مهرناز کردفلاحت، مشاور روان‌شناسی در گفت‌وگو با ایسنا، در خصوص اینکه نوجوانان به منظور مخفی نگه‌داشتن روابط یا گفت‌وگوهایشان از حساب‌های کاربری محرمانه استفاده می‌کنند، اظهار داشت: در دنیای امروز بخش قابل توجهی از زندگی جوانان به عرصه مجازی منتقل شده و طبیعی است که مایل باشند برخی از پیام‌ها و ارتباطاتشان محفوظ بماند. داشتن یک حساب کاربری مستقل یا اشتیاق به عدم نمایش پیام‌ها به والدین، به تنهایی نشان‌دهنده مشکلی خطرناک نیست، چرا که هر جوانی به حریم خصوصی می‌تواند نیاز داشته باشد.

او اضافه کرد: با این حال، ممکن است این پنهان‌کاری علت‌های دیگری نیز داشته باشد. به‌طور مثال، نوجوان ممکن است از واکنش خانواده هراسان شده باشد، یا در ارتباطی پرخطر قرار گرفته باشد، یا به‌واسطه فشار از سوی دوستان و ترس از قضاوت، تمایل به پنهان‌کاری داشته باشد. نکته کلیدی این است که به‌جای سرکشی به گوشی، باید توجه‌مان را به تغییرات رفتاری او معطوف کنیم. برای نمونه، نوجوانی که پیش‌تر به‌راحتی به صحبت می‌پرداخت، ناگهان دچار انزوا می‌شود یا در زمان بحث درباره روابطش نگرانی از خود نشان می‌دهد.

این روان‌شناس تصریح کرد: البته این نشانه‌ها به تنهایی نمی‌توانند دلیلی بر چیزی باشند و بهترین اقدام، ایجاد فضایی ایمن برای گفت‌وگو توسط والدین است. نوجوان باید احساس کند که می‌تواند بدون ترس از قضاوت یا تنبیه، صحبت کند؛ زیرا هر چه ارتباط بین والدین و فرزندان گرم‌تر و صمیمی‌تر شود، احتمال درخواست کمک در شرایط دشوار نیز افزایش خواهد یافت.

نشانه‌های اولیه پنهان‌کاری و رفتارهای خودآسیب‌رسان در نوجوانان


وی همچنین در خصوص نشانه‌های اولیه پنهان‌کاری در زمینه رفتارهای خودآسیب‌رسان (از قبیل زخم‌های کوچک و پوشاندن دائم بدن) اظهار داشت: خودآسیب‌رسانی مسئله‌ای جدی است که باید با احتیاط و بدون قضاوت پیرامون آن گفتگو شود. بعضی از نوجوانان به هنگام مواجهه با فشار روانی شدید، تنهایی، یا احساس ناراحتی ممکن است به خود آسیب برسانند؛ گاه این رفتار به‌عنوان راهی برای کاهش موقتی دردهای روحی عمل می‌کند. به هر حال، این رفتار همیشه دلیلی بر خودکشی ندارد، اما باید به‌طور جدی بررسی شود.

بر اساس اظهارات وی، برخی نشانه‌ها ممکن است هشداردهنده باشند، مثل زخم‌هایی که مکرراً مشاهده می‌شوند و علت روشنی برای آن‌ها وجود ندارد. همچنین ممکن است نوجوان به‌طور غیرمعمول بخشی از بدنش را بپوشاند یا به تدریج از دوستان و خانواده فاصله بگیرد. با این وجود، پوشیدن لباس‌های آستین‌بلند یا تنهایی به خودی خود دلیلی بر خودآسیب‌رسانی نیست و باید به مجموعه رفتارهای نوجوان توجه داشت.

این کارشناس روان‌شناسی به این نکته اشاره کرد که آسیب رساندن به خود نوجوان همیشه به‌صورت زخم یا بریدگی نمایان نمی‌شود. گاهی این نوع رفتار در اشکال دیگری ظهور می‌یابد؛ به‌طور مثال، شاید نوجوان عمداً خود را از خواب و غذا محروم کند، به‌طور متوالی خود را سرزنش کند و احساس بی‌ارزشی داشته باشد. برخی از نوجوانان نیز ممکن است به رفتارهای پرخطر روی آورند یا در روابطی قرار گیرند که برای آن‌ها زیان‌بار باشد. البته هر نوع رفتار ناسالم به معنای خودآسیب‌رسانی نیست.

