سفر علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، به تهران که وی به همراه هیئتی متشکل از فالح الفیاض، رئیس سازمان الحشد الشعبی، انجام داد، در شرایطی صورت گرفته که بغداد تحت فشار مضاعف تهران و واشنگتن قرار دارد.
به گزارش دنیای اقتصاد، این سفر که به گفته یک منبع آگاه در وزارت خارجه عراق روز شنبه و به دنبال یک پرواز محرمانه انجام شده، از نظر تحولات منطقه‌ای از اهمیت خاصی برخوردار است؛ به ویژه اینکه تنها چند روز پیش از آن، تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا، به بغداد سفر کرده و دونالد ترامپ نیز با نخست‌وزیر عراق تماس تلفنی داشته است.
براساس اطلاعات مندرج در میدل ایست نیوز، هیأت عراقی نزدیک به هشت ساعت با مقام‌های ایرانی گفت‌وگو کرده است. یک منبع آگاه در وزارت خارجه عراق به این رسانه اعلام کرد که الزیدی و الفیاض در این سفر حضور داشته‌اند، اما مذاکرات بدون دستیابی به نتیجه مشخصی به اتمام رسید. به طور همزمان، شبکه الحدث به نقل از منابع خودش اشاره کرده است که این سفر به دنبال تماس تلفنی ترامپ با نخست‌وزیر عراق و همچنین سفر فرستاده ویژه آمریکا به بغداد انجام شده است. برخی گزارش‌ها هم به انتقال پیام واشنگتن به تهران از طریق این هیأت عراقی اشاره دارند; هرچند که محتوای این پیام تاکنون به طور مستقل تأیید نشده است.
اهمیت این حرکت دیپلماتیک را باید در موقعیت دشوار عراق در معادله جنگ آمریکا علیه ایران جستجو کرد. بغداد از یک‌سو نمی‌خواهد که روابط راهبردی خود با واشنگتن و همکاری‌های اقتصادی و امنیتی با آمریکا به خطر بیافتد و از سوی دیگر، با توجه به مرزهای بلند و پیوندهای عمیق اقتصادی، سیاسی و امنیتی با ایران، نمی‌تواند نسبت به تحولاتی که در این کشور روی می‌دهد، بی‌تفاوت باشد. در این شرایط، هرگونه تشدید درگیری می‌تواند عراق را به یکی از اولین جبهه‌های بحران تبدیل کند.
فشار اقتصادی نیز بر پیچیدگی این معضل افزوده است. جنگ و اختلالات در تردد دریایی تنگه هرمز، صادرات نفت عراق را با چالش‌های جدی مواجه کرده است. فؤاد حسین، وزیر خارجه عراق، به تازگی تصریح کرد که اختلالات ناشی از جنگ و محدودیت‌های صادرات نفت، به اقتصاد این کشور حدود ۶۰ میلیارد دلار آسیب رسانده است. به علاوه، واشنگتن خواستار مسدود شدن بخش عمده‌ای از گذرگاه‌های مرزی عراق با ایران شده است.
وزیر خارجه عراق در مصاحبه با الجزیره تأیید کرد که وزارت خزانه‌داری آمریکا از بغداد خواسته است که به جز دو گذرگاه، سایر مبادی مرزی با ایران را مسدود کند. او هشدار داد که چنین اقداماتی نه تنها بر تهران فشار وارد خواهد کرد، بلکه اقتصاد عراق را نیز به شدت آسیب خواهد زد؛ چراکه تجارت و رفت‌وآمد مرزی میان این دو کشور بخش اساسی از مناسبات اقتصادی‌شان را تشکیل می‌دهد.
این درخواست نشان‌دهنده این نکته است که فشارهای آمریکا بر بغداد تنها محدود به حوزه امنیت نمی‌شود و واشنگتن سعی در استفاده از ظرفیت‌های جغرافیایی و اقتصادی عراق به منظور تشدید محاصره ایران دارد. در چنین فضایی، سفر الزیدی به تهران را باید تلاشی برای مدیریت همزمان دو نوع فشاری فهمید: از یک‌سو، اجتناب از تبدیل عراق به میدان رویارویی میان نیروهای آمریکایی و گروه‌های نزدیک به ایران و از سوی دیگر، حفظ کانال‌های ارتباطی با تهران به‌منظور جلوگیری از گسترش بحران به مرزهای عراق.
تماس ترامپ با الزیدی و سفر بلافاصله بعد از آن به تهران، این فرضیه را تقویت می‌کند که بغداد در حال نقش‌آفرینی به عنوان یک پل ارتباطی میان دو طرف باشد. با این حال، نمی‌توان تنها بر اساس توالی این تحولات نتیجه‌گیری کرد که نخست‌وزیر عراق پیشنهادی مشخص برای توافق به همراه داشته است. نکته حائز اهمیت این است که گزارشی از میدل ایست نیوز نشان‌دهنده پایان مذاکرات بدون حصول نتیجه می‌باشد. این مسأله مؤید این واقعیت است که حتی برای کشوری مانند عراق که انگیزه‌های قوی برای توقف جنگ دارد، دستیابی به تفاهم میان تهران و واشنگتن کار آسانی نیست.
نظرات کاربران