزش بنیادی شرکت‌ها تفکیک قائل شد. ممکن است یک سهم در چند دوره معاملاتی افت قیمت داشته باشد، اما این دلیلی بر کاهش ارزش بنیادی آن نیست.
او افزود: در شرایط کنونی، توجه به شرکت‌هایی که از سودآوری پایدار، نسبت قیمت به درآمد منطقی، تراز ارزی مثبت، جریان نقدی مناسب و توانایی حفظ حاشیه سود مطلوب برخوردار هستند، توصیه می‌شود؛ همچنین ضرورت دارد که در انتخاب سهام، ریسک‌های مرتبط با هر صنعت در نظر گرفته شود. برای مثال، در صنایع پرمصرف انرژی باید احتمال محدودیت در تأمین گاز و برق را در نظر گرفت و در صنایع پالایشگاهی به آثار تغییرات مقررات توجه کرد؛ در مورد ورود نقدینگی جدید نیز با در نظر گرفتن ارزندگی بخش عظیمی از بازار، فرصت‌های مناسبی برای سرمایه‌گذاری وجود دارد، اما باید به صورت تدریجی و با تشکیل سبد متنوع برای کاهش ریسک اقدام کرد.
او بیان کرد: اتخاذ تصمیم صرفاً بر مبنای صف‌های خرید و فروش یا تغییرات چند روزه قیمت‌ها، رویکرد مناسبی برای سرمایه‌گذاری نیست. تجربیات نشان داده‌اند که سرمایه‌گذاری مبتنی بر تحلیل بنیادی و با دیدگاه میان‌مدت به مراتب نسبت به رفتارهای هیجانی منطقی‌تر است. از طرف دیگر، توسعه صندوق‌های سرمایه‌گذاری نیز فرصتی مطمئن برای سهامداران خرد فراهم می‌آورد. افرادی که توانایی یا زمان کافی برای تحلیل دقیق شرکت‌ها را ندارند، می‌توانند از صندوق‌های سهامی، بخشی و سایر ابزارهای سرمایه‌گذاری متناسب با سطح ریسک پذیری خود بهره‌مند شوند.
او افزود: در نهایت، شرایط کنونی بازار سرمایه بیشتر از آنکه نیاز به تصمیمات هیجانی داشته باشد، به دنبال انتخاب دقیق و نگاهی تحلیلی است. ارزندگی سهام و پتانسیل افزایش سودآوری شرکت‌ها، فرصت‌های خوبی را فراهم کرده است و امیدواریم با رعایت اصول مدیریت ریسک، امکان استفاده از این ظرفیت‌ها مهیا شود.
افزایش دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی در جهت بهبود کارایی بازار سرمایه
او همچنین در خصوص افزایش دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی اظهار داشت: افزایش دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی از مثبت و منفی ۴ درصد به مثبت و منفی ۶ درصد، یک اقدام مثبت و در راستای بهبود کارایی بازار سرمایه به شمار می‌رود. البته اهمیت این تصمیم تنها به افزایش دامنه نوسان محدود نمی‌شود و الزام به حضور بازارگردان در صندوق‌های اهرمی نیز از بخش‌های مهم اصلاحات جدید است؛ یکی از مشکلات صندوق‌های اهرمی در دوره‌های قبل، تشکیل حباب منفی محسوس در برخی از این صندوق‌ها بوده است. در واقع، قیمت معاملاتی واحدهای ممتاز در بعضی از صندوق‌های اهرمی فاصله زیادی با ارزش خالص دارایی‌هایشان پیدا می‌کرد و در زمان افزایش فشار فروش، این فاصله بیشتر نیز می‌شد.
او افزود: با الزامی بودن حضور بازارگردان، انتظار می‌رود بخش زیادی از این مشکل برطرف گردد. بازارگردان با ایجاد سفارش‌های خرید و فروش و کمک به حفظ نقدشوندگی، امکان انجام معاملات را در شرایط مختلف بازار تسهیل کرده و از تشدید فاصله قیمت معاملاتی با ارزش خالص دارایی‌ها جلوگیری می‌کند؛ لذا با اجرای موثر الزامات بازارگردانی، می‌توان کاهش قابل توجه حباب منفی صندوق‌های اهرمی را انتظار داشت. این موضوع به‌ویژه برای سرمایه‌گذارانی که در دوره‌های گذشته به دلیل فشار فروش و فقدان تقاضا ناچار به فروش واحدهای خود با فاصله زیاد از ارزش ذاتی شده‌اند، حائز اهمیت است.
این کارشناس بازار سرمایه مطرح کرد: علاوه بر این، افزایش دامنه نوسان به بهبود فرآیند کشف قیمت نیز کمک‌ می‌کند. محدودیت دامنه نوسان در شرایط هیجانی می‌تواند باعث تشکیل صف‌های طولانی خرید و فروش شود و این امر تعدیل قیمت‌ها را کند می‌سازد. با افزایش دامنه نوسان، این امکان فراهم می‌شود که قیمت‌ها با سرعت بیشتری به سطوح تعادلی نزدیک شوند؛ ترکیب افزایش دامنه نوسان و الزام به بازارگردانی می‌تواند آثار مثبت بیشتری در مقایسه با اجرای هر یک از این دو سیاست به صورت جداگانه به ارمغان آورد. از یک سو، فرآیند کشف قیمت شتاب می‌گیرد و از سوی دیگر، با حضور بازارگردان، عمق سفارش‌ها و نقدشوندگی معاملات بهبود می‌یابد.
