غزال زیاری- داستان از قسمت هفتم فصل سیوپنجم از مجموعه سیمپسونها تحت عنوان It's a Blunderful Life آغاز میشود؛ این قسمت برای نخستین بار در تاریخ ۱۹ نوامبر ۲۰۲۳ به نمایش درآمد.
در یکی از لحظات داستان، لیزا در دفترچه خود روز ۱۷ نوامبر را یادداشت کرده و از نزدیک شدن یک طوفان خبر میدهد. این روایت به قطع برق شهر خیالی اسپرینگفیلد اشاره دارد که در داستان به مدت شش روز ادامه پیدا میکند.
با نزدیک شدن به ۱۷ نوامبر (سومینشنبه ۲۶ آبان) در ماههای اخیر، تصویری از دفترچه لیزا در شبکههای اجتماعی به طور گستردهای در حال انتشار است. گروهی از کاربران این تصویر را نشانهای از یک خاموشی بزرگ دانستهاند که انتظار میرود در این تاریخ بخشی از جهان را در تاریکی فرو ببرد.
اما تحلیل رسانه راستیآزمایی برزیلی «لوپا» نشان میدهد که خاموشی مطرحشده در این قسمت تنها به محدوده اسپرینگفیلد مربوط میشود و هیچ اشارهای به خاموشی جهانی در سال ۲۰۲۶ ندارد. حتی تقویمی که در این انیمیشن نمایش داده میشود نیز با تقویم امسال همخوانی ندارد: در روایت، برق در روز شکرگزاری آمریکا به حالت عادی برمیگردد؛ در حالی که روز شکرگزاری در سال ۲۰۲۶ برابر با ۲۶ نوامبر است و با مدت زمان مشخص شده در داستان مطابقت ندارد.
در نتیجه، آنچه که در فضای مجازی به عنوان پیشبینی یک خاموشی جهانی منتشر شده، در حقیقت بخشی از یک سریال تلویزیونی است که تاریخ ذکر شده در آن، از بستر اصلی روایت فاصله دارد.
۱۷ نوامبر چه وقایعی دارد؟
یکی از دلایل انتشار این شایعه، همزمانی آن با یک رویداد واقعی در آمریکا است. کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) در اطلاعیهای رسمی در سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که آژانس مدیریت بحران فدرال (FEMA) به همراه این کمیسیون، در روز سهشنبه ۱۷ نوامبر یک آزمون سراسری برای سامانه هشدار اضطراری اجرا خواهد کرد.
این آزمون ساعت ۲:۲۰ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا انجام میشود و پیام آن از طریق سامانه هشدار اضطراری یا EAS به آژانسهای رسانهای و ارائهدهندگان خدمات پخش ارسال خواهد شد. هدف از این اقدام، ارزیابی عملکرد فرآیندهای انتقال پیام هشدار در شبکههای رادیویی و تلویزیونی است. ضمن اینکه در متن پیام تصریح شده است که این صرفاً یک آزمایش است و نیازی به اقدام خاصی از سوی مردم نیست.
نکته قابل توجه این است که آزمون سامانه هشدار اضطراری، به معنای آزمایش شبکه برق نیست. به احتمال زیاد، پخش برنامههای عادی رادیو یا تلویزیون به مدت کوتاهی متوقف شده و پیام آزمایشی به نمایش درخواهد آمد؛ اما این به معنای خاموش شدن نیروگاهها، قطع برق در شهرها یا از کار افتادن اینترنت نمیباشد.
آیا خاموشی جهانی واقعاً ممکن است؟
برخلاف آنچه که در روایات آخرالزمانی مطرح میشود، شبکههای برق به شکل یکپارچه و یکنواختی در سطح جهانی عمل نمیکنند. کشورهای مختلف و مناطق گوناگون از سیستمهای تولید، انتقال و توزیع برق مختلفی استفاده میکنند و این شبکهها در برخی نقاط به یکدیگر متصل میشوند، اما این اتصال به این معنا نیست که تمامی کشورهای جهان به یک منبع مرکزی وابسته باشند.
به عنوان مثال، اختلال در یک قسمت از شبکههای پیوسته بزرگ در آمریکای شمالی میتواند تحت شرایط خاص به سایر بخشها انتقال یابد. اما حتی چنین وضعیتی به معنای قطع برق تمامی کشورها نیست. ساختار کنونی برق جهان به گونهای است که یک حادثه واحد نمیتواند بهطور خودکار تمامی قارهها را از برق محروم کند.
بر اساس توضیحات شورای قابلیت اطمینان برق آمریکای شمالی (NERC)، تولید برق باید تقریباً همزمان با مصرف آن صورت گیرد و اپراتورهای شبکه به طور دائم تعادل بین عرضه و تقاضا را تحت نظر دارند. در صورت بروز یک اختلال عمده، ممکن است تجهیزات حفاظتی برای جلوگیری از توسعه مشکل، بخشهایی از شبکه را از کار بیندازند. در شرایط حاد، این احتمال وجود دارد که این وضعیت به خاموشی زنجیرهای منجر شود؛ به این معنی که قطع برق یک بخش فشار بیشتری بر بخشهای دیگر وارد کند و اختلال دامنگیر شود.
