طبق گزارش ایسنا، در شرایطی که کاهش توانایی تولید گاز همراه با افزایش تقاضای مصرف در فصل سرد، تأمین پایدار انرژی را با چالش‌هایی روبه‌رو می‌سازد، پیشرفت در زمینه تأسیسات خورشیدی و بادی می‌تواند علاوه بر تأمین برق، به ابزاری مؤثر برای ساماندهی ناترازی گاز تبدیل شود؛ به طوری که تولید برق از منابع تجدیدپذیر در مناطق با تابش زیاد کشور، با کاهش مصرف سوخت در نیروگاه‌های حرارتی، این امکان را ایجاد می‌کند که گاز بیشتری به استان‌هایی که در معرض افت فشار قرار دارند تخصیص یابد.
وابستگی قابل توجه بخش عمده‌ای از تولید برق کشور به نیروگاه‌های حرارتی، به ویژه در فصل زمستان و همزمان با افزایش مصرف گاز در بخش خانگی و تجاری، فشار زیادی بر شبکه تأمین و انتقال گاز وارد می‌آورد. در چنین شرایطی، هر مقدار تولید برق از منابع غیرمتکی به سوخت‌های فسیلی می‌تواند بخشی از نیاز گاز نیروگاه‌ها را آزاد کرده و به بهینه‌سازی مدیریت منابع انرژی کمک نماید.
بر مبنای این رویکرد، انرژی‌های خورشیدی و بادی علاوه بر ایفای نقش مستقیم در تأمین برق، به واسطه کاهش مصرف گاز در نیروگاه‌های حرارتی، زمینه‌ساز انتقال و تخصیص سوخت به مناطق نیازمند می‌شوند؛ ظرفیتی که به ویژه برای استان‌های واقع در انتهای خطوط انتقال گاز و مناطقی که احتمال افت فشار در فصل سرد وجود دارد، حائز اهمیت است.
در این راستا، رئیس گروه فنی و مهندسی سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا) با تأکید بر لزوم بازنگری در الگوهای مدیریت انرژی در فصل زمستان بیان داشت که توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر نمی‌بایست صرفاً به مثابه راهکاری برای عبور از اوج مصرف برق در تابستان مدنظر قرار گیرد، بلکه این ظرفیت‌ها در روزهای سرد سال نیز می‌توانند در تأمین برق پایدار و مدیریت محدودیت سوخت نیروگاه‌های حرارتی مؤثر واقع شوند.
به گفته وزارت نیرو، هومن صادقی بیان کرد که با توجه به کاهش ۱۳۰ میلیون مترمکعبی ظرفیت تولید گاز پالایشگاه‌ها به دلیل آسیب‌های وارده و کسری‌ سال‌های گذشته، مجموع کاهش ظرفیت و ناترازی گاز در سال جاری به حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب در روز می‌رسد که ضرورت استفاده حداکثری از ظرفیت‌های تولید برق بدون نیاز به سوخت را دوچندان می‌کند.
صادقی با تأکید بر اینکه ظرفیت تجدیدپذیرهای نصب‌شده در کشور از مرز ۶۲۰۰ مگاوات فراتر رفته است، تصریح کرد: نیروگاه‌های خورشیدی و بادی می‌توانند بدون نیاز به مصرف گاز، برق مورد نیاز شبکه را تأمین کنند و در این راستا، بخشی از سوخت نیروگاه‌های حرارتی در زمان تولید برق تجدیدپذیر آزاد می‌شود.
انتقال مجازی سوخت با توسعه نیروگاه‌های خورشیدی
یکی از قابلیت‌های چشمگیر انرژی‌های تجدیدپذیر در مدیریت ناترازی گاز، موضوع «انتقال مجازی سوخت» است؛ مفهومی که تحت آن، تولید برق در مناطق با ظرفیت مناسب خورشیدی و بادی قادر است مصرف گاز در نیروگاه‌های حرارتی را کاهش دهد و امکان تخصیص این سوخت به دیگر مناطق را فراهم آورد.
رئیس گروه فنی و مهندسی ساتبا به این مسئله اشاره کرد و گفت: بخش‌های وسیعی از فلات مرکزی، جنوب و جنوب‌شرق کشور در پاییز و زمستان از تابش خورشیدی مناسبی بهره‌مند هستند. تأمین بخش از بار روزانه شبکه از طریق نیروگاه‌های خورشیدی در این نواحی، مصرف گاز نیروگاه‌های حرارتی را کاهش می‌دهد و اجازه می‌دهد سوخت آزادشده به استان‌هایی که در انتهای خطوط انتقال گاز قرار دارند و در فصل سرد با ریسک افت فشار مواجه هستند، اختصاص یابد.
ظرفیت مغفول استان‌های شمالی برای تولید برق تجدیدپذیر
به‌علاوه، استان‌های شمالی نیز قادرند سهم معناداری در توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر ایفا کنند؛ موضوعی که با توجه به موقعیت جغرافیایی این استان‌ها و قرار گرفتن در انتهای خطوط انتقال گاز، از اهمیت بالایی برخوردار است.
صادقی با تأکید بر ضرورت تغییر نگرش نسبت به ظرفیت‌های استان‌های شمالی کشور برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر بیان داشت: برخلاف تصورات عمومی، داده‌ها و ارزیابی‌های تخصصی نشان می‌دهند که این استان‌ها از ظرفیت مطلوبی برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی برخوردارند و همچنین کریدورهای بادی مناسبی برای نصب توربین‌های بادی نیز در این مناطق موجود است.
وی افزود: استان‌های شمالی، شمال‌غرب و شرق کشور، به دلیل قرارگیری در انتهای خطوط سراسری انتقال گاز، در زمستان با محدودیت‌هایی در تأمین و فشار گاز مواجه می‌شوند؛ از این رو، تولید برق در محل مصرف می‌تواند به کاهش فشار در شبکه‌های انتقال و توزیع انرژی یاری رساند.
رئیس گروه فنی و مهندسی ساتبا، با اشاره به محدودیت زمین در برخی مناطق شمالی کشور، خاطرنشان کرد: بهره‌وری از ظرفیت بام مدارس، ساختمان‌های دولتی، تجاری و صنعتی در کنار توسعه مزارع بادی، می‌تواند الگوی مناسبی برای گسترش تولید برق تجدیدپذیر در این نواحی باشد.
بدین ترتیب، توسعه متوازن نیروگاه‌های خورشیدی و بادی در مناطق مختلف کشور، خصوصاً در نواحی که به یک سو ظرفیت بالایی برای تولید برق تجدیدپذیر دارند و از طرف دیگر با محدودیت تأمین گاز مواجه‌اند، می‌تواند بخشی از استراتژی مدیریت ناترازی انرژی در فصل سرد باشد.
به نظر می‌آید که استفاده از ظرفیت تجدیدپذیرها دیگر فقط موضوعی مرتبط با تنوع‌بخشی به سبد تولید برق نیست، بلکه این قابلیت به ابزاری برای مدیریت هم‌زمان شبکه برق و گاز و افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های انرژی کشور تبدیل خواهد شد؛ رویکردی که تحقق آن نیازمند توجه به ظرفیت‌های منطقه‌ای، توسعه زیرساخت‌ها و ارتباط مؤثر بین برنامه‌ریزی تولید برق و نیازهای شبکه گاز است.
انتهای پیام