طبق گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، «مری الیزابت اندرسون» در تاریخ ۱۹ فوریه ۱۸۶۶ در شهرستان گرین واقع در ایالت آلاباما در ایالات متحده به دنیا آمد. او در خانواده‌ای به جهان آمد که به زودی با فقدان پدر خود مواجه شد. «جیمز اندرسون»، پدر مری، در فوریه ۱۸۷۰، هنگامی که او تنها چهار سال داشت، درگذشت. پس از این رخداد، مری به همراه مادرش، «ربکا»، و خواهرش، «فرانسیس»، ادامه زندگی داد. خانواده آنها به دلیل دارایی‌های به‌جای‌مانده از پدر از وضعیت مالی نسبتاً خوبی برخوردار بودند که به آنها اجازه داد تا در سال‌های بعد به‌طرز مستقلی زندگی کنند.
اطلاعات ریز و دقیقی از دوران کودکی و نوجوانی اندرسون در دست نیست. بر خلاف بسیاری از چهره‌های معروف تاریخ فناوری، هیچ خاطره مفصلی از علاقه او به ماشین‌آلات یا آزمایش‌های دوران مدرسه یا حتی نخستین نشانه‌های نبوغ مهندسی‌اش در دسترس نیست. حتی مشخص نیست که او در کودکی چه کتاب‌هایی را مطالعه می‌کرد یا آیا از همان سنین به ساخت ابزار علاقه‌مند بود یا خیر. اطلاعات تاریخی موجود بیشتر به زندگی خانوادگی و حرفه‌ای او در بزرگسالی مربوط می‌شود.
کمبود اطلاعات، به معنای زندگی عادی و بی‌حادثه او نیست. اندرسون در دورانی زندگی کرد که زنان با محدودیت‌های زیادی در عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی روبرو بودند، اما مسیر شغلی‌اش نشان می‌دهد که او هرگز به نقش‌های سنتی و محدودکننده رضایت نداشت. او در ادامه زندگی‌اش نه تنها در زمینه املاک فعال بود، بلکه به کالیفرنیا رفت و مدیریت دامداری و تاکستانی را نیز تجربه کرد و در نهایت نامش را در تاریخ فناوری جاودانه ساخت.
از ساخت آپارتمان تا مدیریت دامداری در کالیفرنیا
در سال ۱۸۸۹، مری به همراه مادر و خواهرش از ایالت گرین به بیرمنگام در آلاباما نقل مکان کردند؛ شهری که در آن زمان به‌سرعت به سمت گذار صنعتی پیش می‌رفت. خانواده در این شهر وارد فعالیت‌های اقتصادی و حوزه املاک شدند و ساختمان آپارتمانی با نام «فیرمونت» را در خیابان هایلند احداث کردند؛ پروژه‌ای که در آینده به یکی از ارکان اصلی زندگی حرفه‌ای مری تبدیل شد.
در سال ۱۸۹۳ و در سن ۲۷ سالگی، اندرسون عازم فرزنو در ایالت کالیفرنیا شد تا مدیریت یک دامداری و تاکستان را به عهده بگیرد. این تجربه تصویر متفاوتی از او ارائه می‌دهد؛ او تنها یک مخترع نبود، بلکه زنی فعال در عرصه کسب‌وکار بود که در زمینه‌هایی فعالیت می‌کرد که در آن زمان به‌طور عمده در اختیار مردان بود.
چند سال بعد، اندرسون دوباره به آلاباما برگشت. طبق تاریخ‌نگاری‌ها، بیماری عمه‌اش از دلایل بازگشت او بود. عمه مری پس از مرگ خود، شماری از صندوق‌های بزرگ را به جا گذاشت که خانواده تا پس از فوت او اجازه نداشتند به محتویاتشان دست بزنند. پس از باز شدن این صندوق‌ها، مشخص شد که آنها مملو از طلا و جواهرات بوده‌اند؛ دارایی‌ای که فروش آن وضعیت مالی خانواده را به طور قابل توجهی بهبود بخشید. این واقعه کم‌تر شناخته‌شده، یکی از رویدادهای جذاب زندگی اندرسون است؛ زنی که بعد از آن اختراعی را به ثبت رساند که خود از آن سودی نبرد، اما پیش از آن خانواده‌اش به سبب یک میراث غیرمنتظره به رفاه مالی دست یافتند.
لحظه‌ای که برف‌پاک‌کن به ذهنش رسید
داستان اختراع برف‌پاک‌کن به یک سفر در زمستان سال ۱۹۰۲ مربوط می‌شود. اندرسون در نیویورک سوار یک واگن برقی شهری یا تراموا بود. در آن لحظه، بارش برف و باران ادامه داشت و راننده برای وضوح دید بیشتر، با سختی تمام سعی می‌کرد شیشه جلوی وسیله نقلیه را از برف و باران پاک کند.