او تصریح کرد: نکته مهم دیگر، نقش صندوق‌های اهرمی در جذب نقدینگی سرمایه‌گذاران ریسک‌پذیر است. این صندوق‌ها به دلیل ساختار اهرمی، امکان کسب بازده متفاوت و جالب توجه نسبت به صندوق‌های سهامی معمولی را فراهم می‌کنند و با بهبود شرایط معاملاتی آنها، انتظار می‌رود جذابیت این ابزارها افزایش یابد؛ اما باید توجه داشت که ساختار اهرمی این صندوق‌ها، حساسیت ارزش واحدهایشان را نسبت به نوسانات بازار افزایش می‌دهد؛ بدین ترتیب، افزایش دامنه نوسان، به منزله فراهم آوردن امکان تغییرات شدیدتر قیمت در یک روز معاملاتی نیز خواهد بود و سرمایه‌گذاران بایستی با شناخت کافی از ویژگی‌های این ابزارها، وارد شوند.
حسینی بیان کرد: همچنین میزان موفقیت بازارگردانی به عواملی نظیر منابع در اختیار بازارگردان، حجم تعهدات، فاصله بین سفارش‌های خرید و فروش و نحوه اجرای مقررات وابسته است؛ لذا الزام به بازارگردانی به تنهایی نمی‌تواند حباب منفی را به طور کامل حذف کند، اما می‌تواند کاهش قابل توجه آن را تسهیل کند؛ در نهایت، اصلاحات جدید در صندوق‌های اهرمی به عنوان گامی مثبت در راستای توسعه بازار سرمایه محسوب می‌شود. حرکت تدریجی به سمت افزایش دامنه نوسان، تقویت بازارگردانی و کاهش محدودیت‌های معاملاتی می‌تواند به افزایش نقدشوندگی، کاهش صف‌نشینی و ارتقای کارایی بازار کمک نماید.
بازار سهام در شرایط تورمی قادر است از ظرفیت‌های متعددی برای حفظ ارزش سرمایه بهره‌مند گردد
او در پایان تصریح کرد: یکی از نکات کلیدی در تحلیل آینده بورس، توجه به ظرفیت سودآوری شرکت‌ها و نقش بازار سرمایه در تأمین مالی اقتصاد است؛ بازار سهام در شرایط تورمی امکانات متنوعی برای حفظ ارزش سرمایه را دارد. افزایش سودآوری شرکت‌ها متناسب با تغییرات نرخ ارز و سطح عمومی قیمت‌ها، رشد ارزش دارایی‌های بنگاه‌ها و دریافت سود نقدی، سه روش اصلی برای ایجاد بازده برای سرمایه‌گذاران تلقی می‌شوند؛ علاوه بر این، تداوم اصلاحات اقتصادی و افزایش قابلیت پیش‌بینی متغیرهای مؤثر بر سودآوری شرکت‌ها می‌توانند به افزایش اعتماد سرمایه‌گذاران کمک کنند.
او افزود: توجه به حرکت به سمت کاهش فاصله نرخ‌های مختلف ارز و افزایش شفافیت در سیاست‌های ارزی می‌تواند تأثیرات مثبت بسیاری بر سودآوری شرکت‌های صادراتی داشته باشد. همچنین حفظ ثبات در مقررات صنایع و پرهیز از تغییرات غیرمنتظره در متغیرهای تأثیرگذار بر سود شرکت‌ها، از عواملی هستند که به بهبود فضای سرمایه‌گذاری شناخته می‌شوند. در عین حال، طی سال‌های اخیر، بازار سرمایه در گسترش ابزارهای مالی نیز پیشرفت‌های چشمگیری داشته است. توسعه صندوق‌های سرمایه‌گذاری، ابزارهای مشتقه، صندوق‌های اهرمی و روش‌های نوین تأمین مالی، امکان حضور گروه‌های مختلف سرمایه‌گذاران را با سطوح متفاوت از ریسک‌پذیری فراهم کرده است؛ پیشرفت این ابزارها در کنار تقویت بازارگردانی و بهبود سازوکارهای معاملاتی می‌تواند به افزایش عمق بازار و جذب نقدینگی منجر شود.
این کارشناس بازار سرمایه یادآور شد: در مجموع، ظرفیت خوبی برای ایفای نقش پررنگ‌تر بازار سرمایه در تأمین مالی تولید و حفظ ارزش سرمایه‌های عمومی وجود دارد. به جهت ارزندگی بخش قابل توجهی از سهام و چشم‌انداز رشد سودآوری شرکت‌ها، آینده میان‌مدت بورس مثبت ارزیابی می‌شود؛ اما برای محقق ساختن این ظرفیت لازم است توجه همزمانی به فرصت‌های بنیادی بازار و مدیریت ریسک‌های اقتصادی و مقرراتی صورت گیرد. هرچقدر سیاست‌ها شفاف‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر باشند، زمینه برای جذب سرمایه‌گذاری و رشد پایدار بازار سرمایه تقویت خواهد شد.
*شایان ذکر است، متن فوق تنها یک مصاحبه بوده و به هیچ عنوان به منزله‌ی سیگنالی برای خرید و فروش سهام نمی‌باشد.*