باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - در حال حاضر، کمبود آب و محدودیت‌های منابع آبی به یکی از چالش‌های اساسی کشور تبدیل شده است، از این رو به کارگیری فناوری‌های نوین برای مدیریت مصرف آب و پیشگیری از هدررفت آن از اهمیت بالایی برخوردار است. کنتورهای هوشمند آب به‌عنوان یکی از ابزارهای کارامد در این زمینه، با دقت در اندازه‌گیری میزان آب ورودی و خروجی، فرصتی برای نظارت دقیق‌تر بر شبکه توزیع و مصرف آب مشترکان فراهم می‌آورند.
این تجهیزات قادر به ثبت و ارسال اطلاعات مصرف به سامانه‌های مرکزی هستند و به‌راحتی می‌توانند جایگزین روش‌های سنتی در قرائت کنتور شوند. با کمک این فناوری، شرکت‌های آب و فاضلاب می‌توانند تغییرات مصرف را در زمان‌های کوتاه‌تری بررسی نمایند و در صورت مشاهده مصرف غیرمعمول، از بروز مشکلات بیشتر جلوگیری کنند.
نصب ۳ میلیون کنتور هوشمند تا پایان برنامه هفتم
هاشم امینی، مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، با اشاره به اهداف برنامه هفتم و رعایت الزامات امنیت فضای سایبری، اعلام کرد: ما برنامه‌ریزی کرده‌ایم که سالانه ۲۵۰ هزار کنتور هوشمند در فاز آب شرب نصب نماییم.
امینی خاطرنشان کرد: اولویت نصب این کنتورها بر روی مشترکان با مصرف بالا، بدمصرف و کنتورهای با قطر بزرگ تمرکز دارد و این روند به‌تازگی آغاز شده است.
او ادامه داد: با ایجاد یک ظرفیت نصب تدریجی در هر سال، هدف‌گذاری کرده‌ایم که تا پایان برنامه هفتم، ۳ میلیون کنتور هوشمند در بخش آب شرب نصب کنیم.
اجرای این برنامه می‌تواند باعث ایجاد تحولی در مدیریت مصرف آب گردد؛ زیرا دسترسی به اطلاعات دقیق و به‌روز، امکان شناسایی مشترکان پرمصرف و برنامه‌ریزی مؤثر برای کاهش مصرف را مهیا می‌سازد.
کنتور هوشمند ورودی و خروجی؛ ابزاری برای شناسایی هدررفت آب
یکی از کاربردهای کلیدی این فناوری، اندازه‌گیری هم‌زمان آب ورودی و خروجی در شبکه‌های توزیع، ساختمان‌ها، مجتمع‌های مسکونی و واحدهای صنعتی است. با مقایسه میزان آب ورودی با مجموع مصرف ثبت‌شده در خروجی‌ها، می‌توان به شناسایی اختلافات احتمالی و بررسی علل آن پرداخت.
به‌عنوان مثال، اگر مقدار آب ورودی به یک مجتمع به‌طور معناداری بیشتر از مجموع مصرف ثبت‌شده واحدها باشد، می‌توان به نشتی، شکستگی لوله‌ها یا انشعاب غیرمجاز شک کرد. در چنین شرایطی، اطلاعات کنتورهای هوشمند می‌تواند در شناسایی سریع‌تر محل مشکل و جلوگیری از هدررفت بیشتر آب مؤثر واقع شود.
کارشناسان حوزه انرژی بر این باورند که توسعه کنتورهای هوشمند آب، نه‌تنها به کاهش هدررفت منجر می‌شود، بلکه نقشی اساسی در افزایش بهره‌وری منابع و مدیریت هزینه‌های تأمین و توزیع آب ایفا می‌کند.
این متخصصان اذعان دارند که یکی از نقاط قوت این تجهیزات، امکان شناسایی سریع نشتی و مصرف غیرمتعارف است. در روش‌های سنتی، شناسایی نشتی یک لوله یا افزایش غیرمنطقی مصرف ممکن است مدت‌ها به تعویق بیفتد، اما با نصب کنتورهای هوشمند، تغییرات مصرف به‌راحتی قابل رصد است و می‌توان پیش از تبدیل یک مشکل کوچک به خسارت‌های بزرگ، برای حل آن اقدام کرد.
علاوه بر این، کارشناسان تأکید می‌کنند که این فناوری می‌تواند به کاهش هزینه‌های عملیاتی شرکت‌های آب و فاضلاب کمک کند؛ زیرا نیاز به قرائت حضوری کمتر شده و اطلاعات مصرف به‌طور دقیق‌تری در دسترس خواهد بود، که باعث افزایش امکان صدور قبوض مبتنی بر داده‌های واقعی می‌شود.
از طرف دیگر، فراهم کردن اطلاعات دقیق درباره میزان مصرف به مشترکان این امکان را می‌دهد که رفتار مصرفی خود را بهینه‌سازی کنند. وقتی خانوارها از میزان واقعی مصرف و تغییرات آن مطلع باشند، تمایل بیشتری برای مدیریت مصرف و جلوگیری از اسراف خواهند داشت.
با وجود مزایای متعدد، دستیابی به موفقیت در این طرح مستلزم تأمین زیرساخت‌های ارتباطی مناسب، نگهداری مؤثر تجهیزات و حفظ حریم خصوصی اطلاعات مشترکان است. رعایت الزامات امنیت سایبری نیز از جمله مسائل مهمی است که باید در روند توسعه این فناوری مورد توجه قرار گیرد.
در کل، کنتورهای هوشمند آب با فراهم آوردن امکان پایش دقیق آب ورودی و خروجی، شناسایی نشتی‌ها، کنترل مصرف مشترکان و کاهش هزینه‌های عملیاتی می‌توانند نقشی اساسی در مدیریت منابع آبی کشور ایفا کنند. رسیدن به هدف نصب ۳ میلیون کنتور هوشمند تا پایان برنامه هفتم، در صورت همراهی با زیرساخت‌های مطلوب و برنامه‌ریزی دقیق، می‌تواند گامی مهم در جهت کاهش هدررفت و سوی مدیریت هوشمند آب باشد.