فرارو- در اوایل اردیبهشت ۱۴۰۳، یک خودرو ام‌وی‌ام X55 پرو در مسیر قم به کاشان به طرز غیرمنتظره‌ای واژگون شد، بدون اینکه به مانعی برخورد کند. اکسل عقب خودرو شکست و از بدنه جدا گردید. اگرچه پنج سرنشین در این حادثه صدمه جدی ندیدند، اما با انتشار ویدئوی این اتفاق، مدیران خودرو ناگزیر به پاسخگویی شدند.
به گزارش فرارو، این واقعه یک چالش اساسی را برای بازار خودرو در ایران مطرح کرد: اگر یک خودرو به دلیل نقص فنی در کشور تولیدکننده فراخوان شود، تکلیف آن در ایران چه خواهد بود؟ خریداران چگونه می‌توانند از مشمول بودن خودروهای خود مطلع شوند و در صورت نیاز به تعویض قطعه معیوب، باید از کجا تأمین کنند؟ این سوالات اهمیت بالایی برای بازار خودروی کشور ما دارند، به ویژه که این بازار شاهد تنوع بالایی از خودروهای وارداتی است، از خودروهایی با شبکه خدمات گسترده گرفته تا محصولات تک‌مرحله‌ای عرضه شده.
از ام‌وی‌ام X55 پرو تا فونیکس FX؛ اکسل چری مشکل‌ساز شد
پیش از این حادثه، مدیران خودرو در تاریخ ۲۷ فروردین ۱۴۰۳، به نمایندگی‌های خود دستور داده بودند که اکسل عقب X55 پرو را بررسی کنند. ولی پس از وقوع این سانحه و انتشار ویدئوی آن، اقدامات شرکت گسترش بیشتری پیدا کرد و از ۱۸ اردیبهشت ماه، فراخوان عمومی برای تمامی مالکان X55 پرو آغاز شد. به گفته خود شرکت، حدود ۳۰ هزار دستگاه در این فراخوان مشمول بودند، هرچند تنها تعدادی از آن‌ها نیاز به بررسی جامع‌تری و تعویض اکسل داشتند.
شکست اکسل عقب ام‌وی‌ام X55 پرو
با این حال، تحقیقات فرارو نشان داده‌اند که نقص اکسل مختص X55 پرو نبوده و در سال‌های اخیر، موارد مشابه از این نقص در خودروهای تولید شده با استفاده از قطعات یکی از تأمین‌کنندگان چری در کشورهای روسیه، آفریقای جنوبی و مالزی نیز مشاهده شده است.
در اکتبر ۲۰۲۶، اکسل عقب یک اومودا ۵ در مالزی در هنگام حرکت شکست و از بدنه جدا شد. جوش‌های بازوی اکسل عقب برخی خودروها از استحکام لازم برخوردار نبودند و تحت فشار می‌شکستند. در پی این ماجرا، مقامات مالزی بلافاصله تأیید نوع این خودرو را متوقف کردند. همچنین چری برای بیش از ۵۳ هزار دستگاه از محصولات مرتبط، شامل تیگو ۵X و مدل‌هایی از خانواده اومودا، در چین فراخوان صادر کرد.
اومودا ۵ در واقع همان فونیکس FX در ایران است. البته این نکته به معنای آن نیست که تمام فونیکس FXهای موجود در کشور دچار این نقص هستند. معمولاً فراخوان‌ها به بازه‌های تولید، کد قطعه و شماره شناسایی خودرو یا VIN محدود می‌شوند. برای تعیین وضعیت خودروهای موجود در ایران، باید شماره شناسایی و مشخصات قطعات آن‌ها با خودروهای مشمول فراخوان مقایسه گردد.
در چهارم نوامبر ۲۰۲۶، ویدئویی از جدا شدن چرخ جلوی یک جیکو J5 برقی در جاکارتا منتشر شد. هرچند خودرو پیش از اینکه چرخش جدا شود با جدول و حفاظ کنار خیابان تماس پیدا کرده بود، اما شدت برخورد به حدی نبود که چرخ از جا درآید!
جیکو J5 که در ایران به نام لوکانو L5 شناخته می‌شود، به زودی وارد بازار کشور خواهد شد. این نوع از خودروها مجدداً توجه‌ها را به وضعیت ایمنی و خدمات محصولات چری معطوف کرده‌اند.
فراخوان تویوتا در چین
در چهارم نوامبر ۲۰۲۶، برخی از مدل‌های تویوتا در چین به دلیل نقص ایمنی فرخوان شدند. ۱۰۰ هزار و ۱۷۵ دستگاه از تویوتا bZ3X به خاطر احتمال شل شدن مهره‌های متصل به میل تعادل در سیستم تعلیق جلو فراخوان شده‌اند. در صورت بروز این مشکل، اتصالات به تدریج شل شده و پایداری خودرو تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. تویوتا برای برطرف کردن این نقص، تعویض رایگان مهره‌های مربوطه را ارائه می‌دهد.
تویوتا bZ3X در بازار ایران نیز موجود است و صاحبان این خودروها باید وضعیت شماره شناسایی و تاریخ تولید خودروی خود را با فراخوان اصلی تطبیق دهند. بنابراین صرف وجود نام یک مدل در لیست فراخوان به معنای مشمول بودن همه‌ی نمونه‌های آن نیست.
