به نقل از ایسنا، نوشتار و خط به عنوان دو ابزار کلیدی در فرآیند ارتباط و یادگیری دانش‌آموزان محسوب می‌شوند و کیفیت آن‌ها تأثیر بسزایی بر تجربه یادگیری در زمینه‌های مختلف آموزشی دارد. با این وجود، آموزش اصولی خوش‌نویسی و ارتقاء مهارت‌های نوشتاری از سال‌ها پیش در برنامه درسی دوره ابتدایی جایگاه خود را نیافته و بیشتر تمرینات نوشتاری دانش‌آموزان محدود به فعالیت‌های پراکنده در موضوعاتی چون زبان فارسی، املاء و انشاء بوده است.

در این راستا، معاونت تربیت و یادگیری فرهنگ و هنر در دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی ابتدایی و متوسطه سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، با توجه به معنای این مهارت در فرایند یادگیری و لزوم توجه به میراث هنری و فرهنگی ایران، کتاب کار «آموزش خط تحریری» را برای دانش‌آموزان مقطع دوم ابتدایی طراحی و تألیف کرده است. این کتاب‌ها آموزش خوش‌نویسی را از یک فعالیت محدود و احساسی فراتر برده و آن را به مهارتی کاربردی در زندگی تحصیلی و روزمره تبدیل می‌سازند.

از نگارش صحیح حروف تا ایجاد نوشتاری زیبا و روان

خط تحریری با حفظ ارتباط خود با سنت‌های قدیمی خوش‌نویسی ایرانی، نگاه عملی و کاربردی‌تری را در بر دارد. برخلاف خوش‌نویسی سنتی که بیشتر به ظرافت‌های هنری و قواعد خاص نگارش می‌پردازد، در آموزش خط تحریری هدف بر این است که دانش‌آموز به نوشتاری دست یابد که هم زیبا و هم خوانا باشد و بتواند به خوبی در کارهای روزمره، انجام تکالیف درسی و برقراری ارتباطات نوشتاری مورد استفاده قرار گیرد.

در فرآیند طراحی و تولید این کتاب، مهارت‌های نوشتاری به طور تدریجی و در راستای توانمندی‌های هر پایه تحصیلی ارائه شده است. در سال چهارم، آموزش نحوه نگارش صحیح حروف با تأکید بر کلمات خاص انجام می‌شود؛ در پایه پنجم، تمرکز بر چگونگی اتصال حروف و تشکیل کلمات صورت می‌گیرد و در پایه ششم، آموزش به سطح جمله‌نویسی و تمرین متون وسیع‌تر گسترش می‌یابد. این رویکرد آموزشی به دانش‌آموزان یاری می‌دهد تا از شناسایی شکل صحیح حروف آغاز و به مهارت ترکیب و اتصال آنها پیش روند و در نهایت بتوانند آموخته‌های خود را در نوشتن جمله‌ها و متون گوناگون به کار بزنند.

محتوای این کتاب‌ها بر پایه تمرین‌های منظم و هدفمند بنا شده و با آموزش صحیح نگارش حروف و کلمات در قالب خط نستعلیق تحریری، زمینۀ تقویت تدریجی خط دست‌نویس، افزایش دقت و سرعت نوشتن و ارتقاء توانایی نوشتن روان را فراهم می‌کند. همچنین تقویت اعتماد به نفس دانش‌آموزان در فعالیت‌های علمی و اجتماعی از دیگر اهداف این مجموعه می‌باشد.

از تجربه آزمایشی تا پیاده‌سازی سراسری؛ گامی در راستای تحول در آموزش هنر

براساس اعلام سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، تدوین کتاب کار آموزش خط تحریری با تمرکز بر ظرفیت‌های درس هنر و نیازهای آموزشی دانش‌آموزان و معلمان صورت گرفته است. این درس در دوره ابتدایی با رویکرد تربیت هنری و تقویت زیبایی‌شناسی دنبال می‌شود و به مؤلفه‌هایی نظیر ارتباط با طبیعت، زیبایی‌شناسی، توجه به میراث فرهنگی، خلاقیت و نقد هنری توجه دارد.

آموزش خط تحریری نیز در راستای این رویکرد و به منظور پیوند زدن مهارت‌های نوشتاری با ذوق و سلیقه هنری دانش‌آموزان طراحی شده است. این مجموعه در مراحل و پیش از اجرای سراسری، در کلاس‌های درسی برخی از استان‌های کشور به‌طور آزمایشی مورد ارزیابی قرار گرفت.

بازخوردهای معلمان و نتایج این ارزیابی‌ها در بازنگری و اصلاح ساختار محتوایی کتاب‌ها مورد بهره‌برداری قرار گرفت تا آموزش‌ها با نیازها و ظرفیت‌های دانش‌آموزان بیشتر هماهنگ شود. در سال تحصیلی جاری، کتاب کار آموزش خط تحریری در پایه‌های چهارم و پنجم ابتدایی به شکلی سراسری در حال اجرای برنامه‌ریزی شده است و کتاب پایه ششم نیز در هشت استان مختلف به‌صورت آزمایشی به کار گرفته می‌شود. این مرحله، فرصت بررسی دقیق‌تر محتوای آموزشی، ارزیابی روش اجرا و شناسایی تجارب معلمان و دانش‌آموزان را در راستای بهبود و کامل‌تر کردن این برنامه فراهم می آورد.

آموزش خط تحریری را می‌توان فراتر از صرف آموزش نگارش زیبا و اصلاح شکل ظاهری دست‌خط دانست؛ مهارتی که با تقویت دقت، تمرکز، هماهنگی چشم و دست و توانایی بیان نوشتاری می‌تواند تأثیر بسزایی بر کیفیت فعالیت‌های یادگیری دانش‌آموزان در درس‌های مختلف داشته باشد. از طرفی، آشنایی دانش‌آموزان با ظرفیت‌های خط فارسی و سنت خوش‌نویسی ایرانی، فرصت ارتباط آنان را با یکی از جلوه‌های باارزش میراث فرهنگی کشور فراهم می‌آورد.

در این منظر، خط تحریری به عنوان حلقۀ ارتباطی میان اصالت هنری و نیازهای نوشتاری زندگی معاصر مطرح می‌شود؛ مسیری که می‌تواند ضمن تقویت سواد نوشتاری، زمینه‌ساز پرورش نسلی خوش‌ذوق، دقیق و صاحب مهارت‌های نگارش زیبا در مدارس کشور باشد.

انتهای پیام