به نقل از خبرگزاری خبرآنلاین، حمیدرضا ترقی، که در شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی فعالیت دارد، به تکرار موضوع مذاکرات با ایالات متحده از سوی برخی افراد در جریان اصلاح‌طلب اشاره کرد و گفت: اصرار بر بهره‌برداری از هر تحول مرتبط با آمریکا برای بررسی دوباره مذاکرات، از جمله سفر رئیس‌جمهور به نیویورک، تغییرات انتخاباتی در آن کشور و فعالیت‌های میانجی‌گران، نشانه‌ای از چند فرض بنیادی در نگرش سیاسی این جریان است.
براساس گزارشی که فارس به آن پرداخته، وی به این نکته اشاره کرد که دیدگاه جریان اصلاح‌طلب و جریان انقلابی در خصوص مذاکره با ایالات متحده یکی از محورهای بحث‌برانگیز و ملتهب در فضای سیاسی کشور محسوب می‌شود. هسته اصلی تفکر اصلاح‌طلبان و تکنوکرات‌های همسو با آنها به ارتباط نزدیک بین بهبود معیشت، رشد اقتصادی وابسته به خارج، کنترل تورم و مدیریت تعارض با غرب در عرصه سیاست خارجی اعتقاد دارند.
ترقی خاطرنشان کرد: از منظر این گروه، چالش‌های اساسی در ساختار اقتصادی ایران بدون جذب سرمایه‌گذاری خارجی، دستیابی به نظام بانکی بین‌المللی ازطریق مکانیسم‌هایی مانند FATF و سوئیفت و فروش عادی انرژی برطرف نخواهد شد و مانع اصلی این فرصت‌ها نیز شبکه تحریم‌های یک‌جانبه و ثانویه ایالات متحده تلقی می‌گردد.
وی با انتقاد از این نگرش تصریح کرد: وابستگی به کشورهای سلطه‌گر و دشمن به‌عنوان راهی برای توسعه، تجربه‌ای ناموفق بوده و خوش‌بینی به چنین رویکردی، ساده‌انگاری و نوعی خوش‌بینی کاذب و بیمارگونه به حساب می‌آید.
ترقی همچنین به کارکرد داخلی گفت‌وگوهای مکرر درباره مذاکره اشاره کرد و افزود: وعده‌هایی همچون گشایش اقتصادی، کاهش تنش‌ها و کاهش هزینه‌های زندگی با یاری غرب، بخشی از سرمایه اجتماعی و پایگاه رأی جریان اصلاح‌طلب را تشکیل می‌دهد؛ از این‌رو، طرح این مواضع می‌تواند ابزاری برای پاسخ به انتظارات جامعه و ایجاد تمایز هویتی با رقبای انتخاباتی باشد.
تجربه بدعهدی آمریکا و موضوع تضمین توافق
وی در ادامه به تجربه خروج یک‌جانبه دولت ترامپ از برجام و بی‌اثر ماندن وعده‌های اقتصادی غرب اشاره کرد و اظهار داشت: یکی از انتقادات جدی به طرفداران مذاکره، همین تجربه تاریخی است. آنها در پاسخ به دغدغه تضمین توافق، معمولاً به استدلال مطرح می‌کنند که در روابط بین‌الملل هیچ توافقی از تضمین حقوقی قابل اعتمادی برخوردار نیست و ماهیتی ابدی ندارد؛ چراکه در نظام جهانی و سازمان ملل، هیچ اقتدار مرکزی وجود ندارد.
ترقی افزود: حامیان مذاکره بر این باورند که بهترین تضمین، ایجاد وابستگی متقابل اقتصادی، شکل‌گیری منافع مشترک در کوتاه‌مدت و میان‌مدت و استفاده از فرصت‌های مقطعی برای احیای اقتصادی است؛ درحالیکه هیچ کشوری تاکنون از مسیر وابستگی به پیشرفت واقعی دست نیافته است.
او همچنین به استدلال دیگری از موافقان مذاکره در خصوص مزایای احتمالی توافق حتی در صورت ناپایداری آن اشاره کرد و گفت: مدافعان این رویکرد بر این باورند که حتی اگر توافقی برای تعدادی سال نیز برقرار بماند، در همین زمان هزینه‌های مبادلاتی کشور کاهش یافته، دارایی‌ها آزاد می‌شود و منابع مالی جدیدی به اقتصاد وارد خواهد آمد؛ بنابراین، وضعیت بهتری نسبت به ادامه تحریم‌ها به‌وجود خواهد آمد.
ترقی تأکید کرد: این خوش‌بینی‌ها بارها آزمایش شده و نتایج آن در تاریخ ملت ایران به یادگار مانده است.
عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی ادامه داد: اصلاح‌طلبان و دیپلمات‌های همسو با این جریان بر این باورند می‌توان از تجربه غم‌انگیز سال ۲۰۱۸ درس گرفت و این بار توافق را با رویکردهای پیوسته، گام‌به‌گام و مبتنی بر راستی‌آزمایی متقابل تنظیم کرد تا هزینه خروج از توافق برای واشنگتن افزایش یابد؛ اما منتقدان این دیدگاه تأکید دارند که ساختار تحریمی ایالات متحده دارای چرخه‌ای است و بدون تضمین واقعی، اقتصاد کشور به‌منزله شرطی شدن بیشتری دچار خواهد شد.
