در سال‌های نه چندان دور، بسیاری از رانندگان بر این عقیده بودند که بهتر است هر سه ماه یا پس از پیمودن ۵۰۰۰ کیلومتر، روغن موتور خودرو را تعویض کنند. اما امروزه به واسطه ظهور روغن‌های سنتتیک و نیمه سنتتیک پیشرفته، این تصور قدیمی دیگر چندان معتبر نیست و کارشناسان و تولیدکنندگان خودرو نیز فواصل متفاوتی را برای تعویض روغن توصیه می‌کنند. کارشناسان بر این باورند که شرایط رانندگی، نوع موتور و کیفیت روغن همگی از عوامل مهمی هستند که بر زمان مناسب تعویض روغن موتور تاثیر می‌گذارند. لذا، درک صحیح از این فاکتورها برای حفظ سلامت خودرو و جلوگیری از آسیب‌های مالی گزاف از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
تحول روغن‌های موتور: از دیروز تا روغن سنتتیک
بحث در مورد فواصل مناسب برای تعویض روغن موتور همواره یکی از موضوعات چالش‌برانگیز میان علاقه‌مندان به خودرو بوده است. در حالی که برخی بر لزوم تعویض روغن هر ۸۰۰۰ کیلومتر پافشاری دارند، عده‌ای دیگر به توصیه‌های خودروسازان برای فواصل طولانی‌تر تا ۳۲ هزار کیلومتر ارجاع می‌دهند. این سردرگمی چندان بی‌دلیل نیست؛ واقعیت این است که هیچ پاسخ قطعی و واحدی در این زمینه وجود ندارد و به عوامل گوناگونی وابسته است.
سال‌ها پیش، تعویض روغن هر سه ماه یا حدود ۵۰۰۰ کیلومتر به عنوان یک رویه عادی و جزء لاینفک از فعالیت‌های نگهداری خودرویی به شمار می‌رفت. اما در میانه قرن گذشته، فناوری در زمینه روغن و موتورها به پیچیدگی‌های امروز دست نیافته بود. افزودنی‌های موجود در روغن‌های چند درجه‌ای به تدریج تخریب می‌شدند و با کاهش توانایی‌های حفاظتی خود، نیاز را به تعویض‌های مکرر اجتناب‌ناپذیر می‌ساختند. اگر همچنان از یک خودروی قدیمی‌تر با روغن چند درجه‌ای معمولی استفاده می‌کنید، ممکن است الزامی به تعویض آن هر ۸۰۰۰ کیلومتر وجود داشته باشد، نه ۱۶ هزار کیلومتر.
در عوض، روغن‌های سنتتیک مدرن که سبک و گران‌تر بوده و از دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ در خودروهای جدیدتر رایج شدند، به مراتب عمر بلندتری دارند و با تخریب کمتری مواجه می‌شوند. این همان نوع روغنی است که تولیدکنندگان هنگام توصیه فواصل تعویض تا ۳۲ هزار کیلومتر به آن اشاره دارند. روغن‌های نیمه‌سنتتیک نیز با وجود قیمت پایین‌تر نسبت به روغن‌های تمام‌سنتتیک، در مقایسه با روغن‌های چند درجه‌ای قدیمی‌تر، مقاومت بیشتری دارند، اما بنا به گزارش AAA (انجمن خودرو آمریکا)، این نوع روغن‌ها سریع‌تر دچار تخریب شده و باید هر ۹ هزار و ۶۰۰ کیلومتر تعویض شوند.
رانندگی در شهر یا در بزرگراه: تاثیری که سبک رانندگی بر عمر روغن دارد
سرمایه‌گذاری روی خرید روغن سنتتیک به این معنا نیست که می‌توانید با اطمینان خاطر ۳۲ هزار کیلومتر را بدون تعویض روغن طی کنید. تصور کنید که دو خودروی یکسان در اختیار دارید؛ یکی برای رانندگی طولانی و ملایم در بزرگراه‌ها و دیگری برای انجام سفرهای روزانه کوتاه (حدود ۵ کیلومتر) که به ندرت به دماهای مناسب می‌رسد. هر دو خودرو ممکن است موتورهایی مشابه و فواصل سرویس مشابهی داشته باشند، اما روغن موتور خودرو دوم به شدت در حال کار است و تحت فشار بیشتری قرار دارد.
طبق اظهارات شان نگوین، کارشناس روغن‌کاری در پن‌زویل و در وب‌سایت Bob is the Oil Guy، سفرهای کوتاه و مختصر می‌تواند به دلیل انباشت سوخت و رطوبت در روغن، به ویژه برای موتورهای مدرن با سیستم تزریق مستقیم، آسیب‌های جدی ایجاد کند. نگوین بیان می‌کند که موتوری که به درستی گرم می‌شود، می‌تواند این آلاینده‌ها را تبخیر کند، اما سفرهای کوتاه متعدد مانع از این امر می‌شود. نتیجه این فرایند تشکیل اسید، خوردگی و فرسایش اجزا است.
اگر محل کار شما تنها چند مایل دورتر قرار دارد، نگوین پیشنهاد می‌کند که هر هفته یک بار خودرو را به مدت ۳۰ دقیقه برانید تا به تبخیر سوخت و رطوبت انباشته‌شده یاری رسانید. او همچنین بر لزوم پایبندی به فواصل رسمی اعلام‌شده از سوی خودروساز در دفترچه راهنما تاکید می‌کند. چنین نوع رانندگی ممکن است تحت عنوان خدمات سخت (severe service) سازنده قرار گیرد، که نیاز به تعویض روغن را بیشتر می‌کند. به طور مثال، در خودروهای SRT از برند استلانتیس مانند دوج چلنجر هل‌کت (Dodge Challenger Hellcat)، این بدان معناست که روغن باید هر شش ماه یا پس از پیمودن ۹ هزار و ۶۰۰ کیلومتر تعویض شود. حتی اگر سالانه تنها ۴ هزار و ۸۰۰ کیلومتر رانندگی می‌کنید، نباید فرض کنید که تنها یک تعویض روغن در سال کافی خواهد بود چرا که روغن حتی در خودروهایی که برای مدت طولانی پارک مانده‌اند نیز دچار تخریب می‌شود.
توصیه‌های سازندگان و واقعیت: حداکثر فواصل تعویض روغن
بهترین رویکرد این است که فواصل رسمی پیشنهادشده توسط خودروساز را به عنوان حداکثر زمان و فاصله‌ای در نظر بگیرید که می‌توانید بین تعویض روغن سپری کنید. اگر خودروی شما در شرایط سخت رانندگی قرار دارد یا برای اطمینان خاطر خود، تمایل دارید که روغن را زودتر عوض کنید، این اقدام را در نظر بگیرید. هزینه‌های ناشی از تعمیر موتور به مراتب بیشتر از هزینه تعویض روغن خواهد بود.
نظرات کاربران