در همین اطلاعیه، نام لندکروزر پرادو و لکسوس GX نیز به چشم می‌خورد. تویوتا برای حدود ۴۷ هزار و ۳۴۷ دستگاه پرادو هیبرید و ۸ هزار و ۱۳۰ دستگاه لکسوس GX550h به علت احتمال جدایی اتصال سریع لوله سوخت، فراخوان صادر نموده است. این نقص می‌تواند منجر به نشت سوخت شود و ارتباطی با مشکلات سیستم تعلیق bZ3X ندارد. همچنین ممکن است نسخه هیبریدی پرادو در ایران موجود باشد، اما واردات آن از طریق مراجع غیررسمی انجام شده و عرضه گسترده‌ای ندارد.
خودروی وارداتی بدون نمایندگی؛ هزینه‌ای که بعد از خرید مشخص می‌شود
خرید یک خودرو وارداتی در ایران به معنای دسترسی به شبکه خدمات و قطعات آن نیست. در سال‌های اخیر، خودروهای زیادی با برندها و مدل‌های مختلف به کشور راه یافته‌اند که برخی از آن‌ها فاقد نمایندگی رسمی یا شبکه خدمات پس از فروش قوی هستند. برخی دیگر به تعداد محدود و فقط در یک مرحله عرضه شده‌اند و پس از پایان موجودی، عملاً از بازار خارج می‌شوند.
برای مالکان این نوع خودروها، حتی یافتن یک قطعه معمولی می‌تواند مسئله‌ساز باشد. گاهی قطعات تنها از طریق مسیرهای غیررسمی تأمین می‌شوند، بعضی مواقع موجودی بازار تنها به چند فروشنده محدود می‌شود و گاهی نیز قطعه مورد نیاز اساساً یافت نمی‌شود. حال اگر این خودرو به دلیل نقص ایمنی در کشور سازنده فراخوان گردد و نیاز به تعویض قطعه خاصی داشته باشد، مشکل پیچیده‌تر می‌شود. به ویژه زمانی که قطعه اصلاح‌شده تنها از طریق شبکه خدمات کشور مبدا توزیع شود.
جدا شدن چرخ عقب بی‌وای‌دی Atto 1 بعد از برخورد با جداکننده بتنی، نوامبر ۲۰۲۶ در جاکارتا:
این خودرو در ایران موجود نیست.
در چنین شرایطی، ذکر نام یک شرکت واردکننده یا عرضه‌کننده در کاتالوگ خودرو، تضمینی برای پشتیبانی از آن نیست. موضوع اصلی، فعالیت واقعی نمایندگی‌ها، تأمین مستمر قطعات و پاسخگویی پس از فروش است. خودروهایی که چند سال پیش با تبلیغات وسیع وارد بازار شده‌اند، اگر امروزه شبکه خدمات فعالی نداشته باشند، مالک خود را حتی برای یک تعمیر ساده نیز سردرگم خواهند کرد.
مشکلات فعلی مرزی و دشواری‌های واردات، تأمین قطعات را پیچیده‌تر ساخته است. ورود قطعات به کشور وابسته به مسیرهای تجاری، نقل و انتقال ارز، تشریفات گمرکی و قابلیت حمل و نقل می‌باشد.
وقتی خودروساز فراخوان می‌دهد، مالک ایرانی به کجا مراجعه کند؟
در بازارهایی که خودروساز دارای شبکه فروش و خدمات پس از فروش رسمی است، اجرای فراخوان معمولاً با شناسایی خودروهای مشمول، اطلاع‌رسانی به مالکان و تأمین قطعه جایگزین همراه می‌باشد. اما برای خودروهایی که بدون نمایندگی رسمی به بازار آمده‌اند یا عرضه‌کننده آن‌ها دارای شبکه خدمات مستحکم نیست، این مراحل با ابهامات زیادی همراه می‌شود.
اگر خودرویی در چین یا مالزی به علت نقص فنی فراخوان شود، خریدار ایرانی چگونه می‌تواند از مشمول بودن خودروی خود مطلع شود؟ کدام نهاد شماره شناسایی خودرو را بررسی خواهد کرد؟ قطعه اصلاح‌شده از چه مسیری به ایران خواهد رسید و هزینه تعمیر را چه کسی عهده‌دار خواهد بود؟ در صورتی که شرکت عرضه‌کننده دیگر فعالیت نکند، مالک باید به کجا مراجعه کند؟
این مسائل فقط متوجه چند مدل خاص نیست. با افزایش تنوع خودروهای وارداتی و مونتاژی، خریدار ایرانی می‌بایست علاوه بر بررسی مشخصات فنی و امکانات خودرو، وضعیت نمایندگی، سابقه فراخوان‌ها در بازارهای دیگر و امکان تأمین قطعات را نیز در نظر بگیرد.
ماجرای X55 پرو نشان داد که نقص یک قطعه می‌تواند به وقوع یک حادثه جدی منجر شود و فراخوان‌ها روشی برای شناسایی و اصلاح چنین ایرادهایی هستند؛ ولی فراخوان برای مالک ایرانی زمانی معنای واقعی دارد که بتواند خودروی خود را به یک مرکز معتبر ببرد، قطعه اصلاح‌شده را دریافت کند و هزینه تعمیر مشکلی که مسئولیت آن بر عهده تولیدکننده است، بر عهده نگیرد. در غیر این صورت ممکن است خودرویی در کشور سازنده از چرخه تولید خارج شود، در حالی که همان مدل در ایران همچنان بدون دسترسی به قطعه و خدمات مناسب در خیابان‌ها در حال تردد باشد.
نظرات کاربران