تصور کنید که خودروی شما به جای این که از یک سری اجزای مکانیکی ثابت تشکیل شده باشد، به یک رایانه عظیم بر روی چرخ‌ها تبدیل شود؛ این دقیقاً همان تغییری است که با ورود خودروهای هوشمند و نرم‌افزارمحور در حال وقوع است. این دگرگونی اساسی، نحوه تعامل ما با وسیله نقلیه‌امان را متحول می‌کند و امکانات جدیدی را از طریق بروزرسانی از راه دور فراهم می‌آورد. دیگر نیازی به مراجعه مکرر به تعمیرگاه برای اضافه کردن یک ویژگی نیست؛ بلکه همه چیز با چند کلیک و اقدام به‌روزرسانی نرم‌افزاری حل می‌شود. با این حال، این پیشرفت‌های شگفت‌انگیز، خود چالش‌ها و نگرانی‌هایی را به همراه دارند.
خودرو نرم‌افزارمحور چیست؟
درک این که خودروها تا این اندازه به نرم‌افزار وابسته شده‌اند، ممکن است اندکی غیرعادی به نظر برسد؛ چرا که تنها چند سال پیش، برای رانندگی به سوخت و گواهینامه اکتفا می‌کردید. اما امروزه، خودروها بیشتر از همیشه یادآور گوشی‌های هوشمند هستند. ممکن است امروز یک قابلیت نداشته باشید و فردا شب، با یک بروزرسانی نرم‌افزاری از راه دور (OTA)، آن ویژگی فعال گردد.
بر اساس تعریفی از سوی شرکت IBM، یک خودرو نرم‌افزارمحور وسیله نقلیه‌ای است که قابلیت‌ها و عملکردهای اصلی آن به جای نرم‌افزارهای سخت‌افزاری ثابت، از طریق نرم‌افزار کنترل، ارتقا و به‌روزرسانی می‌شوند. این بدین معناست که به جای نصب سخت‌افزار جدید برای ویژگی‌های پیشرفته، این قابلیت‌ها می‌توانند در آینده و به صورت از راه دور از سوی تولیدکننده فعال شوند.
چرا خودروها بیشتر نرم‌افزاری می‌شوند؟
تا چندی پیش، خودروها تنها یک واحد کنترل مرکزی به نام ECU (واحد کنترل موتور) داشتند که مسئول مدیریت موتور و پارامترهای آن بود. اما به تدریج، واحدهای کنترل بیشتری در سراسر خودرو معرفی شدند. گیربکس‌های اتوماتیک از واحدهای کنترل خاصی (TCU) بهره می‌برند، واحدهای کنترل بدنه (BCM) وظایف مربوط به نورپردازی داخلی، قفل مرکزی و غیره را بر عهده گرفتند، در حالی که سیستم‌های ایمنی پیشرفته و سامانه‌های سرگرمی نیز هر یک به کنترل‌کننده‌های مستقل خود نیاز دارند. این پیچیدگی، به‌روزرسانی‌ها را مستلزم مراجعه خودرو به نمایندگی و اتصال به کامپیوترهای خاص می‌کرد.
خودروهای نرم‌افزارمحور به جای آنکه وابسته به چندین واحد کنترل، از واحدهای کنترل قوی‌تری بهره می‌برند که می‌توانند چندین سیستم را به طور همزمان مدیریت نمایند. این واحدها، مانند گوشی‌های هوشمند، برای دریافت به‌روزرسانی‌های نرم‌افزاری از راه دور طراحی شده‌اند. به این ترتیب، تولیدکنندگان می‌توانند یک واحد کنترل پیشرفته و آینده‌نگر را در کارخانه نصب کرده و سخت‌افزارهای لازم برای قابلیت‌های آتی را هم فراهم آورند. ممکن است تمام ویژگی‌ها در زمان تحویل فعال نباشند، اما می‌توانند در تاریخ‌های آینده فعال شوند؛ درست مانند اقدامی که شرکت Lucid برای بهبود عملکرد Android Auto و Apple CarPlay انجام داد. تسلا نیز از جمله شرکت‌های پیشرو است که به‌روزرسانی نرم‌افزاری خودروهای خود را به مرور انجام می‌دهد و قابلیت‌هایی نظیر رانندگی نیمه‌خودکار را بهبود می‌بخشد.
چالش‌ها و معایب خودروهای نرم‌افزارمحور
با وجود مزایای بسیاری که خودروهای نرم‌افزارمحور دارند، این وسایل نقلیه با چالش‌هایی نیز مواجه هستند. یکی از نگرانی‌های اصلی، مدل‌های مبتنی بر اشتراک می‌باشد. شرکت BMW زمانی کوشید برای ویژگی‌هایی مانند گرم‌کن صندلی از کاربران هزینه اشتراکی دریافت کند که این ایده با شکست مواجه شد. اما شرکت‌هایی همچون GM و Ford برای قابلیت‌های رانندگی نیمه‌خودکار خود همچنان هزینه‌های ماهانه دریافت می‌کنند.
وابستگی زیاد به نرم‌افزار که به جای سخت‌افزار اتفاق می‌افتد، ریسک دیگری را به همراه دارد. خودروسازان باید اطمینان حاصل کنند که کدها عاری از هرگونه اشکال هستند، زیرا برخلاف کامپیوترهای رومیزی یا گوشی‌های هوشمند، نقص نرم‌افزاری در خودرو می‌تواند به حیات انسان‌ها آسیب برساند. اختلالات نرم‌افزاری ممکن است شما را در کنار جاده رها کرده یا حتی سبب خاموش شدن ناگهانی خودرو در بزرگراه شوند.
نکته دیگری که باید در مورد مدل‌های اشتراکی در نظر گرفته شود این است که خودروسازان به‌راحتی می‌توانند ویژگی‌هایی که قبلاً اضافه کرده‌اند را حذف کنند. ممکن است یک روز بیدار شوید و متوجه شوید که خودروی شما برخی از ویژگی‌هایش را از دست داده است یا بدتر از آن، این ویژگی‌ها حالا پشت پرداخت اشتراکی قرار گرفته‌اند. این امر در خودروهای سنتی میسر نبود، اما برای یک خودرو نرم‌افزارمحور به سادگی امکان‌پذیر است.
در نهایت، عمر یک خودرو نرم‌افزارمحور بستگی به زمانی دارد که تولیدکننده تصمیم می‌گیرد از آن پشتیبانی کند. با توجه به اینکه عمر پشتیبانی نرم‌افزاری برخی گوشی‌های هوشمند تنها چند سال است، این موضوع جای نگرانی دارد که خودروی شما نیز ممکن است به چنین سرنوشتی دچار گردد. به عنوان مثال، یک خودروی تولید سال ۲۰۰۶ هنوز در سال ۲۰۲۶ تمام ویژگی‌هایی را که در ابتدا طراحی شده داشت خواهد داشت، اما آیا یک خودروی نرم‌افزارمحور نیز از نظر وضعیت مشابهی برخوردار خواهد بود که ۲۰ سال بعد نیز به کار خود ادامه دهد؟ تنها زمان قادر به پاسخ به این پرسش خواهد بود.
نظرات کاربران