طبق گزارش ایسنا، بررسی اخیر اقتصادی شاپرک نشان‌دهنده ثبت بیش از چهار میلیارد و ۷۲۱ میلیون تراکنش در شبکه پرداخت کشور در مهرماه ۱۴۰۵ است که ارزش این تراکنش‌ها به بیش از ۴۴ هزار و ۵۴۱ میلیارد ریال می‌رسد. هرچند که ارزش آمار تراکنش‌ها نسبت به ماه مشابه سال پیش تقریباً دو برابر شده، اما تحلیل شاخص‌های بدون تورم نشان‌دهنده یک رشد واقعی ۵.۰۳ درصدی در ارزش پرداخت‌ها در همین بازه زمانی است؛ این آمار بر اهمیت تفکیک بین رشد اسمی و واقعی در ارزیابی عملکرد شبکه پرداخت تاکید می‌کند.
به نقل از این گزارش، در مهرماه جاری، چهار میلیارد و ۷۲۱ میلیون و ۷۷ هزار و ۳۴۷ تراکنش در راستای شبکه الکترونیکی پرداخت کارت پردازش شده و ارزش ریالی مجموع این تراکنش‌ها نیز به ۴۴ هزار و ۵۴۱ میلیارد ریال بالغ گردیده است.
مقایسه عملکرد مهرماه با شهریور نشان‌دهنده کاهش ۳.۱۰ درصدی تعداد تراکنش‌ها است، در حالی که ارزش ریالی آنها یک درصد افزایش یافته است. لذا، علی‌رغم کاهش در تعداد پرداخت‌ها، مجموع ارزش اسمی مبادلات ثبت‌شده در شبکه پرداخت به طور جزئی افزایش یافته است.
در مقایسه سال به سال، تعداد تراکنش‌ها نسبت به مهرماه سال پیش ۲.۶۹ درصد و ارزش اسمی آنها ۹۸.۱۶ درصد افزایش یافته است. با این وجود، این افزایش قابل توجه در ارزش ریالی لزوماً به معنای افزایش نسبی حجم واقعی مبادلات نمی‌باشد.
گزارش شاپرک که ارزش تراکنش‌ها را پس از حذف اثر تورم محاسبه می‌کند، نشان می‌دهد رشد واقعی ارزش پرداخت‌ها در مقایسه با مهر سال قبل به ۵.۰۳ درصد رسیده است. همچنین، ارزش حقیقی تراکنش‌ها در مقایسه با شهریورماه ۳.۲۵ درصد کاهش یافته است.
در این مدت، شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی از ۷۲۹.۸ در شهریور به ۷۶۱.۸ در مهرماه تغییر یافته که نشانگر رشد ماهانه ۴.۳۸ درصدی است. همچنین، شاخص قیمت مصرف‌کننده نسبت به مهر سال گذشته ۸۸.۶۶ درصد افزایش داشته است.
این اطلاعات حاکی از آن است که بخش عمده‌ای از افزایش ارزش ریالی تراکنش‌های شاپرک به دلیل رشد سطح عمومی قیمت‌هاست. بنابراین، برای تحلیل دقیق‌تر وضعیت پرداخت الکترونیکی، اتکا به رشد اسمی به تنهایی کفایت نمی‌کند و ارزیابی شاخص ارزش واقعی می‌تواند تصویر واضح‌تری از تغییرات قدرت خرید و وضعیت اقتصادی مبادلات فراهم آورد.
کارتخوان‌های فروشگاهی در صدر ابزارهای پرداخت
تحلیل ترکیب ابزارهای پذیرش نشان می‌دهد که کارتخوان‌های فروشگاهی همچنان بالاترین سهم را از تعداد تراکنش‌های شبکه پرداخت دارند. در مهرماه ۱۴۰۵، سهم این ابزارها از تعداد کل تراکنش‌ها به ۹۱.۰۱ درصد رسیده است.
پس از کارتخوان‌های فروشگاهی، ابزارهای اینترنتی با سهم ۵.۸۹ درصدی در رده دوم قرار دارند و ابزارهای موبایلی و کدهای دستوری (USSD) به ترتیب ۱.۵۹ و ۱.۵۱ درصد از تعداد تراکنش‌ها را به خود اختصاص داده‌اند.
در بررسی مبلغی، کارتخوان‌های فروشگاهی با سهم ۷۴.۸۵ درصدی در صدر قرار دارند. ابزارهای اینترنتی ۲۳.۹۶ درصد از ارزش تراکنش‌ها را به خود اختصاص داده و سهم ابزارهای موبایلی و USSD به ترتیب ۱.۱۱ و ۰.۰۸ درصد برآورد شده است.
