ایسنا گزارش می‌دهد، حسن عباس‌نژاد با اشاره به این که افزایش سطح مناطق نفوذناپذیر شهری، رشد ناموزون ساختمان‌ها، کاهش پوشش طبیعی زمین و تخریب مسیرهای طبیعی جریان آب از جمله عوامل تشدیدکننده مشکلات آب‌گرفتگی و سیلاب در شهرها محسوب می‌شوند، توضیح داد: در شرایطی که تهران با چالش‌هایی همچون کمبود آب، خشکسالی‌های پیاپی و بارش‌های شدید و گاه سیل‌آسا روبرو است، مدیریت آب باران نباید صرفاً محدود به جمع‌آوری سریع و هدایت روان‌آب‌ها از طریق سیستم‌های تخلیه آب‌های سطحی باشد؛ بلکه باید نگرشی جامع اتخاذ شود که نفوذ، ذخیره، تصفیه و استفاده دوباره از این منابع ارزشمند را تضمین کند.

وی ادامه داد: در روند متداول توسعه شهری، بخش قابل توجهی از بارش‌ها به دلیل پوشش سطح زمین با مصالح غیر قابل نفوذ مانند آسفالت و بتن، به روان‌آب تبدیل شده و افزایش شدت جریان آب فشار زیادی به شبکه‌های جمع‌آوری آب‌های سطحی وارد می‌کند؛ این امر در شرایطی که ظرفیت زیرساخت‌ها ناکافی باشد، منجر به آب‌گرفتگی معابر، صدمات به تأسیسات شهری و بروز سیلاب می‌شود. در مقابل، مدل شهر اسفنجی بر بازسازی توان طبیعی شهر برای جذب و حفاظت از آب باران و کاهش روان‌آب‌های مضر تاکید دارد.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران با اشاره به تجارب کشورهای پیشرفته در زمینه مدیریت پایدار آب‌های سطحی، یادآور شد: مفهوم شهر اسفنجی از سال ۲۰۱۳ به طور رسمی در چین مورد توجه قرار گرفت و به تدریج به عنوان یکی از رویکردهای نوین برنامه‌ریزی و طراحی شهری توسعه یافته است. در این مدل، شهر همانند یک اسفنج، بخشی از آب باران را جذب نموده، قسمتی را در فضاها و زیرساخت‌های اختصاصی ذخیره می‌کند، کیفیت آب را بهبود می‌بخشد و مطابق با شرایط محیطی و نیازهای شهری، امکان بهره‌برداری مجدد از آن را فراهم می‌آورد.

عباس‌نژاد در تبیین شرایط لازم برای پیاده‌سازی این رویکرد در تهران بیان کرد: نخستین مرحله، شناسایی دقیق حوضه‌های آبریز شهری، مسیرهای طبیعی جریان آب، نقاط آسیب‌پذیر در برابر آب‌گرفتگی، ظرفیت سیستم‌های جمع‌آوری روان‌آب، ویژگی‌های نفوذپذیری زمین و نواحی مناسب برای ذخیره و نفوذ آب است. بر این اساس، تدوین یک نقشه جامع برای مدیریت روان‌آب‌های شهری و ادغام آن با برنامه‌های توسعه شهری و طرح‌های مدیریت بحران از الزامات اساسی محسوب می‌شود.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران، توسعه زیرساخت‌های سبز و آبی را از دیگر پیش‌نیازهای اجرای مدل شهر اسفنجی برشمرد و گفت: ایجاد فضاهایی مانند باغ‌های باران، پارک‌های قابل نفوذ آب، بام‌های سبز، نوارهای گیاهی حاشیه معابر، کف‌سازی‌های نفوذپذیر، حوضچه‌های تاخیری، مخازن ذخیره آب باران و تالاب‌های مصنوعی، همه از جمله راهکارهایی هستند که با طراحی دقیق و متناسب با ویژگی‌های هیدرولوژیک و زمین‌شناسی هر منطقه، می‌توانند به کاهش حجم و سرعت روان‌آب و تقویت چرخه طبیعی آب کمک شایانی کنند.

وی افزود: یکی از مزایای برجسته این رویکرد، ایجاد پیوند بین مدیریت سیلاب و کنترل کم‌آبی و بازچرخانی منابع آبی است. آب باران جمع‌آوری شده پس از ارزیابی کیفیت و رعایت استانداردهای فنی و بهداشتی، قابلیت کاربرد در مصارفی مانند آبیاری فضای سبز و شستشوی برخی سطوح شهری را دارد؛ علاوه بر این، استفاده هدفمند از پساب تصفیه‌شده در آبیاری فضای سبز شهری می‌تواند ضمن کاهش فشار بر منابع آب معمول، نقش مکمل در این سیستم مدیریتی ایفا کند.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران تأکید کرد که اجرای طرح شهر اسفنجی تنها با افزایش فضای سبز یا ساخت چند مخزن و حوضچه محقق نمی‌شود و اظهار داشت: موفقیت این رویکرد مستلزم تغییر نگرش در نظام برنامه‌ریزی و مدیریت شهری، بازنگری در ضوابط طراحی معابر و فضاهای عمومی، حمایت از آبراهه‌ها و مسیل‌های طبیعی، هماهنگی بین نهادهای مسئول در بخش آب، فاضلاب، مدیریت بحران، شهرداری‌ها و محیط زیست و همچنین پیش‌بینی روش‌های مشخص برای نگهداری و پایش دائمی این زیرساخت‌ها است.

به گزارش روابط عمومی حفاظت محیط زیست استان تهران، عباس‌نژاد در پایان خاطرنشان کرد: با توجه به شرایط اقلیمی تهران، افزایش وقایع بارش‌های شدید و همزمانی تهدیدات سیلابی با کم‌آبی، حرکت در مسیر شهرهای مقاوم و سازگار با تغییرات اقلیمی امری راهبردی و حیاتی به شمار می‌رود. شهر اسفنجی با کاهش روان‌آب‌های تخریبی، ارتقاء نفوذ و ذخیره آب، بهبود کیفیت محیط شهری و افزایش بهره‌وری منابع آبی می‌تواند در تقویت تاب‌آوری زیست‌محیطی تهران نقش پررنگی ایفا کند. البته اجرای موفق این الگو نیازمند مطالعات علمی جامع، مکان‌یابی دقیق، رعایت ملاحظات محافظتی آب‌های زیرزمینی و جلوگیری از نفوذ آلاینده‌ها به منابع آب و خاک است.

انتهای پیام