خبرآنلاین - نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در روز سه‌شنبه ۱۹ آبان‌ماه از یک شهر موشکی زیرزمینی تازه رونمایی کرد. این رویداد با حضور سرلشکر علی عبداللهی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و سردار سیدمجید موسوی، فرمانده نیروی هوافضای سپاه صورت گرفت و بخشی از توانمندی‌های موشکی این مجموعه به نمایش درآمد. در تصاویری که در جریان این بازدید منتشر شد، موشک‌های بالستیک و کروز به همراه پرتابگرهای مربوطه دیده می‌شوند. این رونمایی در راستای برنامه سپاه برای معرفی نوآوری‌های نیروی هوافضا در هفته مربوط به این نیرو انجام شد؛ برنامه‌ای که شامل انتقال خطوط تولید موشک و پهپاد از تأسیسات سطحی به محیط‌های زیرزمینی بود. از این رو، اخبار امروز باید در چارچوب تحولی در زیرساخت‌های موشکی ایران و تغییر رویکرد از ذخیره‌سازی و آماده‌سازی تسلیحات در زیرزمین به افزایش ظرفیت تولید در تأسیسات زیرزمینی تحلیل شود؛ راهبردی که به حفظ توان عملیاتی و امکان ادامه تولید حتی در شرایط جنگی کمک خواهد کرد.

رونمایی از یک شهر موشکی جدید

مراسم رونمایی از شهر موشکی جدید نیروی هوافضای سپاه با حضور رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و فرمانده این نیرو برگزار شد. در این بازدید، موشک‌های بالستیک و کروز به همراه پرتابگرهای خود در بخش‌های مختلف مجموعه به نمایش درآمدند. همچنین، از یک موشک پیشرفته و ابتکارات جدید نیروی هوافضا نیز رونمایی به عمل آمد. تصاویر منتشرشده، فرماندهان ارشد نظامی را در تونل‌های زیرزمینی و در کنار تجهیزات موشکی به تصویر می‌کشند.

در این مراسم، علی عبداللهی با تأکید بر توانمندی‌های دفاعی کشور، آمادگی نیروهای مسلح را برای پاسخ به تهدیدات احتمالی مورد تأکید قرار داد و گفت: «اگر دشمن بخواهد اقدام دیگری علیه ما انجام دهد، پاسخ ما فراتر از منطقه خواهد بود.» این نگرش، همراه با نمایش تجهیزات موشکی، بخش مهمی از پیام نظامی این رونمایی را شکل می‌دهد؛ پیامی که بر دامنه پاسخ ایران در صورت تکرار حملات تأکید دارد.

از انبار موشک تا خطوط تولید زیرزمینی

این تغییر از لحاظ نظامی دارای اهمیت بالایی است. در ساختار قبلی، زیرزمین محل ذخیره‌سازی موشک‌ها، تجهیزات پرتاب و آماده‌سازی آنها به شمار می‌رفت؛ اما انتقال خطوط تولید به این محیط، به معنای گسترش عملکرد تأسیسات زیرزمینی می‌باشد. از این رو، زیرساخت موشکی تنها به ذخیره تسلیحات محدود نمی‌شود و به مراحل ساخت و تأمین موشک و پهپاد نیز ارتباط می‌یابد.

محبی با اشاره به توان داخلی، وسعت جغرافیایی ایران و انعطاف‌پذیری زیرساخت‌های تولید تسلیحات، بر این نکته تأکید کرده بود که این ظرفیت امکان تداوم ساخت تجهیزات نظامی را حتی در شرایط بمباران فراهم می‌کند. او همچنین درباره ادامه تولید تسلیحات با وجود فشارهای نظامی و محاسبات دشمن درباره کاهش ذخایر موشکی ایران صحبت کرده است.

به همین خاطر، شهر موشکی جدید باید بخشی از استراتژی وسیع‌تر نیروی هوافضای سپاه برای افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های موشکی تلقی شود. در این استراتژی، پراکندگی تأسیسات، انتقال بخش‌هایی از فعالیت‌های تولیدی به زیرزمین و حفظ دسترسی به تسلیحات همگی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. هدف از این کار این است که حمله به مراکز سطحی یا ورود خسارت به بخشی از زیرساخت‌ها، به توقف کامل چرخه تولید و عملیات موشکی منجر نشود.

