باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - بنابر اعلام سازمان بورس و اوراق بهادار، دامنه نوسان قیمت واحد‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله صندوق‌های سهامی اهرمی در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران، از امروز شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵، از مثبت و منفی ۴ درصد به مثبت و منفی ۶ درصد افزایش پیدا می‌کند؛ تصمیمی که با هدف بهبود فرآیند معاملات و کمک به کشف قیمت این صندوق‌ها اتخاذ شده و از نگاه کارشناسان می‌تواند بر وضعیت حباب قیمتی و میزان نوسانات آنها اثرگذار باشد.
صندوق‌های اهرمی به دلیل برخورداری از ساختار متفاوت نسبت به صندوق‌های سهامی عادی، از حساسیت بیشتری نسبت به نوسانات بازار برخوردارند. در سال‌های اخیر، فاصله میان قیمت معاملاتی برخی از این صندوق‌ها و خالص ارزش دارایی‌های آنها (NAV) به یکی از موضوعات مورد توجه سرمایه‌گذاران تبدیل شده است؛ به‌طوری که در مقاطعی حباب منفی قابل توجهی در برخی صندوق‌ها شکل گرفته است.
در همین راستا، افزایش دامنه نوسان این صندوق‌ها به مثبت و منفی ۶ درصد، بار دیگر موضوع تناسب دامنه نوسان با میزان اهرم و ضرورت اصلاح سازوکار معاملاتی آنها را مطرح کرده است.
دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی باید متناسب با میزان اهرم آنها باشد
محمد خبری‌زاد، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، درباره وضعیت صندوق‌های اهرمی و تغییر دامنه نوسان آنها گفت: نکته‌ای که درباره صندوق‌های اهرمی وجود دارد این است که دامنه نوسان این صندوق‌ها باید متناسب با میزان اهرم آنها و حداقل به اندازه‌ای بیش از دامنه نوسان سهام عادی باشد.
او افزود: در گذشته نیز این موضوع رعایت می‌شد و فکر می‌کنم دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی مثبت و منفی ۱۰ یا مثبت و منفی ۸ درصد بود. اما دو سال پیش، زمانی که بازار پس از اتفاقات مربوط به شهید رئیسی و روند نزولی آن دوره در تابستان و همچنین پس از جنگ ۱۲ روزه، شرایط نامناسبی پیدا کرد، دامنه نوسان این صندوق‌ها به اندازه سهام عادی کاهش یافت.
این کارشناس بازار سرمایه گفت: این مسئله موجب شد در روند صعودی بازار، خالص ارزش دارایی‌های صندوق‌های اهرمی بیش از قیمت بازاری آنها رشد کند. از آنجا که روند بازار صعودی بود، حباب منفی در این صندوق‌ها شکل گرفت و قیمت واحد‌های آنها نتوانست متناسب با رشد ارزش دارایی‌هایشان افزایش پیدا کند.
او افزود: این موضوع باعث اعتراض سهامداران و یونیت‌هولدر‌های صندوق‌های اهرمی شد و در نهایت، حدود دو هفته پیش سازمان بورس دستورالعمل جدیدی صادر کرد که در آن مواردی از جمله افزایش دامنه نوسان به مثبت و منفی ۶ درصد پیش‌بینی شده بود؛ به نظر من، با توجه به شرایط فعلی بازار، اگر روند صعودی شکل بگیرد، صندوق‌های اهرمی می‌توانند مثبت ۶ درصد و سهام عادی مثبت ۴ درصد رشد کنند و در نتیجه، درصد حباب این صندوق‌ها کاهش پیدا کند.
خبری‌زاد بیان کرد: با این حال، به اعتقاد من تا زمانی که دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی حداقل متناسب با درجه اهرم آنها و بیشتر از دامنه نوسان سهام و ابزار‌های عادی نباشد، حباب این صندوق‌ها به صفر میل نخواهد کرد؛ اقدام جدید سازمان بورس بیشتر از رشد بیش از پیش حباب جلوگیری می‌کند، اما اینکه حباب به سمت صفر حرکت کند یا به ارقام تک‌رقمی برسد، به نظر من با دامنه نوسان مثبت و منفی ۶ درصد اتفاق نخواهد افتاد؛ البته ممکن است نهاد ناظر در حال حاضر قصد داشته باشد شرایط بازار را ارزیابی کند و در آینده نه‌چندان دور دامنه نوسان را باز هم افزایش دهد. با این وجود، همین تصمیم نیز تصمیم خوبی است و افزایش دامنه نوسان تا این میزان می‌تواند کمک‌کننده باشد.
او گفت: صندوق‌های اهرمی از زمان رونق و حضور خود در بازار سرمایه، همواره با ورود پول مواجه بوده‌اند و مدیران این صندوق‌ها نیز منابع مالی را وارد بازار سرمایه کرده‌اند که این موضوع به رشد کلی بازار کمک کرده است؛ امیدوارم مسئله مربوط به حباب و دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی نیز حل‌وفصل شود.
افزایش دامنه نوسان می‌تواند به تعدیل فاصله قیمت و NAV کمک کند
در ادامه، سهیل عیوضی، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، درباره آثار افزایش دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی گفت: این تغییر را باید از دو منظر بررسی کرد. از یک سو، با توجه به وجود حباب منفی حدود ۲۰ تا ۲۵ درصدی در برخی از این صندوق‌ها، افزایش دامنه نوسان می‌تواند به کشف قیمت و تعدیل فاصله قیمت معاملاتی با خالص ارزش دارایی‌ها (NAV) کمک کند.
او افزود: از سوی دیگر، صندوق‌های اهرمی به دلیل ساختار خود ریسک بالاتری دارند و افزایش دامنه نوسان می‌تواند شدت و سرعت نوسانات قیمتی آنها را نیز افزایش دهد. بنابراین، این تغییر نیازمند مدیریت ریسک مؤثر، بازارگردانی مناسب و نظارت کافی است تا در صورت تشدید فشار فروش، روند نزولی صندوق‌ها با سرعت بیشتری ادامه پیدا نکند.
این کارشناس بازار سرمایه در نهایت تأکید کرد: اگرچه افزایش دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی به‌تنهایی تضمین‌کننده بهبود معاملات نیست و آثار آن به شرایط بازار و کیفیت مدیریت صندوق‌ها بستگی دارد، اما می‌توان آن را یکی از گام‌های اولیه برای آغاز مسیری دانست که در صورت اجرای صحیح و همراهی با مدیریت مناسب، می‌تواند به نتایج مطلوبی منجر شود.
افزایش دامنه نوسان؛ فرصتی برای اصلاح ساختار معاملاتی صندوق‌های اهرمی
برآیند دیدگاه کارشناسان نشان می‌دهد افزایش دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی از مثبت و منفی ۴ درصد به مثبت و منفی ۶ درصد، می‌تواند گامی در جهت بهبود فرآیند کشف قیمت، کاهش محدودیت‌های معاملاتی و تعدیل فاصله میان قیمت بازار و خالص ارزش دارایی‌های این صندوق‌ها باشد.
با این حال، همان‌طور که کارشناسان تأکید دارند، این تغییر به‌تنهایی نمی‌تواند حباب منفی صندوق‌های اهرمی را به‌طور کامل از بین ببرد. تناسب دامنه نوسان با درجه اهرم، مدیریت ریسک، عملکرد بازارگردان‌ها و شرایط کلی بازار سرمایه از جمله عواملی هستند که در میزان موفقیت این تصمیم نقش تعیین‌کننده خواهند داشت.