این وضعیت پدیدهای واقعی است و نمونههای تاریخساز بسیاری دارد. به عنوان مثال، خاموشی گستردهای که در شمالشرق آمریکا و کانادا در سال ۲۰۰۳ رخ داد، یکی از نمونههای شناختهشده بشمار میآید. اما صحت وقوع چنین خاموشیهایی به عوامل متعددی از جمله فنی، اجرایی، جوی یا انسانی بستگی دارد و نمیتوان با استناد به یک تاریخ ذکر شده در یک انیمیشن، وقوعش را پیشبینی کرد.
در گزارش سال ۲۰۲۶ NERC به یک اختلال زنجیرهای در بخشهایی از شبکه غرب آمریکا در نوامبر ۲۰۲۵ اشاره شده که حدود ۲۵۰ هزار مشترک را برای مدتی تا ۹ ساعت تحت تأثیر قرار داد. این مثال نشان میدهد که خاموشیهای منطقهای و حتی اختلالهای زنجیرهای ممکن است وجود داشته باشد؛ اما در این موارد نیز، بخش عمدهای از شبکه غرب آمریکا همچنان فعال ماند و خاموشی به کل جهان سرایت نکرد.
سیمپسونها چه چیزهایی را واقعاً پیشبینی کردهاند؟
شهرت سیمپسونها به پیشبینی آینده به چند مورد متفاوت بر میگردد. رویدادهایی که بعضی از آنها واقعاً پیش از وقوع در سریال به نمایش درآمدهاند. اما باید برای تفکیک بین پیشبینیهای دقیق، طنز اجتماعی و شباهتهای تصادفی توجه کرد.
یکی از شناختهشدهترین مثالها، نمایش دونالد ترامپ در مقام رئیسجمهور آمریکاست. در قسمت Bart to the Future سریال سیمپسونها که در سال ۲۰۰۰ پخش شد، آیندهای به تصویر کشیده میشود که در آن لیزا سیمپسون به عنوان رئیسجمهور شناخته شده و از دوره ریاستجمهوری ترامپ به عنوان بخشی از تاریخ یاد میشود. شانزده سال بعد، ترامپ توانست در انتخابات سال ۲۰۱۶ آمریکا پیروز شود. این نمونه، یکی از موارد قابلردیابی است که نشاندهنده شباهتها بین یک شوخی تلویزیونی و یک رویداد آینده است؛ البته باید توجه داشت که نویسندگان سریال از روندهای سیاسی و فضای عمومی آن زمان الهام گرفتهاند، و نه اینکه پیشدانشی از آینده داشتهاند.
نمونه دیگر، اشاره به خرید شرکت فاکس توسط دیزنی است. در یکی از قسمتهای قدیمی سریال سیمپسونها، تابلوئی با اشاره به مالکیت دیزنی بر فاکس دیده میشود؛ و چند سال بعد، در سال ۲۰۱۹ دیزنی بخش اعظم داراییهای فاکس قرن بیستم را خرید. این هم یکی دیگر از مواردی است که به خاطر شباهتهای بین شوخی و واقعیت در لیست پیشبینیهای مشهور سریال ثبت شده است.
در برخی قسمتهای پیشین سیمپسونها، ابزارهایی نظیر ساعتهای هوشمند و تماسهای تصویری به طور تخیلی به تصویر کشیده شدهاند که بیشتر نشاندهنده بینش فناورانه و شناخت روندهای تکنولوژیک هستند تا پیشبینی دقیق یک محصول خاص؛ زیرا ایده تماس تصویری و وسایل پوشیدنی سالها قبل از اینکه وارد بازار شوند، در ادبیات علمیتخیلی و تحقیقات تکنولوژیکی مورد بحث قرار گرفته بودند.
چرا سیمپسونها مانند پیشگویان به نظر میرسند؟
یکی از اصلیترین دلایل، حجم بالای قسمتهای این سریال و طولانی بودن زمان پخش آن است. زمانی که سریالی به مدت بیش از سه دهه به بررسی موضوعات مختلف سیاسی، اقتصادی، فناوری، فرهنگ عمومی و زندگی روزمره میپردازد، طبیعی است که برخی از شوخیهای آن بعداً با واقعیتهایی مشابه مواجه شوند.
علاوه بر این، ذهن انسان به طور طبیعی تمایل دارد شباهتها را به یاد بسپارد و مواردی که با واقعیت همخوانی ندارند را کمتر به خاطر میسپارد. از اینرو، چندین مورد موفق ممکن است تصوری اغراقآمیز از قابلیتهای یک مجموعه برای پیشبینی آینده ایجاد کنند.
در سالهای اخیر، انتشار تصاویر و ویدئوهای ساختگی با استفاده از هوش مصنوعی نیز این موضوع را پیچیدهتر کرده است. خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی در مورد شهرت سیمپسونها در پیشبینی آینده، اشاره کرده که برخی از این پیشبینیهای اینترنتی به وسیله تصاویر جعلی یا دستکاریشده تقویت میشوند و حتی سازندگان سریال نیز این شباهتها را بیشتر تصادفی میدانند.
بنابراین میتوان اینطور بیان کرد که روز ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶ روزی نیست که بر اساس مدارک علمی یا اطلاعیههای رسمی، قرار است که جهان با خاموشی کامل مواجه شود. آنچه مشخص است، یک آزمون از پیش برنامهریزیشده برای سامانه هشدار اضطراری آمریکاست و یک داستان تلویزیونی در مورد خاموشی یک شهر خیالی را در بر میگیرد. فاصله میان این دو، همان جایی است که شایعات اینترنتی شکل میگیرند.
منابع: fcc و cnnbrasil
۵۸۳۲۱
نظرات کاربران