او ادامه داد: نکته حائز اهمیت این است که مشخص کنیم چه عواملی باعث بروز این رفتارها شده و چه تأثیری بر زندگی نوجوان دارد. اگر نوجوان به‌طور مداوم دچار احساس بی‌ارزشی باشد یا اقداماتی انجام دهد که سلامت جسمی و روانی او را به مخاطره اندازد، باید به موضوع توجه ویژه‌ای شود. به جای سرزنش نوجوان، باید سعی کنیم دلایل آزاردهنده برای او را درک کنیم و در صورت لزوم از مشاوره متخصص استفاده کنیم. اگر والدین نسبت به این گونه مسائل دارای شک و تردید باشند، نباید با عصبانیت برخورد کنند یا روی موضوع تأکید نمایند. بهتر است به آرامی بپرسند: «احساس می‌کنم این روزها چیزی تو را آزار می‌دهد؛ دوست دارم اگر مشکلی داری در موردش با من صحبت کنی.» زمانی که خطرات جدی و فوری وجود داشته باشد، ضروری است که به سرعت از خدمات اورژانسی یاری بگیرید.

تأثیر گروه‌ها و خرده‌فرهنگ‌های آنلاین بر رفتار و سبک زندگی نوجوانان


به گفته وی، مشارکت در گروه‌ها و تیم‌های کوچک به خودی خود (خرده‌فرهنگ‌های غیررسمی) در فضای مجازی، می‌تواند بر سبک پوشش، روحیه و انزوای تدریجی نوجوان تأثیر بگذارد. دوره نوجوانی مرحله‌ای برای جست‌وجوی هویت است و فرد به‌دنبال درک اینکه کیست و به کدام گروه انتساب دارد. به همین دلیل، علاقمندی به استایل خاصی در پوشش و موسیقی و همچنین عضویت در گروه‌های آنلاین در بسیاری از موارد کاملاً طبیعی به نظر می‌رسد. مشکل از جایی آغاز می‌شود که نوجوان احساس کند برای پذیرش در یک گروه، باید برخلاف میل طبیعی خود کارهایی را انجام دهد یا ارتباطاتش با خانواده و دوستان گذشته‌اش کاهش یابد.

وی افزود: برای مثال، نوجوانی که پیش‌تر به فعالیت‌های متنوع و مختلف علاقمند بوده، به‌تدریج ممکن است از آن‌ها فاصله بگیرد یا تلاش کند تا از طریق رفتارهای جدید، رضایت دوستان مجازی خود را جلب کند که پیش از این برای او قابل قبول نبوده است. با این حال، نباید تنها بر اساس ظواهر و لباس نوجوان قضاوت کرد، زیرا تغییر در سبک پوشش یا ابراز علاقه به نوع خاصی از موسیقی به خودی خود نشانه‌ای از وجود مشکل روانی به شمار نمی‌آید.

این روان‌شناس تأکید کرد: به‌طور کلی، عضویت در گروه‌های مجازی می‌تواند دارای جنبه‌های مثبت و منفی باشد؛ از یک سو نوجوان این امکان را دارد که دوستانی با علایق مشترک پیدا کند، اعتماد به نفس بیشتری به‌دست آورد و مهارت‌های جدیدی را یاد بگیرد، و از سوی دیگر، وابستگی بیش از حد ممکن است منجر به انزوا یا ارتکاب رفتارهای پرخطر گردد. بنابراین، مسئله اصلی در اینجا، خود عضویت در این گروه‌ها نیست، بلکه تأثیر آن بر زندگی و استقلال فکری نوجوان است تا او بتواند در کنار فضای مجازی، از روابط حقیقی خود نیز به‌خوبی بهره‌مند شود.

انتهای پیام