طبق گزارش خبرآنلاین، هوش مصنوعی قادر است تا به تجزیه و تحلیل تصاویر پزشکی پرداخته، به تشخیص بیماری‌ها در کنار پزشکان یاری رساند و حتی با بیماران به گفتگو بپردازد، اما آیا این قابلیت‌ها به حدی هست که پزشکان را جایگزین کند؟ پژوهش جدیدی که به بررسی نزدیک به ۴۵ میلیارد دلار از پرداخت‌های بیمه درمانی مدیکر در ایالات متحده می‌پردازد، نشان می‌دهد که پاسخ به این سؤال بستگی به نوع تخصص پزشکی دارد.

رادیولوژیست‌ها و پاتولوژیست‌ها بیشتر از سایر تخصص‌ها در معرض خطر جایگزینی مستقیم با هوش مصنوعی قرار می‌گیرند، در حالی که جراحان و پزشکانی که درگیر اقدامات درمانی فیزیکی هستند، در حال حاضر امنیت شغلی بیشتری دارند.

این تحقیق که با همکاری محققین دانشگاه استنفورد، دانشگاه کالیفرنیا در برکلی و اداره سرشماری ایالات متحده انجام شده، نتایج آن در مجله NEJM AI منتشر شده است. پژوهشگران به تجزیه و تحلیل اطلاعات پرداخت‌های بیمه مدیکر در سال ۲۰۲۳ پرداختند، داده‌هایی که شامل نزدیک به ۴۵ میلیارد دلار پرداخت به حدود ۵۹۰ هزار پزشک در ۵۶ تخصص مختلف پزشکی بود.

رادیولوژی و پاتولوژی؛ بالاترین احتمال جایگزینی

برای ارزیابی آسیب‌پذیری تخصص‌های پزشکی، محققان خدمات ارائه‌شده را بر اساس نیاز یا عدم نیاز به ارتباط فیزیکی با بیماران دسته‌بندی کردند. منطق این رویکرد ساده است: هوش مصنوعی می‌تواند تصاویر را تحلیل کرده یا در تفسیر نتایج آزمایشات کمک کند، اما به تنهایی توانایی انجام معاینه فیزیکی، نمونه‌برداری یا جراحی را ندارد.

نتایج نشان‌دهنده این واقعیت بود که رادیولوژی تشخیصی و پاتولوژی مرتبط‌ترین تخصص‌ها برای جایگزینی با هوش مصنوعی هستند. تقریباً ۹۶ درصد از خدمات رادیولوژی تشخیصی و ۹۹ درصد از خدمات پاتولوژی در دسته فعالیت‌هایی قرار می‌گیرند که هیچ مانع فیزیکی برای انجام آن‌ها خودکار وجود ندارد.

این امر چندان شگفت‌انگیز نیست. بخش عمده‌ای از tasks رادیولوژیست‌ها به تفسیر تصاویر پزشکی نظیر سی‌تی‌اسکن و ام‌آرآی اختصاص دارد. همچنین پاتولوژیست‌ها با بررسی تصاویر نمونه‌های بافتی و اسلایدهای آزمایشگاهی در تشخیص بیماری‌ها نقش دارند. هر دو حوزه از جمله زمینه‌هایی هستند که هوش مصنوعی در آن‌ها پتانسیل بالایی برای خودکارسازی وظایف دارد.

بدیهی است که این ارقام به معنای آن نیست که هوش مصنوعی در حال حاضر توانایی انجام مستقل و دقیق تمامی این خدمات را دارد، بلکه نشان می‌دهد که هیچ مانع فیزیکی بر سر راه جایگزینی آن‌ها وجود ندارد، بر اساس روش ارزیابی پژوهش.

چرا جراحان و متخصصان پوست در وضعیت بهتری قرار دارند؟

در سمت دیگر، تخصص‌هایی وجود دارند که بخش قابل توجهی از فعالیت‌های آن‌ها نیاز به ارتباط مستقیم با بدن بیمار دارد.

بر اساس داده‌های این پژوهش، ۶۸ درصد درآمد ثبت‌شده متخصصان پوست به اقدامات فیزیکی و درمانی اختصاص یافته است. این مقدار برای جراحان ارتوپد برابر با ۵۳ درصد و برای متخصصان چشم حدود ۴۵ درصد می‌باشد.