سیگنال مذاکره و مسئولیت آمریکا در اعتمادسازی
ترقی در پاسخ به این سؤال که چرا در دیدگاه برخی چهره‌های اصلاح‌طلب تمرکز بیشتری بر آمادگی ایران برای مذاکره است تا مسئولیت آمریکا در ایجاد اعتماد، بیان کرد: این رویکرد به محاسبات نادرست تحمیل‌شده از سوی دشمن، خوش‌باوری به غرب و این تصور اشتباه که نظام سلطه در برابر ایستادگی ملت ایران واکنشی متناسب دارد، مرتبط است.
وی همچنین به تلاش برخی اصلاح‌طلبان برای شکستن آنچه «پروژه امنیتی‌سازی ایران» نامیده می‌شود، اشاره کرد و گفت: تحلیل این جریان این است که تندروهای آمریکا و رژیم صهیونیستی به دنبال معرفی ایران به‌عنوان کشوری ضد دیپلماسی و جنگ‌طلب در افکار عمومی جهان هستند؛ به همین دلیل، اعلام پیش‌دستانه آمادگی برای مذاکره را تاکتیکی ارتباطی برای کاهش سلاح روانی طرف مقابل و جلب توجه اروپا و جامعه جهانی در نظر می‌گیرند.
ترقی در نقد این رویکرد تأکید کرد: در حالی که ترامپ با سازماندهی افکار عمومی و مطرح کردن ادعاهای نادرست درباره تمایل ایران به مذاکره، چهره کشورمان را زیر سؤال قرار می‌دهد، چنین سیگنال‌هایی ممکن است در راستای اهداف او خدمت کند.
وی به استدلال دیگری از موافقان مذاکره در خصوص ضرورت واقع‌بینی در تعادل قدرت اشاره کرد و افزود: طرفداران این رویکرد معتقدند که تعیین پیش‌شرط‌هایی مانند اعتمادسازی اولیه از سوی ایالات متحده یا لغو پیشاپیش تحریم‌ها، در شرایطی که واشنگتن خود را در موقعیت قدرت می‌بیند، عملاً برابر قفل کردن تمام گفت‌وگوهای مقدماتی است. آنها دیپلماسی را نه پاداشی برای رفتار خوب، بلکه ابزاری برای معامله در شرایط اختلاف شدید می‌دانند.
ترقی با تأکید بر این نکته که سیگنال‌دهی‌های مکرر و یک‌جانبه، بی‌شک از طرف واشنگتن به‌عنوان نشانه‌ای از اضطرار، فشار اقتصادی و تأثیر تحریم‌ها تعبیر خواهد شد، افزود: این مسئله در واقع موقعیت ایران را در هرگونه مذاکرات آینده به شدت تضعیف می‌کند.
چرا اصلاح‌طلبان میان دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان تفاوت قائل می‌شوند؟
ترقی در بخش دیگری از صحبت‌های خود در مورد تفاوت در نگرش برخی اصلاح‌طلبان نسبت به دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه آمریکا توضیح داد: اگرچه هر دو حزب در واشنگتن در اهداف کلان خود برای مهار جمهوری اسلامی هم‌نظرهستند، اما جریان اصلاح‌طلب تفاوت‌های ساختاری و روشی این دو حزب را قابل استفاده می‌داند.
ترقی با اشاره به تفاوت در رویکردهای دو حزب در سیاست خارجی بیان داشت: دموکرات‌ها تلاش دارند تا با نفوذ در ائتلاف‌های بین‌المللی و قواعد نهادهای چندجانبه، اهداف سلطه‌جویانه خود را دنبال کنند. در این راستا، مذاکره و حصول توافق‌های دیپلماتیک، نظیر برجام در دولت اوباما، از اهمیت بیشتری برخوردار است.
در مقابل، رویکرد جمهوری‌خواهان، به‌ویژه بخش محافظه‌کار و نومحافظه‌کار، بیشتر بر سیاست‌های یک‌جانبه، فشار حداکثری و اِعمال تحریم‌های سنگین تأکید دارد.
ترقی همچنین به نقش لابی‌های منطقه‌ای در سیاست‌های آمریکا اشاره و اظهار داشت: هر دو حزب وابستگی نزدیکی به متحدان منطقه‌ای خود، از جمله رژیم صهیونیستی و برخی دولت‌های شورای همکاری خلیج فارس دارند؛ اما معمولاً تأثیر این لابی‌ها در دولت‌های جمهوری‌خواه عمیق‌تر و تهاجمی‌تر است و فضای مانور دیپلماتیک را به شدت محدود می‌کند.
او ادامه داد: تکنوکرات‌ها و اصلاح‌طلبان بر این باورند که می‌توانند با تیم‌های دیپلماسی حزب دموکرات که تجربیات قبلی در مذاکرات وین دارند، بر پایه زبان قراردادها، حقوق بین‌الملل و مدل‌های کاهش تنش گفت‌وگو کنند؛ در حالی که الگوی جمهوری‌خواهان عموماً بر پایه تحمیل توافقات یا تسلیم کامل است.
وی در نتیجه‌گیری از اختلاف دیدگاه‌ها پیرامون مذاکره با آمریکا عنوان کرد: اختلاف بین موافقان مذاکره دائمی، یعنی جریان اصلاحات و اعتدال و منتقدان آن، نشانه‌ای از دو نگرش کلان به نظام بین‌الملل است؛ رویکرد اول سیاست خارجی را بر اساس تنش‌زدایی برای تحقق توسعه اقتصادی وابسته می‌داند و رویکرد دوم، بر موازنه قوا، تقویت قدرت، ایجاد مقاومت ساختاری و بی‌اعتمادی راهبردی به غرب برای حفظ امنیت و استقلال کشور تأکید می‌کند.
۳۱۲۱۸
نظرات کاربران