تجربه دو جنگ و ضرورت بازسازی توان موشکی

توسعه شهرهای موشکی زیرزمینی در سال‌های اخیر یکی از محورهای اصلی برنامه دفاعی نیروی هوافضای سپاه بوده است. نخستین تصاویر رسمی از یک پایگاه موشکی زیرزمینی سپاه در ۲۲ مهرماه ۱۳۹۴ منتشر شد. از آن زمان، این مجموعه‌ها به‌عنوان بخشی از زیرساخت حفاظت از موشک‌ها و حفظ توان پاسخ‌گویی در برابر حملات احتمالی معرفی شده‌اند.

در طی جنگ ۱۲ روزه و سپس جنگ ۴۰ روزه، زیرساخت‌های موشکی و مراکز مربوط به تولید و نگهداری تسلیحات از اهداف اصلی حملات قرار گرفتند. تجربه این دو جنگ، اهمیت حفظ دسترسی به موشک‌ها و قابلیت بازسازی ذخایر و تجهیزات را بیشتر از گذشته نمایان ساخت. در چنین شرایطی، وجود صرف انبارهای زیرزمینی برای تداوم توان موشکی به تنهایی کافی نیست و حفظ ظرفیت تولید و تأمین تجهیزات نیز بسیار حائز اهمیت می‌شود.

انتقال خطوط تولید به زیرزمین، پاسخی به همین نیاز است. زیرساختی که امکان تولید، نگهداری و آماده‌سازی تسلیحات را در محیط‌های به‌طور کامل حفاظت‌شده فراهم می‌آورد، در زمان درگیری می‌تواند به حفظ پیوستگی توان نظامی یاری رساند. به علاوه، احیای مسیرهای دسترسی، بازسازی بخش‌های آسیب‌دیده و ایجاد تأسیسات جدید نیز در کنار این استراتژی قرار دارد.

پیام بازدارندگی در رونمایی جدید

فرمانده نیروی هوافضای سپاه نیز در مراسم رونمایی بر آمادگی این نیرو برای مواجهه با تهدیدات تأکید کرد. سیدمجید موسوی با اشاره به توانمندی‌های به‌جامانده از فرماندهان قبلی نیروی هوافضا، این ظرفیت‌ها را ابزارهای دفاعی برای حفاظت از کشور برشمرد و گفت نیروی هوافضا برای مقابله با هر تهدیدی در منطقه و در سطح فرامنطقه آماده است. او همچنین تصریح کرد که در صورت لزوم، تمامی ظرفیت‌های دشمن در منطقه و فرامنطقه تحت آتش قرار خواهد گرفت.

این اظهارات، همراه با سخنان علی عبداللهی درباره افزایش دامنه پاسخ ایران فراتر از منطقه، نشان می‌دهد که رونمایی امروز صرفاً نمایش تجهیزات و زیرساخت‌های موشکی نیست، بلکه حامل پیام مشخصی درباره آمادگی دفاعی و وسعت پاسخ نظامی ایران نیز می‌باشد.

به‌طور کلی، شهر موشکی جدید را باید در راستای تحولی ارزیابی کرد که از ایجاد پایگاه‌های زیرزمینی برای حفاظت از تسلیحات آغاز گردید و هم‌اکنون با انتقال ظرفیت‌های تولیدی به این تأسیسات گسترش یافته است. در شرایطي که جنگ‌های اخیر اهمیت تداوم توان موشکی و بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده را مشخص کرده‌اند، توسعه این مجموعه‌ها بخشی از تلاش نیروی هوافضای سپاه برای حفظ توان پاسخ‌گویی در برابر تهدیدات احتمالی محسوب می‌شود. پیام اصلی رونمایی در تاریخ ۱۹ آبان نیز بدین‌صورت خواهد بود: زیرساخت موشکی ایران تنها به موشک‌های ذخیره‌شده و پرتابگرهای آماده محدود نمی‌شود و ظرفیت تولید و پشتیبانی از این توان نیز در حال گسترش در شبکه زیرزمینی کشور می‌باشد.

۳۱۷۱