از جمله فعالیت‌هایی که نیاز به مهارت عملی و تجهیزات فیزیکی دارند می‌توان به نمونه‌برداری، برداشت ضایعات پوستی، و جراحی‌های ارتوپدی اشاره کرد. به همین دلیل، تنها حدود ۷ تا ۱۳ درصد از خدمات این تخصص‌ها در دسته فعالیت‌هایی قرار می‌گیرد که از نظر فیزیکی گزینه‌ای برای جایگزینی آن‌ها با هوش مصنوعی وجود ندارد.

آینده نامشخص برخی از پزشکان

یکی از نکات جالب توجه این پژوهش راجع به پزشکان مراقبت‌های اولیه، از جمله پزشکان خانواده و متخصصان داخلی است.

برخلاف جراحان و متخصصانی که شغل آن‌ها به میزان زیادی وابسته به اقدامات فیزیکی است، فعالیت پزشکان مراقبت‌های اولیه بیشتر شامل ویزیت بیماران، ارزیابی وضعیت، تشخیص و تصمیم‌گیری‌های درمانی است. به همین دلیل، سهم فعالیت‌های فیزیکی در کار آن‌ها پایین‌تر است و از این رو در برابر خودکارسازی کمتر ایمن هستند.

هوش مصنوعی می‌تواند در این زمینه به عنوان جایگزینی برای برخی وظایف و ابزاری برای افزایش قابلیت‌های پزشکان عمل کند. برای مثال، ثبت پیش‌نویس پرونده‌های پزشکی، خلاصه‌سازی سوابق بیمار، و کمک به ارزیابی اولیه می‌تواند بخشی از وظایف پزشکان را خودکار کند؛ اما تصمیم‌گیری در مورد بیماران با چندین مشکل هم‌زمان، ارزیابی شرایط پیچیده و ارتباط انسانی هنوز هم چالش‌های مهمی هستند.

ماریا پولیاکووا، پژوهشگر ارشد این مطالعه و دانشیار سیاست‌گذاری سلامت در دانشگاه استنفورد، اظهار داشت که آینده این تخصص‌ها تنها به پیشرفت فناوری وابسته نیست، بلکه چگونگی طراحی، به‌کارگیری و هزینه‌کرد پرداخت‌های خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی نیز تعیین‌کننده است که آیا این فناوری جایگزین پزشکان خواهد شد یا در کنار آنان به کار گرفته خواهد شد.

تصور کلی از آینده پزشکی در مواجهه با هوش مصنوعی

از مجموع ۵۶ تخصص پزشکی مورد بررسی، محققین متوجه شدند که حدود ۲۴ درصد از پرداخت‌های بیمه مدیکر به خدمات فیزیکی اختصاص دارد که نیازمند تماس مستقیم با بیماران است. فعالیت‌هایی که طبق نرم‌افزار هوش مصنوعی فعلی به تنهایی قابل انجام نیستند.

در مقابل، حدود ۲۱ درصد از پرداخت‌ها به خدماتی مربوط می‌شود که برای انجام آن‌ها مانع فیزیکی مشخصی برای هوش مصنوعی وجود ندارد. ۵۵ درصد باقی‌مانده نیز به ویزیت‌ها و خدمات ارزیابی و مدیریت بیمار اختصاص دارد. بخشی که میزان تأثیر هوش مصنوعی بر آن به نحوه توسعه، کیفیت استفاده و تأمین مالی این فناوری وابسته خواهد بود.

مسلماً به اعتقاد پژوهشگران، محدودیت‌های فیزیکی دائمی نیستند. پیشرفت‌های رباتیک و ترکیب هوش مصنوعی با تجهیزات پزشکی می‌تواند در آینده موانع موجود در حوزه‌های جراحی و درمانی را کاهش دهد. با این حال، توسعه سخت‌افزار معمولاً کندتر از تحول نرم‌افزار است، بنابراین تفاوت در میزان آسیب‌پذیری تخصص‌های پزشکی احتمالا در چند سال آینده پابرجا خواهد ماند.

۵۸۵۸