در زمان مذکور، برف‌پاک‌کن به شکل امروزی وجود نداشت. رانندگان تراموا گاهی ناچار بودند که سرشان را از پنجره خارج کرده تا دید بهتری داشته باشند یا وسیله نقلیه را متوقف کرده و از خارج، شیشه را با دست یا ابزار ساده پاک کنند. این کار هم زمان‌بر بود و هم خطرناک، زیرا رانندگان در هوای سرد و نامساعد در معرض برف و باران قرار داشتند.
اندرسون توجه کرد که مشکل، فقط ناراحتی راننده نیست؛ عدم دید کافی می‌تواند جان مسافران و دیگر افرادی که در خیابان بودند را به خطر بیندازد. بنابراین، به‌جای آنکه این وضعیت را بخشی از سفر در شرایط بد جوی بداند، او به فکر طراحی وسیله‌ای افتاد که راننده بتواند بدون نیاز به ترک صندلی خود شیشه را پاک کند.
براساس تاریخ‌نگاری‌ها، ایده اولیه در خلال این سفر شکل گرفت؛ اما طراحی و تکمیل وسیله پس از بازگشت او به بیرمنگام انجام شد. اندرسون طرح خود را آماده کرده و برای ساخت نمونه اولیه به همکاری یک طراح و سازنده پرداخت.
اختراعی ساده با یک اهرم، بازویی فنردار و تیغه لاستیکی
وسیله‌ای که اندرسون به طراحی آن پرداخت، از لحاظ ساختاری بسیار ساده بود، اما مشکلی واقعی را حل می‌کرد. در طراحی او، یک اهرم داخل وسیله نقلیه قرار داشت که راننده می‌توانست آن را به حرکت درآورد. این اهرم به یک بازوی متصل بود که خارج از شیشه جلو حرکت کرده و در انتهای آن یک تیغه لاستیکی قرار داشت.
با حرکت اهرم، بازوی فنردار به آرامی روی شیشه جلو حرکت کرده و برف، باران و تگرگ را از سطح آن پاک می‌کرد. فنر و سازوکار موجود در دستگاه به نوعی طراحی شده بود که تیغه با فشار مناسب بر روی شیشه باقی بماند و بتواند سطح آن را تمیز کند. در طراحی اندرسون، امکان جدا کردن دستگاه نیز لحاظ شده بود؛ به این معنا که راننده می‌توانست در فصولی که نیازی به آن نداشت، وسیله را از خودرو جدا کند تا ظاهر معمول وسیله نقلیه تغییر نکند.
اندرسون در تاریخ ۱۸ ژوئن ۱۹۰۳ درخواست ثبت اختراع خود را با عنوان «دستگاه پاک‌کننده شیشه» ارائه کرد. اداره ثبت اختراعات آمریکا در تاریخ ۱۰ نوامبر همان سال، گواهینامه‌ای به شماره ۷۴۳۸۰۱ برای او صادر نمود. در توضیحات این ثبت اختراع، کاربرد دستگاه فقط به برف محدود نمی‌شد و برطرف کردن باران، برف و تگرگ از شیشه جلوی وسایل نقلیه نیز مورد توجه قرار گرفت.
نکته قابل توجه این است که اندرسون نخستین فردی نبود که به فکر پاک کردن شیشه جلوی وسایل نقلیه افتاده بود؛ پیش از او نیز چندین طرح برای چنین وسیله‌ای ارائه شده بود. اهمیت اختراع او در آن بود که یکی از نخستین نمونه‌های مؤثر و عملی را طراحی کرده بود؛ دستگاهی که راننده می‌توانست آن را به سادگی از داخل وسیله نقلیه کنترل کند. به همین خاطر، نام او در تاریخ فناوری خودرو به‌عنوان مخترع یکی از نخستین برف‌پاک‌کن‌های کاربردی به ثبت رسیده است.
زمانی که شرکت‌ها اختراع او را بی‌اهمیت دانستند
اندرسون پس از اخذ گواهینامه ثبت اختراع، تلاش کرد که حق استفاده از طرحش را به تولیدکنندگان بفروشد. اما در آن زمان، خودرو به محبوبیت چندانی دست نیافته بود و بسیاری از افراد باور نداشتند که پاک کردن خودکار شیشه جلو ارزش اقتصادی مطلوبی داشته باشد.
یکی از واضح‌ترین نشانه‌های این بی‌توجهی، نامه‌ای است که در سال ۱۹۰۵ از شرکت کانادایی «دینینگ و اکنستاین» دریافت کرد. این شرکت پس از بررسی پیشنهاد اندرسون اعلام کرد که اختراع او ارزش تجاری کافی برای خرید یا بازاریابی ندارد.
مضمون پاسخ شرکت تقریباً این بود: طرح شما به اندازه‌ای ارزش تجاری ندارد که ما بتوانیم آن را به فروش برسانیم.