این ترکیب نمایانگر این واقعیت است که اگرچه ابزارهای اینترنتی و موبایلی به همراه کارتخوان‌ها بخشی از زیرساخت پرداخت کشور را تشکیل می‌دهند، اما بخش اعظم تعداد و ارزش مبادلات همچنان از طریق کارتخوان‌های فروشگاهی انجام می‌شود.
از سویی دیگر، متوسط مبلغ هر تراکنش در ابزارهای مختلف به شکل قابل توجهی متفاوت است.
متوسط مبلغ هر تراکنش در ابزار اینترنتی برابر با ۳۸.۸۷ میلیون ریال بوده است، در حالی که برای کارتخوان فروشگاهی این عدد ۸.۱۳ میلیون ریال، برای ابزار موبایلی ۷.۷۳ میلیون ریال و برای USSD حدود ۰.۴۹ میلیون ریال ثبت شده است.
این تفاوت نشان‌دهنده آن است که سهم برخی ابزارهای پذیرش لزوماً با سهم مبلغی آنها یکسان نیست و هر ابزار با توجه به نوع استفاده و ماهیت خدمات ارائه‌شده، نقش خاصی در شبکه پرداخت ایفا می‌کند.
سهم تراکنش‌های موفق ۹۲.۴۹ درصد
در زمینه کیفیت خدمات، گزارش شاپرک از ثبت بیش از پنج میلیارد و ۱۰۴ میلیون تراکنش در کل شبکه حکایت دارد که از این میزان، بیش از چهار میلیارد و ۷۲۱ میلیون تراکنش موفق بوده است. بنابراین، سهم تراکنش‌های موفق از کل تراکنش‌ها در مهرماه به ۹۲.۴۹ درصد رسیده و ۷.۵۱ درصد تراکنش‌ها ناکام بوده‌اند.
بررسی علل بروز تراکنش‌های ناکام نشان می‌دهد که خطاهای کاربری با سهم ۸۸.۳۸ درصد، بیشترین سهم را در این دسته از خطاها به خود اختصاص داده‌اند. این نوع خطاها به مسائلی مانند کمبود موجودی یا فراموشی رمز کارت مربوط می‌شوند و ارتباطی به عملکرد شبکه پرداخت ندارند. خطاهای صادرکنندگی ۷.۶۲ درصد، خطاهای پذیرندگی ۳.۷۶ درصد و خطاهای شاپرکی ۰.۲۴ درصد از مجموع تراکنش‌های ناموفق را تشکیل داده‌اند.
با وجود کاهش ۴.۸۶ درصدی مجموع تراکنش‌های ناموفق نسبت به شهریورماه، تعداد خطاهای پذیرندگی در مهرماه افزایش داشته است. تعداد این خطاها از ۱۰ میلیون و ۶۶۷ هزار مورد در شهریور به بیشتر از ۱۴ میلیون و ۴۱۶ هزار مورد در مهرماه رسیده و نشان از رشد ۳۵.۱۴ درصدی دارد.
در مقابل، خطاهای کاربری ۳.۶۸ درصد، خطاهای صادرکنندگی ۲۴.۰۶ درصد و خطاهای شاپرکی ۵۵.۳۷ درصد نسبت به ماه قبل کاهش داشته است. به همین دلیل، هرچند که به طور کلی سهم تراکنش‌های ناموفق پایین آمده، افزایش خطاهای پذیرندگی هنوز هم به عنوان یکی از معیارهای مهم در ارزیابی کیفیت خدمات شبکه پرداخت باید در نظر گرفته شود.
یک شاخص دیگر قابل تأمل در گزارش مهرماه، افزایش تعداد تراکنش‌های ناتمام یا مغایرتی است. بر اساس داده‌های شاپرک، تعداد این تراکنش‌ها از ۳۸۹ هزار و ۵۵۴ مورد در شهریور به ۴۷۴ هزار و ۵۱۵ مورد در مهرماه افزایش یافته و نشان‌دهنده رشد ۲۱.۸۱ درصدی است. نسبت تراکنش‌های مغایرتی به کل تراکنش‌های موفق نیز از ۰.۰۰۸ درصد در شهریور به ۰.۰۱۰ درصد در مهرماه افزایش یافته است. هرچند که سهم این تراکنش‌ها از مجموع پرداخت‌های موفق همچنان محدود است، افزایش تعداد آنها ضرورت پایش مستمر مغایرت‌ها و بررسی علل بروز تراکنش‌های ناتمام را مشخص می‌کند.
انتهای پیام
نظرات کاربران