طبق گزارش ایسنا، در پی گسترش شبکه ملی اطلاعات و افزایش نیاز کشور به تجهیزات ارتباطی و فناوری اطلاعات، توانایی در شناسایی عمق واقعی بومی‌سازی محصولات به یکی از مباحث کلیدی در سیاست‌گذاری صنعتی و تکنولوژیکی تبدیل شده است؛ موضوعی که نه تنها از تولیدکنندگان داخلی حمایت می‌کند، بلکه با تأمین امنیت زیرساخت‌های ارتباطی و کاهش وابستگی کشور به تأمین‌کنندگان خارجی ارتباط مستقیم دارد.

در این زمینه، یک سازوکار تخصصی برای ارزیابی عمق بومی‌سازی تجهیزات حوزه فاوا توسط پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات طراحی و به مرحله اجرا در آمده است؛ مدلی که برخلاف روش‌های متکی بر محاسبه هزینه و سهم قطعات داخلی، کلیه مراحل شکل‌گیری و ساخت یک محصول را تحت نظر قرار می‌دهد.
این نظام ارزیابی بر اساس قانون حداکثر استفاده از ظرفیت‌های تولیدی و خدماتی کشور و حمایت از کالای ایرانی و با توجه به الزامات شبکه ملی اطلاعات تدوین شده است. هدف اصلی این سیستم، تعیین معیاری دقیق برای شناسایی میزان واقعی دانش و مهارت‌های فنی به کار رفته در تجهیزات تولید داخل است.

از ویژگی‌های بارز این مدل، توجه به فعالیت‌های تحقیق و توسعه در تمام مراحل تولید به شمار می‌رود؛ به این معنا که صرف انجام بخشی از فرآیند مونتاژ در داخل کشور جهت دریافت تأییدیه بومی‌سازی کافی محسوب نمی‌شود و در این راستا، میزان مشارکت متخصصان داخلی در فرآیند طراحی، تحلیل نیازمندی‌ها، توسعه محصول و ساخت نمونه اولیه به‌طور دقیق ارزیابی می‌شود.

در این خصوص، محمدحسین شیخی، رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، توضیحات مفصلی ارائه داده است که در این الگو، زنجیره ارزش محصول از جنبه‌های مختلف مورد تحلیل قرار می‌گیرد که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به سطح واقعی اقدامات تحقیق و توسعه از مرحله ایده‌پردازی و تحلیل نیازمندی‌ها تا طراحی تفصیلی و تولید نمونه اولیه اشاره کرد. همچنین، ملاحظاتی نظیر پایداری نیروی انسانی متخصص در فرآیند عمر محصول، میزان وابستگی در تامین قطعات، فرآیندهای ساخت صنعتی و نظام کنترل کیفیت محصولات نیز به‌طور جامع ارزیابی می‌شوند.

با توجه به این سازوکار، میزان وابستگی تجهیزات به قطعات و مواد اولیه خارجی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا استقلال در زنجیره تأمین می‌تواند به افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های ارتباطی کشور در شرایط بحران، اختلال‌های بین‌المللی و محدودیت‌های وارداتی منجر شود.

اگرچه مسئولیت قانونی سنجش عمق تولید داخلی در صنایع مختلف بر عهده وزارت صنعت، معدن و تجارت است، اما ویژگی‌های خاص تجهیزات ارتباطی و حساسیت زیرساخت‌های شبکه ملی اطلاعات، نیازمند استفاده از شاخص‌های خاص‌تری است. به همین دلیل، الگوی ارزیابی تجهیزات فاوا با همکاری وزارت ارتباطات، وزارت صنعت، معدن و تجارت، معاونت علمی ریاست‌جمهوری و نهادهای صنفی طراحی شده و پژوهشگاه ارتباطات وظیفه کارشناسی، تدوین روش‌شناسی و اجرای فنی آن را بر عهده دارد.

در حال حاضر، ارزیابی گروه‌های متنوعی از تجهیزات مانند آنتن‌ها و ایستگاه‌های پایه نسل چهارم، تجهیزات شبکه فیبر نوری، سوئیچ‌ها و روترهای دسترسی و تجمیع، بسته‌های ذخیره‌ساز و سرورها در دستور کار متخصصان این پژوهشگاه قرار دارد. ارزش این ارزیابی‌ها تنها به تعیین درصد داخلی‌سازی محصولات محدود نمی‌شود، بلکه نتایج آن ممکن است به‌صورت مستقیم بر سیاست‌های حمایتی و تصمیمات خرید تجهیزات تأثیر بگذارد.

تأییدیه‌های صادرشده، مبنای تصمیم‌گیری در سامانه توانیران، اجرای الزامات خرید داخلی از سوی دستگاه‌های اجرایی و دارندگان پروانه اپراتوری و همچنین به‌کارگیری سیاست‌های تعرفه‌ای واردات خواهند بود. به این ترتیب، تولیدکنندگانی که عملاً در توسعه دانش فنی، طراحی و ساخت تجهیزات سرمایه‌گذاری کرده‌اند، قابلیت برخورداری از حمایت‌های هدفمندتری را خواهند داشت؛ از سوی دیگر، اپراتورها و دستگاه‌های مصرف‌کننده نیز می‌توانند با اطمینان بیشتری درباره کیفیت و توان فنی محصولات داخلی تصمیم‌گیری کنند.

تحلیلگران بر این باورند که در مجموع، ارزیابی تخصصی عمق بومی‌سازی می‌تواند فاصله میان تولید صرفاً مونتاژی و تولید متکی بر دانش و فناوری بومی را بیشتر نمایان کند؛ اقدامی که در صورت اجرای دقیق و مستمر، هم به هدایت منابع حمایتی به سوی تولیدکنندگان قدرتمند کمک خواهد کرد و هم بستری را برای کاهش وابستگی و تقویت امنیت زیرساخت‌های ارتباطی کشور فراهم می‌آورد.

انتهای پیام