این نامه امروزه به‌وضوح یک اشتباه محاسباتی تاریخی به نظر می‌آید. وسیله‌ای که شرکت مورد نظر ارزشی برای آن قائل نشده بود، چند دهه بعد به یکی از ملزومات ضروری خودرو تبدیل شد. اما در آن زمان، بازار خودرو هنوز به اندازه کافی بزرگ نبود و بسیاری از تولیدکنندگان نمی‌توانستند اهمیت وسیله‌ای را که به هدف پاک‌کردن شیشه در شرایط جوی بد طراحی شده بود، پیش‌بینی نمایند.
اختراعی که به نام او ثبت شد، اما درآمد آن به جیب او نرفت
یکی از تلخ‌ترین بخش‌های داستان مری اندرسون این است که او از اختراعش نتوانست بهره مالی خاصی ببرد. طرح او به مرحله تولید انبوه نرسید و تلاش‌هایش برای واگذاری حقوق اختراع نیز به نتیجه نرسید. در نهایت، اعتبار ثبت اختراع او در سال ۱۹۲۰ به پایان رسید؛ درست در زمانی که استفاده از خودرو در ایالات متحده به شدت در حال رشد بود و نیاز به چنین وسیله‌ای بیش از پیش احساس می‌شد.
در سال ۱۹۲۲، شرکت کادیلاک برف‌پاک‌کن را به‌طور رسمی به عنوان یکی از تجهیزات استاندارد خودروهایش معرفی کرد. به تدریج سایر خودروسازان نیز به استفاده از این وسیله روی آوردند و برف‌پاک‌کن به بخشی جدایی‌ناپذیر از طراحی خودرو تبدیل گشت.
با این حال، نباید تصور کنیم که تمام برف‌پاک‌کن‌های امروزی دقیقا از بر اساس نمونه اولیه اندرسون ساخته شده‌اند. طراحی‌های بعدی تغییرات زیادی داشتند و اختراعات دیگری نیز در بهبود این وسیله نقش داشتند. به عنوان مثال، «شارلوت بریج‌وود» در سال ۱۹۱۷ طرحی برای برف‌پاک‌کن برقی و خودکار ثبت کرد که از غلتک به جای تیغه معمول استفاده می‌کرد. با این حال، ایده اصلی پاک کردن شیشه با سازوکاری متحرک از داخل خودرو، پیش از آن در طرح اندرسون به شکل کاربردی پیاده‌سازی شده بود.
واقعا، اندرسون در موقعیتی قرار داشت که بسیاری از مخترعان پیشگام تجربی مشابه را داشته‌اند: او به نیاز مهمی پیشروتر از زمان خودش پاسخ داد، اما بازار هنوز رونق پذیرش اختراعات جدید را نداشت. زمانی که صنعت خودروسازی به اهمیت آن وسیله پی برد، دیگر حق ثبت اختراع او اعتبار نداشت و او نمی‌توانست از تولید گسترده آن نفعی ببرد.
زندگی مری اندرسون بعد از اختراع برف‌پاک‌کن
با وجود اینکه نام اندرسون بیشتر به خاطر اختراع برف‌پاک‌کن به یاد آورده می‌شود، زندگی او پس از سال ۱۹۰৩ نیز ادامه‌ای فعال و مستقل داشت. او دوباره به بیرمنگام برگشت و بلافاصله فعالیت‌های خود در زمینه املاک را از سر گرفت.
ساختمان آپارتمانی فیرمونت که خانواده اندرسون در بیرمنگام بنا کرده بودند، در سال ۱۹۱۳ افتتاح شد. این ساختمان در آن زمان دارای امکانات مدرنی بود که نسبت به بسیاری از خانه‌های معمول مزیت‌های خاصی را ارائه می‌کرد؛ از جمله دسترسی به آب گرم و سرد، وسایل گازسوز و خدمات نظافتی. در سال‌های بعد، مری مدیریت این مجموعه را به عهده گرفت و بخش قابل توجهی از فعالیت‌های شغلی‌اش را در این حوزه گذراند.
علاوه بر فعالیت‌های اقتصادی، اندرسون به امور اجتماعی و خیریه نیز پرداخت. او هرگز ازدواج نکرد و زندگی‌اش را در کنار مادر و خواهرش ادامه داد. این استقلال شخصی و مالی در دوره‌ای که زنان با محدودیت‌های بسیار در حرفه‌های مختلف مواجه بودند، یکی از ویژگی‌های برجسته زندگی او به حساب می‌آید.
مری اندرسون در تاریخ ۲۷ ژوئن ۱۹۵۳، در سن ۸۷ سالگی، در خانه تابستانی خود در مونتیگل ایالت تنسی درگذشت. او تا پایان عمر، به مدیریت ساختمان فیرمونت ادامه می‌داد. در زمان وفاتش، برف‌پاک‌کن دیگر یک ابزار نوظهور یا تجربی نبود؛ خودروهای آمریکایی به‌طور گسترده به این وسیله مجهز شده و رانندگی در شرایط بارانی و برفی بدون آن به دشواری‌های قابل‌توجهی منجر می‌شد.
۲۲۷۲۲۷
نظرات کاربران