طبق گزارش خبرآنلاین، بسیاری از افراد در اولین بار نوشیدن قهوه تلخ، طعم آن را ناخوشایند تجربه می‌کنند، اما ممکن است با گذشت زمان به این طعم عادت کرده و حتی از آن لذت ببرند. این تغییر در سلیقه تنها به عادت زبان به طعم تلخ مرتبط نیست. پژوهش تازه‌ای که در دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو انجام شده است، نشان می‌دهد که ارتباطی میان دستگاه گوارش و مغز در فرآیند یادگیری علاقه به غذاها وجود دارد.

در این تحقیق، دانشمندان مسیر پیام‌رسان عصبی دوپامین را شناسایی کردند که اطلاعات مربوط به مواد مغذی را از دستگاه گوارش به نواحی مختلف مغز منتقل می‌سازد. دوپامین یک ماده شیمیایی است که در انگیزه، پاداش و مسئله یادگیری نقش اساسی ایفا می‌کند. پیش از این، محققان بیشتر بر روی سیگنال‌های سریع دوپامین تمرکز داشتند، اما این مطالعه به بررسی نوعی پاسخ آهسته‌تر می‌پردازد که پس از ورود غذا به دستگاه گوارش به وجود می‌آید و ممکن است چند دقیقه به طول بینجامد.

تاثیر روده بر انتخاب طعم‌های غذایی در مغز

جهت بررسی این ارتباط، محققان خوراک‌های مختلفی، از جمله محلول‌های قندی و مایعی شبیه میلک‌شیک، را به طور مستقیم به معده موش‌ها وارد کردند. با این کار، آن‌ها توانستند تأثیر مواد مغذی را از تجربه چشیدن غذا تفکیک کنند.

نتایج بدست آمده نشان داد که ورود مواد مغذی به دستگاه گوارش منجر به افزایش طولانی‌مدت فعالیت دوپامین در بخشی از مغز به نام آمیگدال قاعده‌ای جانبی قدامی می‌شود. این ناحیه، در پردازش احساسات و یادگیری ارتباط میان تجربیات و پیامدهای آن‌ها اهمیت بسیار دارد.

در مرحله بعد، پژوهشگران توانستند مسیر ارتباطی شناسایی شده را در موش‌ها مختل کنند. با این حال، حیوانات به طور طبیعی به خوردن ادامه دادند، لیکن دیگر نتوانستند یاد بگیرند که یک طعم جدید به مصرف کالری مربوط می‌شود.

در آزمایشی متفاوت، محققان به‌طور مصنوعی فعالیت رشته‌های عصبی دوپامین را پس از چشیدن طعم بدون کالری افزایش دادند. نتیجه این اقدام سبب شد تا موش‌ها به آن طعم علاقه‌مند شوند، حتی اگر غذای یادشده هیچ ارزش تغذیه‌ای نداشت.

این یافته‌ها نشان می‌دهد که دوپامین قادر است به مغز کمک کند تا طعم غذا را با پیامدهای تغذیه‌ای آن پیوند دهد و به تدریج ترجیحات غذایی افراد را شکل دهد.

شواهد مشابه در مغز انسان

به منظور بررسی وجود چنین سازوکاری در انسان، پژوهشگران داده‌های دو مطالعه مربوط به تصویربرداری مغزی را دوباره تحلیل کردند.

در مطالعه اول، داده‌های تصویربرداری PET از ۱۳ مرد مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که ورود مواد مغذی به دستگاه گوارش با آزاد شدن دوپامین در ناحیه مغزی فوق‌الذکر ارتباط دارد. در مطالعه دوم نیز، فعالیت مغزی ۳۸ بزرگسال پس از مصرف گلوکز با استفاده از روش تصویربرداری تشدید مغناطیسی عملکردی (fMRI) مورد ارزیابی قرار گرفت و باز هم فعالیت بیشتری در همان ناحیه مشاهده شد.

یکی از یافته‌های جالب این بود که پاسخ مغز در سمت چپ این ناحیه به مراتب قوی‌تر از سمت راست بود. علت این تفاوت هنوز به طور واضح مشخص نشده و محققان تصمیم دارند آن را در مطالعات آینده بررسی کنند.

امکان تغییر عادت‌های غذایی با این کشف

این نتایج ممکن است در آینده به طراحی روش‌هایی برای تغییر ترجیحات غذایی کمک نمایند. به عنوان مثال، داروهای گروه GLP-1 که بر روی اشتها و رفتار غذایی تأثیر می‌گذارند، یکی از زمینه‌های مورد توجه پژوهشگران قلمداد می‌شوند.

با این حال، گروه تحقیقاتی هنوز تأثیر این داروها بر روی مسیر دوپامین شناسایی شده را مورد بررسی قرار نداده است. از این رو، احتمال آنکه داروهای GLP-1 با تضعیف سیگنال‌های پاداش ناشی از ورود مواد مغذی به روده، علاقه افراد به برخی غذاها را کاهش دهند، هنوز در حد یک فرضیه باقی مانده است.

نتایج این تحقیق در تاریخ چهارم نوامبر ۲۰۲۶ در مجله معتبر Nature به چاپ رسیده است. براساس گزارشی که دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو از این پژوهش منتشر کرده و وب‌سایت ScienceDaily آن را بازنشر نموده، این کشف نشان می‌دهد که ترجیحات غذایی ما تنها نتیجه تجربه چشایی نیستند و پیام‌هایی که پس از مصرف غذا از دستگاه گوارش به مغز ارسال می‌شوند نیز در شکل‌گیری آن‌ها نقش دارند.

۵۸۵۸